Trên thế giới, xung đột giữa Israel – Palestine đã khiến tình hình ở Trung Đông như lửa đổ thêm dầu. Hamas, lực lượng dân quân kiểm soát dải Gaza và quân đội Israel tấn công nhau dữ dội, gây ra thương vong vô cùng lớn…

Vậy nguyên nhân của cuộc xung đột ghê gớm này là gì? Hệ thống phòng thủ tên lửa “Vòm sắt” của Israel lợi hại ra sao? Và tại sao Trung Quốc muốn chiến sự tại Trung Đông leo thang hơn nữa?

Xung đột Israel – Hamas: bất ngờ mà không bất ngờ

Khởi đầu, nhóm dân quân Hamas có vũ trang đã tấn công Israel trước bằng tên lửa. Tính đến ngày 17/5, đã có hơn 2000 quả rocket được phóng đi để tấn công binh lính và dân thường trên các đường phố của Israel. Phía Israel đáp trả bằng cách điều động máy bay quân sự, tên lửa dẫn đường và pháo của quân đội vùng biên giới để tấn công vào dải Gaza do Hamas kiểm soát, gây thương vong nghiêm trọng cho Palestine. Ở Gaza đã có ít nhất 100 người chết, gần 1000 người bị thương. 

Người đầu tiên bị giết trong cuộc trả thù chính thức của Israel là thủ lĩnh quân sự của Hamas. Tổng cộng đã có 16 thủ lĩnh quân đội của Hamas bị giết. Làn sóng xung đột này một lần nữa làm leo thang nghị quyết chưa được thống nhất của Liên Hợp Quốc về sự phân chia lãnh thổ tranh chấp giữa hai quốc gia. 

Các nước phương tây bao gồm Hoa Kỳ và các nền dân chủ châu Âu chủ yếu lên án tổ chức Hamas đã tấn công vào Israel trước. Một số quốc gia lại đứng về phía đối lập và ủng hộ Hamas, lên án Israel như: Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Syria và Iran. Họ cho rằng cuộc không kích của Israel đã gây nên thương vong lớn cho thường dân Palestine. 

Nhưng trước tiên, chúng ta cần tìm hiểu rõ nguồn gốc của cuộc chiến này. Đó vẫn là một câu hỏi cũ về quyền sở hữu thành Jerusalem. Người Do Thái ở Jerusalem, cũng chính là người Israel, cho rằng đây là thủ đô vĩnh cửu của họ, không thể chia tách. Nhưng người Palestine tức là người Hồi giáo ở đông Jerusalem cũng cho rằng đây là thủ đô của họ. 

Trong chương trình “Túng luận thiên hạ” phát sóng ngày 17/5, học giả Trần Phá Không cho rằng: tại thành phố lịch sử Jerusalem, cả hai bên đều tin rằng họ có di tích lịch sử và tôn giáo quan trọng. Đối với người Do Thái mà nói, họ cho rằng đây là thành phố Thần thánh của họ từ thời Cơ Đốc giáo, Do Thái giáo cho đến hôm nay. Đối với người Hồi giáo Palestine, họ cũng coi đây là thành phố Thần thánh của họ, đặc biệt là thời đại của Đế quốc Ả Rập. Vậy nên, sự ngoan cố của hai bên về vấn đề Jerusalem là nguyên nhân sâu xa dẫn đến xung đột giữa Israel – Palestine ở Trung Đông. 

Sức mạnh của “Vòm sắt” Israel 

Đầu tháng 5 ở đông Jerusalem, người Do Thái trong khu định cư yêu cầu người Palestine phải rút khỏi. Nhưng người Palestine không đi và đã tổ chức các cuộc biểu tình, tuần hành. Tình hình bắt đầu căng thẳng khi Hamas, lực lượng kiểm soát dải Gaza, ra tối hậu thư cho Israel, yêu cầu cảnh sát và người dân Israel phải rời khỏi khu định cư. 

Thông điệp tối hậu của Hamas phát đi vào tối ngày 10/5. Israel đương nhiên không quan tâm. Vì vậy, đêm 10/5, Hamas bất ngờ tung ra một cuộc tấn công dữ dội. Cuộc công kích chủ yếu dùng tên lửa và rocket – vì đó là vũ khí tốt nhất của Hamas. Rocket được phóng ra mãnh liệt. Trong loạt bắn đầu tiên, Hamas đã dùng hàng trăm quả rocket để công kích Israel.

