Dẫn con số 8 tháng đầu năm 2019, Việt Nam nhập siêu từ Trung Quốc tăng 45,7% so với cùng kỳ năm 2018, ông Nguyễn Lân Hiếu cảnh báo phía Việt Nam cần hết sức lưu ý để tránh các kịch bản xấu hơn. Tuy nhiên, đến nay mức nhập siêu của Việt Nam với Trung Quốc đã vọt lên 47,9%.

Tại cuộc họp của Chính phủ Việt Nam ngày 5/11, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra các con số về tình hình xuất – nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc trong 10 tháng năm 2019. 

Từ các con số này có thể nhận thấy sự chênh lệch trong cán cân thương mại Việt – Trung. 10 tháng đã qua, Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc 32,5 tỷ USD, giảm 2,9%, nhưng nhập khẩu từ nước này tới 62 tỷ USD, tăng 16,1% so với cùng kỳ năm trước. Tính từ đầu năm 2019, Việt Nam nhập siêu từ Trung Quốc tới 29,5 tỷ USD, tăng 47,9% so với cùng kỳ năm 2018.

Trong bài phân tích về hệ lụy do nhập siêu từ Trung Quốc quá lớn, cây bút Hà Nguyễn của báo Đầu tư cho biết, Việt Nam vốn là nước nhập siêu lớn từ thị trường này. Vài năm gần đây, tốc độ tăng nhập siêu từ Trung Quốc đã chậm lại, nhưng năm nay lại tăng tới mức “chóng mặt”.

Sự bất thường này khiến các chuyên gia kinh tế, người dân, một số quan chức có tinh thần trách nhiệm lo lắng. Bà Nguyễn Thị Kim Thúy (đại biểu của TP. Đà Nẵng) nói trong diễn đàn Quốc hội, sau 25 năm Việt Nam và Trung Quốc bình thường hóa quan hệ, tổng kim ngạch thương mại song phương đã tăng 2.220 lần, từ mức 30 triệu USD năm 1991 lên 66,6 tỷ USD năm 2015. Năm nay, chỉ sau 10 tháng, thương mại song phương đã lên tới gần 100 tỷ USD (94,5 tỷ USD), trong khi quy mô nền kinh tế Việt Nam chỉ khoảng 250 tỷ USD. 

“Nếu vậy, kinh tế Việt Nam rất dễ phụ thuộc vào nền kinh tế đó”, bà Thúy nói và cảnh báo về một kịch bản nếu như kinh tế Trung Quốc gặp vấn đề lớn, thì kinh tế Việt Nam khó tránh khỏi ảnh hưởng.

Trong 9 tháng đầu năm 2019, nhóm hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng Việt Nam nhập từ Trung Quốc tăng hơn 27% so với cùng kỳ năm 2018, khoảng 10,6 tỷ USD (ảnh: báo Diễn đàn doanh nghiệp).

Theo ông Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, nhập siêu nhảy vọt có nguyên nhân xuất phát từ việc Trung Quốc phá giá đồng nhân dân tệ. Tuy nhiên, nguyên nhân chính nằm ở cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung. Để “tránh đòn” của Mỹ, phía Trung Quốc sẽ tăng xuất khẩu sang các nước khác. Đó là một mối lo. Điều đáng lo ngại nữa là trong số hàng hóa xuất sang Việt Nam, sẽ rất nhiều sản phẩm được dùng để “tẩy” nguồn gốc Trung Quốc, sau đó dán mác Việt Nam để xuất sang Mỹ nhằm né thuế.

Đơn cử như vụ phát hiện lô hàng nhôm trị giá 4,3 tỷ USD đang để ở Bà Rịa – Vũng Tàu chờ được xuất khẩu sang Mỹ và các thị trường khác. Theo trả lời Bộ trưởng Công Thương, doanh nghiệp chủ lô nhôm này là người của Trung Quốc đầu tư. Đây có thể là một vụ gian lận xuất xứ hàng hóa lớn nhất từ trước đến nay. Bởi nhôm Việt xuất khẩu sang Mỹ chỉ phải chịu thuế 15%, trong khi nhôm Trung Quốc xuất vào Mỹ phải chịu thuế lên đến 375%. 

Việc Việt Nam nhập siêu quá lớn từ Trung Quốc khiến nhiều người liên hệ đến mối quan hệ giữa kinh tế – chủ quyền lãnh thổ, an ninh quốc gia. Trong bài viết có tiều đề “Ứng xử với Trung Quốc” đăng mục Góc nhìn của báo VnExpress ngày 10/11, ông Nguyễn Lân Hiếu (đại biểu Quốc hội) cũng cho rằng, Việt Nam cần có các kế hoạch để chuẩn bị trước những sức ép về kinh tế.

“Hình ảnh từng đoàn xe chở hàng hóa xuất đi Trung Quốc bị chặn ở cửa khẩu cùng với con số thống kê 8 tháng đầu năm, chúng ta nhập siêu từ Trung Quốc tăng đến 45,7% so với cùng kỳ năm 2018, là những dấu hiệu cảnh báo mà các bộ, ban, ngành cần hết sức lưu ý để tránh các kịch bản xấu hơn”, ông Lân Hiếu viết.

Nếu so sánh con số ông Hiếu dẫn ra của 8 tháng đầu năm với số liệu thông kê mới nhất (tính trong 10 tháng năm 2019), sẽ nhận thấy, nhập siêu của Việt Nam với Trung Quốc đang vọt lên chưa biết điểm dừng. Điều này phải chăng là nỗi lo về một “kịch bản xấu hơn” ông Nguyễn Lân Hiếu nhắc đến đang hiện hữu?

Thể Loại: Thời sự Xã hội