Nghỉ ngơi là gì? Là thoải mái nằm ngủ ở nhà vào mỗi dịp cuối tuần? Hay đi ra ngoài du lịch, thăm thú đó đây? Trên thực tế, những phương thức này ngược lại có thể khiến cho chúng ta càng nghỉ càng cảm thấy mệt mỏi. Tại sao vậy? Điều này bắt nguồn từ những định nghĩa sai lầm của chúng ta về việc nghỉ ngơi.

Tại sao bạn vẫn cảm thấy toàn thân mệt mỏi sau khi đã ngủ suốt 11 tiếng đồng hồ? Tại sao bạn chi hàng chục triệu đồng cho các kỳ nghỉ trên đảo mà sự nhiệt tình của bạn đối với cuộc sống vẫn chẳng hề tăng lên?

Hầu hết mọi người đều tưởng rằng đến tiệm Karaoke, hộp đêm, hoặc công viên giải trí sẽ cho phép họ quên đi nỗi bất hạnh của mình, và bắt đầu một ngày mới với nhiều năng lượng tích cực. Thế nhưng, khi từ những nơi đó trở về, tại sao trong lòng họ lại chẳng còn gì ngoài sự trống trải?

Liệu rằng chúng ta đã thực sự hiểu đúng ý nghĩa của việc nghỉ ngơi hay chưa? Chúng ta có đang nghỉ ngơi đúng cách không? Bạn cho rằng nghỉ ngơi là gì? Là một giấc ngủ đầy đủ? Là một trận chơi đùa điên cuồng? Hay là đến Karaoke để tiêu hao năng lượng sau một bữa no nê?

Vậy, ý nghĩa thực sự của nghỉ ngơi là gì? Đó là phục hồi tinh thần, thư giãn thần kinh, để bạn cảm thấy bản thân như một người mới tràn đầy năng lượng khi quay trở lại làm việc và học tập. Nếu phương thức nghỉ ngơi hiện tại của bạn không thể mang lại cho bạn điều đó, thì dù tên gọi của nó nghe lên có vẻ thoải mái, nhìn vào có thấy thú vị đến mấy, đó vẫn là một cách nghỉ ngơi sai lầm.

Nghỉ ngơi đối với người lao động trí óc

Bạn dành cả ngày dài để xử lý văn kiện, tổ chức một cuộc họp suốt mấy tiếng đồng hồ. Khi mọi việc đều đã ổn thỏa, bạn cuối cùng cũng có thể thở phào nhẹ nhõm: ‘Mệt quá, hôm nay mình nhất định phải ngủ một giấc thật ngon’. Phản ứng đầu tiên của chúng ta khi đối diện với sự mệt mỏi là: tìm một chỗ thoải mái rồi “nằm xuống chợp mắt một lát”. Hầu hết mọi người đều có chung nhận thức như vậy, tuy nhiên, đây thực chất lại là một cái bẫy.

Mặc dù ‘ngủ’ đúng là một hình thức nghỉ ngơi hữu hiệu, nhưng nó chủ yếu phù hợp với những người thiếu ngủ hoặc những người lao động chân tay. Đối với những người lao động tiêu tốn thể lực mà nói, “mệt mỏi” chủ yếu là do cơ thể đã sản sinh một lượng lớn chất chua. Do đó, nếu như họ cảm thấy cực kỳ mệt mỏi, phương thức nghỉ ngơi tĩnh (ngủ) sẽ là lựa chọn tốt nhất cho họ. Bằng cách ngủ, năng lượng đã mất của họ sẽ được bồi bổ, đồng thời chất thải tích tụ trong cơ thể họ cũng sẽ được loại bỏ. Nếu người lao động thể lực cảm thấy không mệt lắm, họ cũng có thể nằm xuống, nhắm mắt lại, để cho các cơ và dây thần kinh được thư giãn hoàn toàn, rồi sau đó đứng dậy tiếp tục vận động.

Ảnh: Freepik.

Ngược lại, những người ngồi làm việc trong văn phòng sẽ có vỏ đại não ở trạng thái cực kỳ hưng phấn, còn cơ thể của họ lại ở trạng thái kém hưng phấn. Lúc này, giấc ngủ đóng vai trò rất nhỏ trong việc tiêu trừ mệt mỏi (trừ khi người đó phải thức khuya hoặc làm việc thêm giờ, khiến cho thời gian ngủ của họ không thể đạt đủ mức thông thường). Lý do là bởi, điều những người đó cần không phải là sự phục hồi thể lực thông qua trạng thái “tĩnh”, mà là tìm kiếm những hoạt động giúp cho thần kinh của họ được thư giãn. Qua đó, chúng ta có thể lý giải tại sao chúng ta ở nhà nghỉ ngơi hai ngày cuối tuần mà vẫn lờ đờ phờ phạc, trong khi chỉ cần bơi nửa tiếng sau giờ làm lại có thể khiến cho tinh thần phấn chấn.