Ngay sau đó, Israel đáp lễ bằng một cuộc phản công quyết liệt vào Hamas. Israel điều động máy bay chiến đấu không người lái, quân đội phòng không và hệ thống tên lửa đạn đạo cường đại của mình tấn công mạnh mẽ vào Hamas. Trong cuộc giao tranh tay đôi này, hệ thống phòng thủ tên lửa “Vòm sắt” của Israel đã thể hiện sức mạnh to lớn. Ở cuộc xung đột gần đây nhất với Hamas vào năm 2014, tỷ lệ đánh chặn của nó chỉ là 50%. Nhưng lần này, theo báo cáo của truyền thông quốc tế, tỷ lệ đánh chặn của “Vòm sắt” lên tới hơn 90%. Nói cách khác, phần lớn trong số 2000 tên lửa do Hamas phóng đã bị đánh chặn và bị vô hiệu hoá ngay từ trên không. Rõ ràng là vũ khí của Hamas không thể sánh được với hệ thống phòng thủ tinh xảo của Israel. “Vòm sắt” của Israel lần này có thể nói là ‘uy chấn thiên hạ’. “Vòm sắt” chính là lá chắn bảo vệ thường dân, tránh thương vong, tránh đổ máu. Giá thành rẻ, chất lượng cao, quân đội Israel đã có một màn phô diễn sức mạnh tuyệt vời khiến cả thế giới phải thán phục. 

Hệ thống Vòm sắt giúp Israel đối phó rocket (Ảnh chụp video Bloomberg)

Israel chỉ là một quốc gia nhỏ, vây quanh là các nước Ả Rập. Dân số chỉ hơn 5 triệu người, Israel chủ yếu dựa vào ý chí đồng lòng của nhân dân. Người Israel sau hàng nghìn năm lưu lạc cuối cùng đã phục quốc. Sự kiên cường giống như ‘những cái gai trên mình con nhím’. Israel không chỉ có nhiều tên lửa, nhiều vũ khí hiện đại hay hệ thống tình báo tinh nhuệ mà điều quan trọng nhất chính là người Israel anh dũng, thiện chiến, kiên cường, không sợ chết. Trong những cuộc chiến tranh Trung Đông liên miên suốt thế kỷ 20, Israel dẫu phải đối mặt với liên minh hùng hậu các nước Ả Rập xung quanh song cuối cùng vẫn chiến thắng bất khuất. 

Quá trình phản công Hamas của Israel phân thành 3 giai đoạn. Giai đoạn một là thông báo cho thường dân ở dải Gaza không được tụ tập sinh hoạt ở nơi công cộng, đặc biệt là tòa nhà chính phủ và cơ quan tình báo quân đội. Giai đoạn thứ hai là không kích, tiêu diệt lãnh đạo quân sự của Hamas, tấn công cứ điểm quân sự của họ. Giai đoạn thứ ba chính là tấn công các địa điểm quan trọng ở Gaza, nơi có cơ quan quản lý của Hamas và thậm chí cả toà nhà ngân hàng. 

Ngoài ra, Israel cũng thông báo cho nhân viên của toà nhà của kênh truyền hình Al Jazeera sơ tán. Kênh này đã làm một số báo cáo để tuyên truyền và kích động lòng thù hận chống lại Israel. Israel yêu cầu những người này sơ tán, thông báo rằng phía Israel sẽ ném bom đánh sập toà nhà Al Jazeera. Và quả thực họ đã làm thật. 

Lần này là cuộc xung đột lớn nhất giữa Hamas và Israel trong vòng 7 năm qua kể từ 2014. Cả hai bên đều dùng tâm thế kịch liệt nhất. Đến cuối tuần vừa rồi, Hamas có vẻ hơi ‘choáng ngợp’ nên đã đưa ra một tuyên bố hoà bình. Họ yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar đứng ra hoà giải, với hy vọng Israel sẽ ngừng bắn. Đến ngày 21/5, sau 11 ngày giao tranh dữ dội, Israel đã bất ngờ tuyên bố ngừng bắn. Hamas thở phào nhẹ nhõm, nói rằng hoàn toàn tán thành quyết định này.  

Trung Quốc muốn chiến sự leo thang

Dù vùng Trung Đông đã im tiếng súng nhưng chính quyền Trung Quốc lại chỉ mong sao chiến sự ở Trung Đông có thể tiếp tục. Những phần tử cứng rắn của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) bao gồm những người theo chủ nghĩa dân tộc hoặc ‘chủ nghĩa cánh tả’ của Mao hay những người ủng hộ chế độ chuyên chính… đều hy vọng chiến sự ở Trung Đông leo thang. Bởi vì một cuộc chiến kéo dài rung chuyển Trung Đông có thể sẽ giúp chuyển hướng sự chú ý của Hoa Kỳ và phương tây ra khỏi Trung Quốc, đồng thời giảm bớt áp lực đối với ĐCSTQ. Trung Quốc thực sự muốn Hoa Kỳ đến Trung Đông một lần nữa. 

