Có thể sát cánh bên nhau đi đến đích cuối cùng, đó cũng là thử thách nối liền thử thách, đó cũng là tu luyện.

Đứng đầu trong Tứ đại danh tác, Tây du ký* kể về hành trình sang Tây Trúc thỉnh kinh của thầy trò Đường Tăng với nội hàm bác đại tinh thâm, thế giới mỹ diệu của Thần Phật cũng như sự thiên biến vạn hoá của yêu ma đều là những ẩn dụ sâu xa thâm thuý. Năm thầy trò Đường Tăng, “ngũ vị nhất thể” là hình tượng hoá của thân, tâm, tình, tính, ý của người tu luyện, một lòng bái yết Như Lai. Thế nhưng trên bề mặt, Tây du ký cũng là câu chuyện về một tập thể những con người vì duyên phận mà gắn bó với nhau, những hỷ nộ ai lạc, mâu thuẫn phát sinh trên hành trình thỉnh kinh có thể cho chúng ta sự tham chiếu trong quan hệ gia đình, bạn bè, đồng nghiệp… 

Thầy trò Đường Tăng cùng chung sứ mệnh mà gắn bó với nhau, nhưng mỗi người một tính cách, năng lực chẳng giống nhau, đối mặt với bất trắc và hiểm nguy đã nhiều phen suýt “tan đàn xẻ nghé”. Có thể sát cánh bên nhau đi đến đích cuối cùng, đó cũng là thử thách nối liền thử thách. Vậy trước khi thỉnh được chân kinh, thầy trò Đường Tăng đã suýt phân ly bao nhiêu lần?

Lần 1: Sức cùng lực kiệt

Tôn Ngộ Không ba lần đánh Bạch Cốt Tinh, nhưng Đường Tăng mắt thịt mê lầm, lại nghe Bát Giới xúc xiểm, cho rằng Ngộ Không giết ba mạng người nên một mực đuổi đi. Chỉ còn Bát Giới, Sa Tăng và Bạch Long Mã hộ giá, đến nước Bảo Tượng, Đường Tăng bị yêu quái Hoàng Bào hãm hại, nhốt trong hình hài con hổ. Tây du ký, hồi thứ 30 “Tà ma phạm chính đạo, Tiểu Long nhớ Ngộ Không” thuật lại câu chuyện giữa Tiểu Long và Bát Giới như sau:

“Tiểu Long nói:

– Anh thì biết gì! Anh và Sa Tăng khoe tài khoe giỏi trước mặt nhà vua, chắc mẩm bắt được yêu quái, lập công lĩnh thưởng. Ai ngờ yêu quái tài nghệ hơn, các anh kém cỏi đánh nó không lại. Lẽ ra các anh phải cử một người về báo tin mới phải. Đằng này lại chẳng hề có tin tức gì. Còn yêu quái thì biến thành một văn nhân tuấn tú mò vào trong triều nhận bố vợ là nhà vua, và biến sư phụ thành một con hổ vằn, bị các quan bắt nhốt trong cũi sắt đặt trong hoàng cung. Em biết tin buồn não ấy, lòng như dao cắt. Còn hai anh thì cả ngày chẳng biết ở đâu, chỉ e rằng có khi mất mạng rồi. Thế là em đành hóa thành con rồng bay đi cứu. Không ngờ khi vào triều, chẳng thấy sư phụ đâu cả. Khi đến ngoài điện Ngân An, biết có yêu quái ở đấy, em lại biến thành một nàng cung nga để lừa hắn. Yêu quái bắt em múa kiếm cho hắn xem, em liền rắp tâm chém hắn một phát, hắn né tránh kịp, vác ngay cây nến mãn đường hồng đánh em thua. Em lại phóng một ngọn phi đao, hắn lại bắt được đao, rồi cầm cây nến mãn đường hồng ném vào đùi em. Em phải lủi xuống sông Ngự Thủy trốn thoát. Vết thương tím bầm ở đùi là do cây nến mãn đường hồng ném trúng đấy.

Bát Giới nghe xong, nói:

– Thật có chuyện ấy sao? 

Tiểu Long nói:

– Em nói dối anh làm gì? 

Bát Giới nói:

– Biết làm sao bây giờ? Chú còn dò đi được không? 

Tiểu Long nói:

– Em đi được thì làm sao? 

Bát Giới nói:

– Chú còn đi được thì xéo về biển cho rảnh, còn tôi gánh hành lý trở về Cao Lão trang làm rể như trước.

