Các chuyên gia quốc tế phân tích những mưu đồ của Trung Quốc khi xem xét để lực lượng hải cảnh cùng quân đội huấn luyện, tập trận nhằm tham gia các chiến dịch chung nếu xảy ra chiến tranh.

Tờ Nikkei Asian Review hôm 21/6 đưa tin Trung Quốc sẽ đẩy mạnh sự phối hợp giữa lực lượng hải cảnh và quân đội khi cho phép 2 bên tập trận chung và tham gia các chiến dịch cùng nhau nếu xảy ra chiến tranh.

Mở rộng năng lực trên biển

Giới quan sát cho rằng thông qua sự phối hợp giữa 2 lực lượng trên, Trung Quốc đang muốn xây dựng mạng lưới liền mạch trong việc xử lý mọi vấn đề từ tuần tra biển cho đến tiến hành chiến dịch quân sự, nhất là trên Biển Đông. Luật sửa đổi đưa Lực lượng Cảnh sát vũ trang nhân dân về dưới sự chỉ huy của Quân ủy Trung ương (CMC), nghĩa là quy tụ lại dưới 5 chiến khu trong bối cảnh chiến tranh.Trước đó, lực lượng này do CMC và Quốc vụ viện cùng lãnh đạo.

Hải cảnh là một bộ phận của Lực lượng Cảnh sát vũ trang nhân dân nên cũng áp dụng theo luật mới. Do đó, quân đội và hải cảnh Trung Quốc có thể tham gia cùng nhau nếu giới lãnh đạo quyết định rằng tình huống chiến tranh xảy ra ở biển Hoa Đông hay Biển Đông. Ngay cả khi bình thường, hải cảnh cũng có thể tham gia huấn luyện, diễn tập và cứu hộ khẩn cấp với quân đội.

Kế hoạch dài hơi

Báo Thanh Niên dẫn nhận định của TS Satoru Nagao (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) khi nói về vấn đề trên, rằng việc Trung Quốc quyết định đặt CCG dưới quyền quân đội khi xảy ra chiến tranh ẩn chứa 2 vấn đề:

Thứ nhất, quyết định này giúp cho lực lượng vũ trang của Trung Quốc trên biển trở nên lớn mạnh hơn. Tuy nhiên trên thực tế, Trung Quốc nhiều lần có quân số áp đảo nhưng vẫn thua trận. Ngoài ra khi đặt CCG dưới sự chỉ huy của quân đội còn giúp Bắc Kinh xây dựng một chuỗi chỉ huy liền mạch để tạo nên mối đe dọa quân sự lớn hơn nhằm vào các nước trong khu vực.

Trước đây, vào năm 2013, CCG được thống nhất dựa trên sự sáp nhập các lực lượng hải giám (CMS), hải cảnh (cảnh sát biển của Cục Quản lý biên phòng – BCD), ngư chính (Cơ quan Đảm bảo thực thi pháp luật ngư nghiệp – FLEC), Tổng cục Hải quan và Cơ quan Hải dương Trung Quốc (GAC).

Ảnh chụp màn hình báo Thanh Niên.

“Như thế, trong một chương trình dài hơi, Trung Quốc đã từng bước hợp nhất một lực lượng lớn dưới sự chỉ huy của hải quân”, TS Nagao nhận định.

Thứ hai, theo TS Nagao, khi các hoạt động của CCG có thể là một phần của quân đội, thì nếu CCG xâm nhập khu vực chủ quyền của các nước lân cận thì tạo ra một sự nhập nhằng giữa hoạt động của lực lượng chấp pháp với lực lượng vũ trang.

Tương tự, TS James Holmes (chuyên gia chiến lược hàng hải – Đại học Hải chiến Mỹ) cũng phân tích: Thông thường, lực lượng cảnh sát chịu trách nhiệm giữ gìn trị an, thực thi pháp luật và quân đội mới đóng vai trò chủ chốt trong chiến tranh. Chỉ khi nào mọi thứ nằm ngoài khả năng kiểm soát của cảnh sát thì quân đội mới được điều động.

CCG thời gian qua được Bắc Kinh điều động thực hiện các nhiệm vụ ở những nơi mà Trung Quốc tự cho là “có chủ quyền” như Biển Đông. CCG thường xuyên ra sức hoạt động và được hậu thuẫn bởi các lực lượng quân sự hùng hậu của hải quân.

“Giờ đây, khi “nâng cấp” CCG để dễ dàng kết nối với quân đội, Trung Quốc muốn gia tăng quyền kiểm soát về mặt thực tế để từng bước đạt được tham vọng chủ quyền trên Biển Đông”, TS James Holmes lo ngại.

Thông điệp đe dọa

Theo giới quan sát, thời gian qua Bắc Kinh sử dụng CCG là lực lượng thực thi các yêu sách chủ quyền trên Biển Đông, và CCG cũng đã tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào ngư dân một số nước, trong đó có Việt Nam. 

Ông Carl O.Schuster (cựu Giám đốc bộ phận điều hành của Trung tâm tình báo hỗn hợp – Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương hải quân Mỹ, đang giảng dạy ở Đại học Hawaii (Mỹ) về quan hệ quốc tế, lịch sử) nhận định, khi CCG được tổ chức tập luyện chung với hải quân thì năng lực chiến đấu sẽ càng được nâng cao, tăng khả năng phản ứng cũng như có thể sẵn sàng tích hợp hỏa lực.

Động thái này của phía Bắc Kinh báo hiệu “một là Trung Quốc có kế hoạch triển khai các lực lượng quân sự lớn mạnh hơn và bài bản hơn đồn trú tại các khu vực mà nước này đang chiếm giữ ở Biển Đông. Quân đội và CCG sẽ phối hợp chặt chẽ hơn. Hai là, Bắc Kinh thể hiện rõ sự đe dọa với các nước trong khu vực bằng thông điệp đối đầu với CCG tức là đối đầu với quân đội Trung Quốc”, Thanh Niên dẫn đánh giá của ông Schuster.