Không cần phải dừng lại, chỉ cần một chút thay đổi

Nếu như giấc ngủ đã không thể giúp cho đại não của chúng ta được nghỉ ngơi, vậy thì biện pháp nào mới có thể đạt được điều đó? Đáp án chính là: Chúng ta không cần thiết phải dừng lại toàn bộ hoạt động, mà chỉ cần thay đổi nội dung của hoạt động. Hơn mười tỷ tế bào thần kinh của vỏ đại não đều mang các chức năng khác nhau. Chúng được sắp xếp và tổ hợp bằng những phương thức khác nhau để tạo thành các khu vực chức năng liên kết khác nhau. Cứ một khu vực hoạt động lại có một khu vực khác nghỉ ngơi.

Vì vậy, bằng cách thay đổi nội dung hoạt động, các vùng khác nhau của đại não sẽ lần lượt tiến vào trạng thái nghỉ ngơi. Nhà tâm sinh lý học Sechenov đã thực hiện một thí nghiệm: Để loại bỏ tình trạng mỏi tay phải, ông đã áp dụng hai phương pháp – một là để hai tay đồng thời nằm yên, hai là để tay trái cử động đúng cách trong khi tay phải dừng hoạt động. Sau đó, sức cầm nắm của tay phải được kiểm định bằng máy đo lường độ mệt mỏi. Kết quả cho thấy: Tình trạng mỏi ở tay phải tiêu giảm nhanh chóng hơn khi tay trái hoạt động. Điều này chứng tỏ việc thay đổi nội dung hoạt động của con người đúng là một cách nghỉ ngơi tích cực.

Ví dụ, nếu bạn dùng 5 giờ đồng hồ để soạn ra một kế hoạch đề án vào thứ Sáu, bạn tốt nhất nên dùng ngày hôm sau của mình vào việc cắt tỉa những chậu cây cảnh trong nhà, thay vì ngủ nướng một mạch đến khi mặt trời nhô cao. Ngoài ra còn có một điểm nữa, trong trường hợp bạn không thể lựa chọn chuyển từ công việc lao động trí óc sang công việc tiêu tốn thể chất, bạn cũng có thể chuyển sang một hoạt động trí óc khác.

Ảnh: Freepik.

Rousseau – nhà tư tưởng xuất sắc của Pháp – kể về trải nghiệm của mình như sau: “Tôi vốn dĩ không phải là một người thích hợp với việc nghiên cứu học vấn, bởi vì thời gian làm việc chỉ cần dài hơn một chút là tôi sẽ cảm thấy mệt mỏi. Tôi thậm chí còn không thể tập trung vào một vấn đề liên tục trong nửa giờ đồng hồ. Tuy nhiên, khi liên tiếp nghiên cứu  nhiều vấn đề khác nhau, tôi lại có thể suy ngẫm về từng vấn đề một cách thoải mái và vui vẻ. Vấn đề này giải tỏa mệt mỏi do vấn đề kia gây ra, và tôi thậm chí không cần dừng lại để nghỉ ngơi trong suốt quá trình nghiên cứu. Vì vậy, tôi bèn tận dụng đặc điểm mà tôi mới phát hiện được này vào trong công việc nghiên cứu của mình. Bằng cách đó, dù có cặm cụi làm việc cả ngày, tôi cũng không cảm thấy mệt mỏi”.

Vì thế, nếu bạn có nhiều vấn đề cần giải quyết, bạn tốt nhất nên thực hiện chúng một cách xen kẽ, thay vì hoàn thành toàn bộ một vấn đề trước rồi mới bắt đầu chuyển sang vấn đề thứ hai, bởi nó sẽ khiến cho năng lượng và mức độ tập trung của bạn nhanh chóng cạn kiệt.

Cách nghỉ ngơi tốt nhất là khiến cho bản thân lấy lại nhiệt huyết trong cuộc sống

Sự kiệt sức của chúng ta chủ yếu đến từ việc cảm thấy nhàm chán với những hành động lặp đi lặp lại mỗi ngày của mình. Vì vậy, phương pháp nghỉ ngơi tốt nhất là tham gia vào những hoạt động giúp chúng ta tìm lại niềm đam mê trong cuộc sống và công việc. Nếu như sau khi làm xong một việc nào đó, bạn có thể cất tiếng cảm thán đầy vui sướng rằng: “Ngày mai sẽ lại là một ngày mới”, vậy thì việc đó chính là cách tốt nhất để bạn khôi phục nhiệt huyết và điều hòa cảm xúc cho bản thân. Thế nhưng, thật đáng tiếc, chúng ta lại thiếu năng lực tưởng tượng trong việc “nghỉ ngơi”, nên các phương pháp giải tỏa mệt mỏi duy nhất mà chúng ta có thể nghĩ đến không phải là ngủ đến mụ mị đầu óc, thì cũng là tham gia vào các trò tiêu khiển ngốc nghếch.