Tiểu Long nghe nói, bèn cắn chặt lấy vai áo Bát Giới, không buông tha, nước mắt giàn giụa nói:

– Sư huynh ơi, muôn ngàn lần mong anh đừng chán nản! 

Bát Giới nói:

– Không chán nản thì biết làm gì bây giờ? Chú Sa Tăng cũng bị nó bắt rồi, tôi thì đánh không nổi nó, không nhân dịp này mà bỏ đi, còn chờ gì nữa!”.

Lúc bấy giờ, sư phụ gặp nạn mà không đồ đệ nào đủ sức đương đầu với yêu ma, người thì bị bắt, kẻ thì bị thương, quả là đã sức cùng lực kiệt. Bát Giới nản lòng âu cũng là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, Bạch Long Mã đã lặng lẽ hồi lâu, ứa nước mắt khuyên Bát Giới đi mời Tôn Ngộ Không quay lại cứu thầy. Đối với Bát Giới, đây chính là quan sinh tử. Bởi vì trước đây Bát Giới xúc xiểm sư phụ rằng Ngộ Không giết oan người tốt, niệm chú khẩn cô nhi, Bát Giới lo lắng Ngộ Không vẫn oán mình, đến Hoa Quả Sơn ngộ nhỡ nói năng có gì sơ suất, bị một gậy Như Ý thì tiêu đời nhà ma. Còn với Ngộ Không, đó cũng là khảo nghiệm giữa một bên là nỗi oán hận, lòng tự tôn tự trọng bị tổn thương, với một bên là chính nghĩa, lòng vị tha vô tư vô ngã. Cuối cùng, Bát Giới đã quyết định đi mời đại sư huynh, còn Ngộ Không cũng quyết định trở về bên sư phụ, ấy chính là hai người đã buông bỏ cái tôi vì đại cục, vượt qua một quan sinh tử vậy.

Lần 2: Can gián không nghe

Lần thứ 2 thầy trò Đường Tăng suýt ‘tan đàn xẻ nghé’ là khi đi qua núi Hiệu, chạm trán Hồng Hài Nhi. Yêu quái biến thành đứa trẻ bảy tuổi, mình trần trùng trục, chân tay bị trói chặt, treo lủng lẳng trên ngọn tùng cao, miệng khóc than rên rỉ cầu cứu mạng. Hành Giả tinh tường biết rõ yêu tinh giở trò lừa dối, mà Đường Tăng cứ một mực cho là con nhà lành, còn bảo Ngộ Không cõng ‘cháu bé’ về nhà. Tôn Đại Thánh phải cõng yêu ma, trong lòng oán trách Đường Tăng, đập chết yêu quái thành đống thịt nát nhũn. Chẳng ngờ Hồng Hài Nhi biết trước, dùng phép giải thây, xuất thần ra nên thoát chết. Yêu quái tức giận, biến thành một cơn lốc cát bay đá lở vô cùng dữ dội, lướt theo đầu gió cuốn đường Tăng đi, mất tăm mất dạng, chẳng biết phương nào. 

Tây du ký, hồi thứ 40 “Trẻ thơ bỡn cợt lòng thiền rối, Vượn cắp đao về, mộc mẫu trơ” có viết:

“Một lát sau gió lặng dần, mặt trời lại chiếu sáng rực rỡ. Hành Giả bước lên xem xét, chỉ thấy mỗi mình con ngựa bạch đang run sợ hí vang, gánh hành lý vứt lăn lóc vệ đường. Bát Giới gục mặt bên sườn núi rên rỉ, Sa Tăng ngồi bệt cạnh đầu dốc kêu gào. Hành Giả quát:

– Bát Giới!

Chú ngốc nhận ra tiếng Hành Giả, bèn ngẩng đầu nhìn. Lúc ấy, trận cuồng phong đã tắt. Bát Giới bò dậy, níu lấy Hành Giả nói:

– Anh ơi, gió to quá!

Sa Tăng cũng bước lại gần, nói:

– Anh ạ, gió lốc đấy. Lại hỏi tiếp:

– Sư phụ đâu nhỉ? 

Bát Giới nói:

– Gió thổi rát quá, bọn em phải cúi đầu che mắt, chỉ lo tránh gió. Lúc ấy thấy sư phụ cũng nép mình trên ngựa mà.

Hành Giả nói:

– Không biết bây giờ sư phụ đi đằng nào rồi?

Sa Tăng nói:

– Sư phụ nhẹ như bấc, hay là bị gió cuốn đi mất chăng?

Hành Giả nói:

– Các chú ạ, chúng ta nên chia tay ở đây thôi. 

