Cây có rễ, người ta vẫn tin rằng nó không thể “chạy nhảy tung tăng khắp nơi”. Tuy nhiên, sau khi quan sát sự phân bố các loài cây ở Mỹ trong vài chục năm trở lại đây, các nhà khoa học nhận thấy rằng chúng đang “di cư” để đối phó với những thách thức môi trường, đặc biệt là biến đổi khí hậu.

Dựa trên số liệu thống kê, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng không phải tất cả các loài cây đều di chuyển tới vùng cực, nơi khí hậu mát mẻ hơn. Hóa ra, nhiều trong số chúng di chuyển về hướng tây, nơi không khí ẩm ướt hơn.

Có một số loài, như cây lá kim, di cư đến vùng cực để tránh cái nóng. Nhưng các loài khác, như sồi và phong, thì di cư về phía tây để tìm kiếm những cơn mưa.

Cây lá kim di cư đến vùng cực để tránh cái nóng. (Ảnh: PhotoSeek.com)

Ông Songlin Fei, phó giáo sư khoa Lâm nghiệp và Tài nguyên thiên nhiên của trường Đại học Purdue, Mỹ, đã nghiên cứu hiện tượng “cây di cư” trong nhiều năm, cho hay: “Sự di cư của cây liên quan tới độ ẩm. Ngoài ra, lượng mưa có ảnh hưởng mạnh mẽ hơn đến sự di chuyển của các loài so với nhiệt độ.”

Cả hai xu hướng này đều là hệ quả của biến đổi khí hậu. Việc di cư có thể giúp bảo tồn một số loài, nhưng cũng đe dọa đến việc mất ổn định hệ sinh thái rừng.

Ông Fei đã phân tích sự di chuyển của 86 loài cây trên khắp miền đông Hoa Kỳ trong khoảng thời gian từ năm 1980 đến năm 2015, bằng cách sử dụng dữ liệu thực địa thu được từ Cục Lâm nghiệp Hoa Kỳ. Ông khám phá ra rằng 73% các loài cây di chuyển sang phía tây, trong khi 62% các loài di cư về phía cực.

“Phần lớn các loài di chuyển về phía tây là các loài lá rộng, có thể đối mặt với lũ lụt và hạn hán, và có thể phát tán hạt giống trên một diện tích lớn. Điều này giúp làm tăng khả năng sống sót của cây con. Một ví dụ về loài di cư về phía tây là cây sồi Scarlet, chúng ‘đi cùng’ những cơn mưa.”

Cây sồi Scarlet “đi cùng” những cơn mưa về phía tây. (Ảnh: The Tree Center)

Những phát hiện đầu tiên đã được công bố trên tạp chí Science Advances năm ngoái (2017). Fei và nhóm của ông hiện đang cập nhật thêm các kết quả trước đó, hứa hẹn sẽ sớm công bố thêm những phát hiện mới. Kết quả nghiên cứu này sẽ giúp họ hiểu thêm về hệ sinh thái rừng trên khắp miền đông Hoa Kỳ.

Trên thực tế, quá trình dịch chuyển này là dần dần, ông Fei cho biết: “Các loài cây di chuyển trung bình khoảng 16km trong một thập kỷ, tương đương khoảng một quận.”

Ông Fei nói rằng nhóm nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu thực để phân tích, họ không còn phải dựa vào mô hình máy tính truyền thống nữa. Ông nói: “Đó không phải là một dự báo về tương lai, dữ liệu thực nghiệm cho thấy tác động của biến đổi khí hậu hiện đang diễn ra trên mặt đất. Nó thực sự đã xảy ra rồi.”

Trên thực tế, hiện tượng này cũng là điều dễ hiểu, bởi nhiều công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng, cây cối cũng là loài có tri giác, có suy nghĩ và cảm quan như con người. Khi nhận thấy môi trường ngày càng trở nên khắc nghiệt, chúng sẽ tìm cách di cư đến những khu vực phù hợp hơn để sinh sống.

Ngọc Thuần