Các hoạt động của tàu rải cáp Trung Quốc ở quần đảo Hoàng Sa đã bị vệ tinh của hãng Planet Labs (Mỹ) ghi lại. Một số chuyên gia lo ngại việc con tàu được điều động tới khu vực có thể liên quan tới âm mưu quân sự hóa mới của Trung Quốc.

Trong cuộc họp báo thường kỳ chiều 11/6, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng đã lên tiếng về vấn đề này. Bà Hằng nhấn mạnh Việt Nam có đầy đủ bằng chứng lịch sử và cơ sở pháp lý để khẳng định chủ quyền của mình đối với quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa phù hợp với luật pháp quốc tế.

“Mọi hoạt động liên quan đến 2 quần đảo này mà không có sự cho phép của Việt Nam là vi phạm chủ quyền của Việt Nam và vô giá trị. Các nước cần hành động có trách nhiệm, tránh làm phức tạp tình hình, đóng góp vào việc giữ gìn hòa bình ở Biển Đông”, người phát ngôn Lê Thị Thu Hằng yêu cầu.

Trang Benar News hôm 8/6 trích ảnh chụp từ vệ tinh của hãng Planet Labs (Mỹ) và dữ liệu từ các trang theo dõi tàu thuyền cho thấy, tàu Trung Quốc có thể đang lắp đặt cáp ngầm tại khu vực quần đảo Hoàng Sa, thuộc chủ quyền Việt Nam nhưng bị Trung Quốc chiếm đóng phi pháp.

Tàu hạ đặt cáp ngầm Tian Yi Hai Gong mang cờ Trung Quốc được phát hiện rời cảng Thượng Hải vào hôm 18/5 và xuất hiện tại quần đảo Hoàng Sa vào hôm 28/5.

Ảnh vệ tinh của Planet Labs chụp hôm 4/6 cho thấy, con tàu có thể đã thả cáp ngay phía bắc của đảo Cây, thuộc quần đảo Hoàng Sa. Hoạt động này lặp lại tại 2 địa điểm khác gần đảo Bắc và đảo Phú Lâm, cũng thuộc quần đảo Hoàng Sa.

Đến hôm 5/6, con tàu di chuyển về hướng tây nam và đi qua đảo Duy Mộng, đảo Ba Ba và bãi Xà Cừ. Tính đến ngày 8/6, con tàu vẫn hoạt động ở phía đông bắc bãi Xà Cừ. Giới chuyên gia không chắc chắn về khả năng con tàu này có đặt cáp ngầm tại 3 thực thể nói trên hay không, nhưng đường di chuyển là tương tự như lúc hoạt động tại đảo Cây, đảo Bắc và đảo Phú Lâm.

Ít nhất 3 chuyên gia hàng hải đã khẳng định với Benar News, rằng Tian Yi Hai Gong chắc chắn liên quan đến hệ thống cáp biển ngầm Trung Quốc đang vận hành trái phép tại khu vực và khả năng cao là được sử dụng cho mục đích quân sự. Hồi năm 2016, hãng tin Reuters tiết lộ một hệ thống cáp biển ngầm đã được lắp đặt để nối Phú Lâm và Hải Nam.

Ông James Krasnka, giáo sư tại Đại học Chiến tranh Hải quân Hoa Kỳ, cho biết những đường dây cáp dưới biển có thể được dùng cho việc liên lạc quân sự giữa các tiền đồn khác nhau, và sẽ kết nối với hệ thống cáp quang dưới biển đã được xây dựng dọc theo bờ biển phía đông của Trung Quốc.

Ông Krasnka cho rằng, không quan trọng ai là người đang lắp đặt các dây cáp này, vì rốt cuộc là nó được thực hiện theo lệnh của chính quyền Trung Quốc.

Ông Bryan Clark, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Hudson, cũng cho rằng đây có thể là một hệ thống giám sát dưới biển. Đây có thể là một bước tiếp theo Trung Quốc quân sự hoá Biển Đông.

Phú Lâm và quần đảo Hoàng Sa nằm rất gần Du Lâm – căn cứ tàu ngầm chiến lược của Trung Quốc trên cực nam Hải Nam và đó là lý do Trung Quốc xây dựng hệ thống giám sát âm thanh dưới nước, ông Clark giải thích.

Những hệ thống như vậy có thể cho phép Bắc Kinh phát hiện các tàu ngầm Mỹ đến gần Du Lâm do thám trong thời bình hoặc tấn công chúng trong thời chiến.