Bát Giới nói:

– Đúng đấy. Nên chia tay sớm, mỗi người tìm một ngả lại hóa hay. Đường sang phương Tây xa lắc xa lơ, biết đến bao giờ mới tới!

Sa Tăng nghe nói giật thót mình, tê tái cả người nói:

– Sư huynh ơi, anh nói chi mà lạ thế? Chúng ta kiếp trước mắc lỗi, nay nhờ Quan Thế Âm Bồ Tát khuyến hóa, chúng ta được xoa dầu thụ giới, thay đổi pháp danh, quy y Phật quả, tình nguyện bảo vệ Đường Tăng sang phương Tây bái Phật cầu kinh, lập công chuộc tội. Hôm nay tới đây, phút chốc chán nản, thốt ra lời mỗi người một ngả, chẳng phải là trái với thiện quả của Bồ Tát sao? Hơn nữa, còn bại hoại cả đức hạnh mình, khiến người chê cười, cho chúng ta là hạng hữu thủy vô chung nữa.

Hành Giả nói:

– Chú nói cũng đúng đấy. Khốn nỗi sư phụ chẳng chịu nghe lời. Lão Tôn mắt lửa ngươi vàng biết rõ hay dở. Trận gió vừa rồi chính là thằng nhóc bị treo trên cành cây gây ra. Tôi nhận ra hắn là yêu tinh, các chú không nhận ra, sư phụ cũng mù tịt, bảo hắn là con nhà tử tế, bắt tôi phải cõng hắn. Lão Tôn định trừ khử hắn. Hắn biết, bèn dùng phép nặng người đè tôi. Tôi liền đập hắn nát bét như cám. Ai ngờ hắn dùng phép giải thây, hóa ra cơn gió lốc cuốn sư phụ đi mất. Chỉ tại sư phụ chẳng bao giờ chịu nghe lời tôi cho nên tôi đâm ra chán nản nhụt chí, nói anh em chia tay mỗi người một ngả. Bây giờ nghe hiền đệ nói ra những lời thành tâm như thế, khiến tôi tiến thoái lưỡng nan, còn Bát Giới, ý chú thế nào?

Bát Giới nói:

– Em lỡ lời, nói lăng nhăng mấy câu. Thực lòng, em cũng không muốn chia tay, anh chấp làm gì. Lời chú Sa nói đúng đấy, phải đi tìm yêu quái, cứu lấy sư phụ chứ!

Hành Giả đổi giận làm lành nói:

– Các chú ạ, lúc này phải gắng sức đồng lòng, thu xếp hành lý và ngựa, lên núi tìm yêu quái, cứu bằng được sư phụ”.

Có thể nói, để một Đường Tăng u mê và yếu đuối làm người dẫn đầu đoàn thỉnh kinh chính là một an bài tuyệt diệu của Bồ Tát. Giả sử Tôn Ngộ Không được ở vị trí của Đường Tăng, thì hành trình thỉnh kinh này quá dễ dàng rồi: “Sư phụ” mắt Thần nhìn rõ mọi yêu quái, “sư phụ” quyết định vô cùng sáng suốt, các đồ đệ cứ thế làm theo thôi chẳng phải tranh cãi thuyết phục làm gì. Vậy thì chẳng có hiểu lầm và oán trách, cũng chẳng có khổ nạn và khó khăn. Nhưng nếu vậy, kết thúc hành trình thỉnh kinh, tâm tính của mỗi người cũng chẳng được đề cao lên, tín tâm của mỗi người cũng không được đem ra khảo nghiệm, thế thì uy đức đến được từ đâu? Chính là vì có một vị sư phụ người trần mắt thịt, rất nhân từ mà cũng rất cố chấp kia, nên các đồ đệ mới bao phen dằn lòng khuất nhục, can gián không thành, vất vả chiến đấu với yêu ma, vào sinh ra tử để cứu thầy. Nhờ đó, ta mới có một Mỹ hầu vương nóng nảy kiêu ngạo trở thành một Tôn Hành Giả bình hoà và lễ độ, hay một Trư Bát Giới háu ăn trở nên lãnh đạm với đồ ngon… Bản thân Đường Tăng cũng thu được những bài học khắc cốt ghi tâm, buông bỏ những chấp trước thâm căn cố đế. Đường Tăng dẫu sao cũng chỉ là một người tu luyện, sinh mệnh là bình đẳng với Ngộ Không, Bát Giới và Sa Tăng, còn người thực sự dẫn dắt đoàn thỉnh kinh chính là Phật Tổ và Bồ Tát.