Dưới đây, chúng tôi sẽ cung cấp cho bạn danh sách một số hoạt động dựa trên cơ sở lấy ‘làm việc’ để giải quyết sự ‘mệt mỏi’, thay thế phương thức buông thả bản thân một cách tiêu cực bằng các phương pháp nghỉ ngơi tích cực. Tất nhiên, phương pháp nào là phù hợp nhất với bạn vẫn cần bạn tự khám phá. Trên thực tế, nếu như bạn cảm thấy dọn dẹp vệ sinh là cách thư giãn tốt hơn đi tàu lượn siêu tốc thì hãy cứ làm như bạn muốn, bất kể phần còn lại của thế giới đang vui thú điều gì.

Bạn có thể:

1. Xem truyện tranh hoặc đọc những cuốn tiểu thuyết khiến bạn vui vẻ, thay vì đến phòng Karaoka tiêu tốn hai giờ đồng hồ để hát những bài hát quen thuộc với giai điệu cùng ca từ chẳng có gì thay đổi.

2. Thử bỏ việc đi bar vào tối thứ Bảy hằng tuần. Thay vào đó, hãy thử đi ngủ lúc 10 giờ tối sau đó thức dậy vào 7 giờ sáng, tản bộ trên đường phố vắng người, hoặc xem các buổi biểu diễn sớm tại rạp hát mà bạn trước nay chưa bao giờ có cơ hội thưởng thức. Bạn sẽ phát hiện ra rằng, ngày hôm đó khác với hàng trăm ngày cuối tuần bạn từng trải qua trong quá khứ.

3. Đừng tiếp tục tìm kiếm niềm vui ở những khu nghỉ dưỡng bạn đã đến không biết bao nhiêu lần. Hãy tìm một con phố bạn trước nay chưa từng đặt chân tới, rồi đi hết đoạn đường đó. Bạn sẽ phát hiện rằng, hóa ra bản thân vẫn chưa hề cảm nhận hết vẻ đẹp của thành phố vốn tưởng chừng như rất nhàm chán này.

4. Du lịch không phải là đổi tới một nơi khác để tiêu khiển. Một chuyến du lịch trọn vẹn là khi bạn đi đến một nơi và bản thân bạn cảm thấy tò mò về nơi đó, cảm thấy hài lòng về chuyến đi của bạn, cảm nhận được muôn màu muôn vẻ của cuộc sống bên ngoài phạm vi kinh nghiệm của chính mình. Nó không phải là ngồi trên một chiếc máy bay trong 5 giờ đồng hồ, cuối cùng chỉ để đổi tới một địa điểm khác chơi mạt chược, bơi lội, hay đánh bóng …

5. Bắt đầu học thêm một kỹ năng mới, chẳng hạn như: chơi piano điện tử, hoặc đánh trống, v.v… và luyện tập kỹ năng đó trong ít nhất 1 tiếng vào mỗi ngày cuối tuần.

Ảnh: Freepik.

6. Tham gia các hoạt động xã giao. Đừng nghĩ rằng những hoạt động ấy luôn khiến cho người ta mệt mỏi. Mặc dù nó hơi căng thẳng hơn so với việc đọc một cuốn sách, nhưng nó cũng có thể khiến bạn càng phấn chấn và có cảm giác được đồng cảm hơn. Bạn nên tiếp xúc với những người bên ngoài vòng tròn công việc và người thân của bạn hai hoặc ba ngày một tuần. Điều đó sẽ giúp bạn không đến nỗi làm mất đi bản tính hoạt bát của mình trong vòng tròn vận hành cứng nhắc từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều của một ngày làm việc. Đặc biệt, các bạn nữ càng nên ra ngoài gặp gỡ bạn bè. Bởi khi đó, bạn không còn là một con người trung tính chỉ biết đến hiệu suất công việc nữa, mà sẽ trở thành tâm điểm chú ý đầy quyến rũ với váy áo tung bay theo gió.