Nhưng quốc tế, đặc biệt là Hoa Kỳ rõ ràng không muốn chiến loạn. Bởi vì từ thời cựu Tổng thống Donald Trump, Hoa Kỳ đã chủ trương rút quân và không muốn xảy ra chiến tranh tại Trung Đông. Thời đại của Trump là thời kỳ tổng thống Mỹ trong lịch sử đương đại không có chiến tranh. Thời Tổng thống Joe Biden cũng chủ trương rút quân khỏi Afghanistan và Trung Đông, thu lực lượng lại để đối phó với Bắc Kinh, đối phó với ĐCSTQ. 

Hoa Kỳ không muốn chiến sự leo thang ở Trung Đông. Một thoả thuận ngừng bắn bằng miệng giữa Hamas và Israel rõ ràng chưa thể nào đảm bảo rằng khu vực này sẽ im tiếng súng. Rõ ràng Israel có ưu thế áp đảo tuyệt đối về hoả lực, Hamas chắc chắn gặp bất lợi. Nếu Hamas vẫn ‘cố đấm ăn xôi’, thêm một lần nữa phát động chiến tranh thì sẽ xảy ra tình huống nào?

Hamas có thể liên thủ với một số tổ chức khủng bố xung quanh để tấn công Israel, thậm chí liên hợp với Syria của nhà độc tài Assad. Nhưng nếu chiến tranh lan rộng, không loại trừ việc Israel sẽ tấn công các mục tiêu của Syria hoặc Lebanon. Tình huống này đã xuất hiện vào giai đoạn cuối của chiến tranh Trung Đông trước đó, khi Hezbollah của Lebanon tấn công Israel, Israel đã đáp trả bằng các cuộc không kích vào Lebanon. 

Nhưng nội tình Lebanon cũng khá phức tạp, có nhiều mâu thuẫn giữa các đảng phái chính trị. Phe chủ đạo của Lebanon có thể không sẵn sàng chống lại Israel vì vẫn muốn duy trì hòa bình với Israel. Còn về Syria, mặc dù Assad cực kỳ độc tài và tạm thời kiểm soát tình hình đất nước với sự giúp đỡ của Nga, nhưng ông ta đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc nội chiến. Nếu lao vào chiến tranh với Israel vào lúc này, Syria chỉ có thể chuốc lấy thất bại. 

Mặt khác, quan hệ giữa Nga và Israel cũng rất khăng khít. Bởi vì trong lịch sử, rất nhiều người Do Thái đã từ Nga di dân qua Israel, có đến hàng trăm nghìn cho đến hàng triệu người như vậy. Những người Do Thái di dân đến Israel có mối quan hệ khăng khít với Nga, bao gồm quan hệ thân thích cho đến quan hệ trên tầng diện quốc gia. Cho nên về cơ bản, Nga và Israel áp dụng thái độ thân thiện và không mạo phạm lẫn nhau. Bởi thế, xung đột ở Trung Đông giữa Israel và Hamas khó có thể leo thang đến mức như thế. 

Ngoài ra, vì Palestine đang bị phân liệt thành 2 vùng. Một vùng phía tây sông Jordan do Tổng thống Abbas, lãnh đạo chính phủ thuộc Phong trào Giải phóng Palestine kiểm soát. Còn dải Gaza hiện nằm dưới tay phiến quân Hamas. Chính phủ của Abbas rõ ràng không ưa gì Hamas. Do đó, không loại trừ khả năng họ có thể bắt tay với Israel để hoàn toàn quét sạch Hamas. 

Nhưng Hamas lại có một độc chiêu khiến phiến quân này khó bị quét sạch: đó là ẩn nấp, trà trộn vào thường dân và lấy người dân Gaza làm bia đỡ đạn. Israel và các quốc gia chống khủng bố khác thường ít khi dám mạnh tay tấn công vào Gaza vì không muốn thường dân thương vong. Ngoài ra, Hamas còn nhận được sự hậu thuẫn rất lớn từ các quốc gia độc tài hung hăng như Trung Quốc, Iran, Syria…

Muốn tiêu diệt Hamas không phải là chuyện một sớm một chiều. Cuộc chiến Trung Đông có thể đang tạm ngừng khi cả Israel và Hamas đều tuyên bố chiến thắng. Nhưng mâu thuẫn và xung đột lợi ích cơ bản vẫn còn đó. Không lạ gì khi tới đây rất có thể tên lửa của Hamas lại bay trên bầu trời Israel và hệ thống “Vòm sắt” của Israel lại có cơ hội trình diện những màn đánh chặn vô tiền khoáng hậu…

Theo Túng luận thiên hạ
Mạn Vũ biên dịch

Có thể bạn quan tâm:

Video: Dự ngôn bí ẩn: Con chim lông trắng báo hiệu vận mệnh Trung Quốc và Tập Cận Bình

videoinfo__video3.dkn.tv||410003a16__

Ad will display in 09 seconds