Lần 3: Tin đồn thất thiệt

Lần thứ 3 thầy trò Đường Tăng suýt đứt gánh giữa đường là ở thành Sư Đà, gặp phải ba yêu tinh thần thông quảng đại, gian trá mưu mô. Tôn Đại Thánh mấy phen hàng phục được ma vương thứ nhất và thứ hai, nhưng ma vương thứ ba đặc biệt cứng đầu và không phục. Hắn vốn là con đại bàng một lần vỗ cánh bay xa được chín vạn dặm, bày quỷ kế trá hàng, bắt được Đường Tăng, Bát Giới và Sa Tăng, chỉ có Ngộ Không trốn thoát. Lão ma vương còn nghĩ ra cách làm nhụt chí Tôn Hành Giả, cho lan truyền tin tức khắp trong thành rằng Đường Tăng đã bị ăn thịt rồi. 

Tây du ký, hồi thứ 77 “Yêu ma lừa bản tính, Nhất thể bái chân như” có viết:

“Lại nói chuyện từ lúc nửa đêm, Hành Giả bỏ cả Đường Tăng, nhảy lên mây chạy thoát, về thẳng động Sư Đà, lia mấy gậy chết hàng vạn tiểu yêu ở đó. Khi quay về, phương đông trời đã sáng. Hành Giả bước tới bên thành, chẳng dám thách đánh. Thực là “một sợi khó bện thành thừng, một bàn tay vỗ khó lừng tiếng vang”. Hành Giả bèn hạ mây, lắc mình một cái, biến thành một tiểu yêu, đi thẳng vào cổng thành, qua các phố to ngõ nhỏ, dò la tin tức. Khắp thành ai cũng nói:

– Đường Tăng bị mấy đại vương ăn thịt ngay đêm qua rồi. Đằng trước đằng sau ai cũng nói như vậy cả. Hành Giả lo lắng, đi vội tới điện Kim Loan xem xét. Ở đây yêu tinh rất nhiều. Bọn chúng đều đội mũ da nạm vàng, mặc áo dài bằng vải vàng, tay cầm gậy sơn son, lưng đeo bài ngà, đi đi lại lại rất nhộn nhịp. Hành Giả nghĩ thầm:

– Đây hẳn là bọn yêu tinh canh giữ trong cung. Phải biến giống hệt bọn chúng mới lọt vào dò la được.

Đại Thánh bèn biến giống hệt yêu tinh không khác một ly, trà trộn vào trong cung. Đang đi, chợt nhìn thấy Bát Giới bị trói ở cột hiên trước điện rên hừ hừ. Hành Giả bước tới gần gọi:

– Ngộ Năng!

Chú ngốc nhận ra tiếng Hành Giả, vội nói:

– Sư huynh tới đấy à? Cứu em với! 

Hành Giả nói:

– Được, tôi sẽ cứu. Nhưng chú có biết sư phụ bị nhốt ở đâu không?

Bát Giới nói:

– Sư phụ mất rồi. Bị yêu tinh ăn thịt ngay từ đêm qua. 

Hành Giả nghe vậy, bỗng khóc nức nở. 

Bát Giới nói:

– Anh đừng khóc. Em cũng mới nghe bọn tiểu yêu kháo nhau như thế, chứ mắt cũng chưa được thấy. Anh đừng khóc, cứ đi lùng hỏi xem sao đã.

Hành Giả bèn gạt nước mắt, vào thẳng bên trong tìm kiếm, chợt thấy Sa Tăng bị trói ở cột hiên đằng sau, bèn đến gần xoa tay lên ngực Sa Tăng gọi:

– Ngộ Tĩnh!

Sa Tăng nhận ra tiếng Hành Giả, bèn nói:

– Sư huynh biến hóa lọt vào được đấy ư? Cứu em với! Cứu em với!

Hành Giả nói:

– Cứu chú dễ thôi, nhưng chú có biết sư phụ ở đâu không? 

Sa Tăng rớt nước mắt nói:

– Anh ơi, sư phụ sau lần bị bọn yêu tinh hấp chín chẳng được, lần này bọn chúng ăn sống luôn rồi!

Đại Thánh thấy hai người nói giống nhau, thì lòng như dao cứa, vội vàng nhảy vút lên không, tạm chưa cứu Bát Giới vội, mà đến thẳng ngọn núi phía đông tòa thành, hạ mây bước xuống, khóc rống lên:

Sư phụ ơi!

Con xưa quấy đảo bị giam,
May nhờ sư phụ thoát nàn tai ương.
Thỉnh kinh quyết chí lên đường,
Tu thân gắng sức diệt phường quái ma.
Nào hay giờ mắc nạn to,
Sư phụ bị bọn quái ma ăn rồi.
Tây phương mù mịt phương trời.
Đau thương khốn khổ ai thời thấu cho!

