Số phận nhiều khi đúng là rất thần kỳ, và cũng rất bất ngờ. Trên thực tế, mọi người rất khó đoán biết trước tương lai, nhưng tất cả sự kiện trong tương lai đều dựa trên các quyết định hiện tại của chúng ta. Có lẽ một ngày nào đó chúng ta chỉ đưa ra một quyết định nho nhỏ, nhưng nhiều năm sau nhìn lại, chúng ta sẽ thấy quyết định tưởng chừng như vô nghĩa ấy lại thay đổi cả cuộc đời mình. 

Vào thời nhà Minh, ở ngoại ô kinh thành có một thợ gạch ngói tên là Lý Vĩ, ba đời tổ tiên đều là nông dân nghèo, bản thân ông cũng chỉ là người bình thường sống dựa vào tay  nghề của mình. Vốn tưởng rằng thế hệ sau cũng sẽ tiếp tục số phận nghèo hèn như vậy, nhưng vì một quyết định mà ông phải bất đắc dĩ đưa ra khi không còn lựa chọn nào khác, lại khiến con gái ông sinh hạ được hoàng đế, và thế là cả nhà ông cũng nhờ vậy một bước lên mây, cáo biệt cuộc sống nghèo khổ trước đó.

Theo ghi chép trong tư liệu lịch sử, con gái của Lý Vĩ vốn tên là Lý Thái Phụng, vào cuối những năm Gia Tĩnh, do lũ lụt và hạn hán thường xuyên dẫn đến mất mùa, Lý Vĩ không còn cách nào khác đành phải dẫn theo gia đình chạy nạn vào thành thị tìm đường sống, năm đó Lý Thái Phụng mới 12 tuổi. 

3 năm sau, để giảm bớt gánh nặng cho gia đình, Lý Vĩ đã bán cô con gái 15 tuổi của mình đến Dụ Vương phủ làm a hoàn. Lý Vĩ có nằm mơ cũng không bao giờ nghĩ được rằng chính hành động này đã khiến gia tộc ông được hưởng vinh hoa phú quý trong nửa đời sau. Sau khi Lý Thái Phụng nhập cung, một lần tình cờ bà được Dụ Vương Chu Tải Hậu lâm hạnh và sinh hạ con trai Chu Dực Quân, chính là Hoàng đế Vạn Lịch sau này. 2 năm sau, bà lại hạ sinh cô con gái Chu Nghiêu Nga cho Dụ Vương, từ đó địa vị của Lý Thái Phụng cũng thay đổi từ a hoàn thành Tài nhân. 

Năm 1566, hoàng đế Gia Tĩnh qua đời, Dụ Vương Chu Tải Hậu kế vị trở thành hoàng đế Long Khánh. Lý Thái Phụng theo đó cũng được phong làm phi tần. Vào năm Long Khánh thứ hai (năm 1568), hoàng quý phi Lý thị hạ sinh con trai thứ hai, chính là Chu Dực Lưu – người được phong là Lộ Vương sau này. Hoàng đế Long Khánh lên ngôi được 6 năm thì băng hà, con trai cả của ông là Chu Dực Quân 9 tuổi lên nối ngôi, với tư cách là thân mẫu của hoàng đến, Lý Thái Phụng khi ấy mới 27 tuổi được tôn làm Thái hậu. 

Sử sách cũng có ghi chép câu chuyện Lý Thái hậu khiển trách hoàng đế Vạn Lịch vì chuyện xuất thân hàn vi: Sau khi Vạn Lịch lên ngôi, ông không chịu lập con trai cả là Chu Thường Lạc làm thái tử. Lý Thái hậu hỏi ông tại vì sao? Không ngờ Hoàng đế Vạn Lịch thản nhiên trả lời rằng: “Bởi vì nó là con trai của cung nữ”. Lý Thái hậu nghe xong rất tức giận, trách mắng rằng: “Con đừng quên rằng con cũng là con trai của một cung nữ đó”. Thấy Thái hậu nổi giận, Hoàng đế Vạn Lịch liền quỳ xuống nhận lỗi. Cuối cùng, Hoàng đế không còn lựa chọn nào khác, đành phải lập Chu Thường Lạc làm Thái tử.

Năm 1614, Lý Thái hậu qua đời vì bạo bệnh, nhưng truyền kỳ về bà vẫn chưa chấm hết. 30 năm sau khi bà qua đời, nhà Minh diệt vong. Bát kỳ Mãn Châu tiến vào Trung Nguyên kiến lập nhà Thanh. Sau khi Hoàng đế Thuận Trị chuyển vào Tử Cấm Thành, ông đã đặc biệt dựng một mái nhà nhỏ ở góc đông bắc của cổng Đông Hoa, ngày thường khóa kín không cho ai vào, mỗi năm chỉ mở cửa một lần. Bài vị của Lý Thái hậu được thờ bên trong. 

Tại sao hoàng đế nhà Thanh lại thờ Thái hậu nhà Minh? Vấn đề này phải nói từ Thái tổ nhà Thanh là Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Khi đó Nỗ Nhĩ Cáp Xích với 13 bộ áo giáp nổi dậy chống lại nhà Minh, trong một lần giao chiến cùng tướng lĩnh nhà Minh là Lý Thành Lương, ông đã bị bắt. Để giải cứu Nỗ Nhĩ Cáp Xích, tướng lĩnh Mãn Châu đã mang rất nhiều tiền đến kinh thành, mua chuộc thái giám, nhờ vậy mà liên hệ được với Lý Thái hậu. Lý Thái hậu đã thuyết phục Hoàng đế Vạn Lịch thả Nỗ Nhĩ Cáp Xích trở lại vùng đông bắc.

Biết rằng chính Lý hoàng hậu đã cứu mình, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đã để lại lời răn, yêu cầu con cháu sau này cúng thờ bài vị của Lý Thái hậu. Từ khi chính quyền Mãn Thanh thống trị Trung Nguyên cho đến khi Hoàng đế Tuyên Thống thoái vị, Lý Thái hậu của nhà Minh đã được nhà Thanh cúng thờ hơn 200 năm không gián đoạn. Trong dân gian luôn có một truyền thuyết về “Mẹ Vạn Lịch”, và nhiều ghi chép cũng như dã sử khác đều có ghi lại sự việc này. 

Theo Sound of Hope
Vũ Dương biên dịch