7. Nếu như bạn là người có tinh thần thường hay ở trong trạng thái gấp gáp khẩn trương, bạn có thể làm một chút việc với độ khó nhất định để khắc phục điều này. Các nhà tâm lý học đã chỉ ra rằng: Cách giải tỏa căng thẳng là đi xử lý những vấn đề chỉ có thể giải quyết được khi thần kinh ở trong trạng thái căng thẳng. Trước đây, từng có một vị tổng giám đốc với trạng thái tinh thần suy nhược tìm đến gặp bác sĩ để được tư vấn chữa trị. Vị bác sĩ đề xuất cho ông phương pháp điều trị bằng cách đến sở thú làm người huấn luyện sư tử. Chỉ một tháng sau, vị tổng giám đốc đã hoàn toàn hồi phục. Vì thế, khi ở trong hoàn cảnh áp lực đặc biệt lớn, bạn có thể tìm cho mình một công việc khác, không giống với nghề nghiệp hiện tại của bạn, để cân bằng trạng thái tinh thần. Ví dụ, bạn có thể làm tình nguyện viên tại trại trẻ mồ côi, bắt đầu làm nhân viên học việc trong một nhà máy cơ khí phức tạp, hoặc giải một bài toán khó, v.v…

Những người trân trọng cuộc sống thường tìm kiếm sự nghỉ ngơi bằng bất cứ giá nào. Sau mười ngày, nửa tháng giải tỏa căng thẳng, họ quay trở lại. Chúng ta nhìn vào sẽ thấy đó quả là một sự thay đổi kỳ diệu! Họ gần như biến thành một con người mới hoàn toàn khác – lanh lợi hoạt bát, tràn đầy năng lượng, ấp ủ trong lòng những hy vọng mới, kế hoạch mới và những ước mơ cuộc đời mới. Họ đã xóa tan mệt mỏi và có thêm động lực để tiếp tục cố gắng, cũng chính là đã được tiếp thêm nhiên liệu – những điều khơi dậy nhiệt huyết cuộc sống của họ.

Dành một chút thời gian cho việc nghỉ ngơi có thể mang lại cho bạn rất nhiều năng lượng về cả thể chất lẫn tinh thần. Nó giúp bạn có đủ sức mạnh để hoàn thành mọi công việc, đối phó với bất cứ vấn đề nào; và có một cách hiểu đúng đắn, lạc quan về cuộc sống. Trên thế giới này, thử hỏi còn có khoản đầu tư thời gian nào đem lại cho bạn nhiều lợi ích hơn thế nữa?

Khi tôi nghe ai đó nói rằng, người ấy quá bận rộn với công việc và không có thời gian để nghỉ ngơi, tôi thường cảm thấy người này có chút khác thường. Hoặc người này không có đủ năng lực để xử lý công việc của mình, khiến cho công việc thiếu đi tính hệ thống; hoặc người đó không giỏi quản lý nhân viên của mình đến mức doanh nghiệp ấy không thể vận hành nếu người đó rời đi; hoặc người này trời sinh tính tình quá mức keo kiệt nên không có cấp dưới hay đoàn đội nào để chia sẻ công việc. Đương nhiên, nếu công việc của một người không có kế hoạch và không có hệ thống, khiến cho toàn bộ công việc không cách nào tiến hành được nếu người đó rời chức vụ của mình, thì người đó tự nhiên sẽ không thể nghỉ ngơi được.

Ngược lại, một người với khả năng tổ chức và điều phối sẽ sắp xếp công việc một cách có hệ thống, có kế hoạch cùng thời gian nghỉ ngơi hợp lý. Một người như vậy sẽ rất có lợi cho doanh nghiệp, bởi lẽ sau khi được nghỉ ngơi đầy đủ, người đó sẽ càng thêm tập trung và tràn đầy năng lượng. Nhờ đó, tuổi thọ của người này sẽ kéo dài hơn. Giá trị cuộc sống cũng được thể hiện và phát huy đầy đủ hơn. Mỗi người đều nên từ bỏ suy nghĩ chỉ làm việc mà không cần nghỉ ngơi. Loại quan niệm “chỉ cần cuộc sống chưa dừng lại thì vẫn phấn đấu không ngừng nghỉ” là sai lầm, chúng ta nên bỏ nó ra khỏi tâm trí ngay lập tức. Nếu không, bạn còn chưa đi hết kế hoạch cuộc đời do chính mình đặt ra thì đã nhắm mắt yên vị dưới lòng đất rồi. Đến lúc đó, lý tưởng, tương lai và sự nghiệp của bạn chẳng phải đều sẽ tan thành bọt nước hay sao? Vì vậy, một người không nỡ dành thời gian cho việc nghỉ ngơi chắc chắn không phải là một người thông minh.

Đứng trên lập trường về bản chất con người mà nói, việc nghỉ ngơi mang lại lợi ích nhiều hơn tác hại. Người xưa có câu: “Khi ốm đau, bất cứ ai cũng đều là người xấu.” Ngay cả những người tốt bụng nhất cũng có thể trở nên vô lý, cáu kỉnh nếu họ ở trong trạng thái thể chất kiệt quệ và tinh thần suy nhược. Do đó, những lúc cần nghỉ ngơi, bạn nên để cho bản thân được nghỉ ngơi.

Theo Sound of Hope
Trường Lạc biên dịch