Hành Giả rầu rĩ thê thảm, suy nghĩ trước sau, lòng tự hỏi lòng:

– Việc này là đức Phật Như Lai ở cõi cực lạc, do nhàn rỗi chẳng có việc gì mà làm, mới viết ra bộ kinh Tam Tạng đây mà! Nếu đức Phật có lòng khuyến thiện, thì lẽ ra phải đưa sang phương Đông, lại không lưu truyền muôn thuở sao? Đằng này không chịu đưa sang, lại bắt bọn ta phải đến lấy, có biết đâu phải vất vả gian nan trèo đèo lội suối để rồi tới đây bỏ mạng! Thôi! Thôi! Lão Tôn phải dùng phép cân đẩu vân tới gặp Như Lai nói rõ đầu đuôi. Ngài mà chịu đưa kinh cho ta mang về phương Đông thì một là thiện quả được ghi công, hai là bọn mình cũng thỏa lòng. Nếu ngài không đưa cho mình, thì mình bảo ngài niệm “túng cô nhi chú”, cởi chiếc vòng ra, mình trả lại cho ngài rồi trở về bản động xưng vương xưng bá, ăn chơi thỏa thích”.

Phen này, chỉ vì tin đồn thất thiệt mà Ngộ Không, Bát Giới cùng Sa Tăng đã suýt buông bỏ sứ mệnh thỉnh kinh. Tin đồn vốn chẳng là gì, nhưng một người nói, hai người nói, nhiều người nói… thì dần dần sẽ khiến người ta nghi hoặc, lo lắng tin theo, cuối cùng chán nản buông xuôi mà suýt đánh mất điều trân quý nhất. Điều đáng quý là trong đại nạn này, Tôn Ngộ Không đã chẳng vội vàng bay về Hoa Quả Sơn, mà quyết định đến gặp Phật Tổ để làm rõ đầu đuôi, vẫn còn nghĩ đến việc lấy kinh mang về phương Đông hồng dương chính Pháp. Trong can nhiễu của những lời đồn thất thiệt, trong vô minh và bất minh, nếu một người có thể tự cho mình một khoảng hoà hoãn để suy xét thêm, thì rất có thể sẽ tránh được quyết định nóng vội sai lầm đáng tiếc. Như Lai trong câu chuyện này còn là ẩn dụ cho cái bản tâm, chân tâm, tâm giác ngộ của con người. Chính là để nói, trong khó khăn kiếp nạn, nếu có thể tĩnh lại, buông bỏ chấp trước và các loại tình cảm dục vọng, tìm về cái tâm giác ngộ trong sáng nhất, thế thì tự bản thân có thể phá trừ mọi mê hoặc của lừa dối, tự biết phải làm thế nào.

Kinh qua trùng trùng khổ nạn, vượt qua bao mâu thuẫn và cọ xát tâm tính, cuối cùng năm thầy trò Đường Tăng cũng trở nên hòa hợp, tới được Linh Sơn, tu thành chính quả. Là một đoàn thể bất kỳ mà nói, mỗi một người có căn cơ, ngộ tính khác nhau, năng lực khác nhau, cảnh giới tinh thần khác nhau, có thể hoá giải mâu thuẫn để hoà hợp với nhau chính là tu luyện vậy. Có thể quên đi cái riêng vì cái chung, có thể bỏ qua cái nhỏ mà nghĩ cái lớn, có thể kiên trì làm việc có thuỷ có chung, có thể đặt công phu vào tu tâm của chính mình, thì sẽ công thành viên mãn. Quả đúng là:

Tám mươi mốt nạn tai ương trọn,
Dựng cơ huyền, chí hướng sắt son.
Ma lui là bởi lòng bền,
Muốn thành chính pháp phải nên tu trì.
Chớ bảo lấy kinh kia là dễ,
Công thánh tăng chịu khổ xiết bao.
Xưa nay hòa hợp tuyệt sao!
Một ly sai biệt kết nào nổi đan!

Ảnh: Phim Tây Du Ký 1986

*Bài viết có tham khảo bản dịch Tây Du Ký của Như Sơn, Mai Xuân Hải, Phương Oanh, Nhà xuất bản Văn học.

Video: Câu chuyện nhà tâm linh phương Đông và cuộc hành trình tìm kiếm kì lạ

videoinfo__video3.dkn.tv||2fc53753a__

Ad will display in 09 seconds