Bình Thuận là dải đất nghèo tại miền trung, thời tiết, thổ nhưỡng và hoàn cảnh tự nhiên nơi đây khá khắc nghiệt, cuộc sống người dân vốn đã cơ cực, nay lại càng khó khăn hơn vì nạn ô nhiễm môi trường trầm trọng do Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 gây ra.

Không thể sống nổi vì ô nhiễm

Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 được xây dựng tại xã Vĩnh Tân, huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận. Ô nhiễm do nhà máy này gây ra khi vận chuyển tro xỉ tại bãi thải xỉ. Nơi đây có gió mạnh nên tro xỉ phát tán mạnh gây ô nhiễm trầm trọng.

Bụi bám dày trên nền nhà người dân, nước giếng cũng đang bị ô nhiễm, các tán lá cây đã đổi màu, người dân ra đường phải bịt kín cả mặt để tránh bụi. Các cây hoa màu nơi đây đã không thể sống nổi, tôm cá nuôi trong ao cũng chết.

Bụi bám một lớp dày trên nền nhà dân cách nhà máy khoảng 1km. (Ảnh danviet)
Bụi bám một lớp dày trên nền nhà dân cách nhà máy khoảng 1km. (Ảnh danviet)
Người dân phải bịt kín mặt khi ra đường. (Ảnh danviet)
Người dân phải bịt kín mặt khi ra đường. (Ảnh danviet)

Nước xỉ chảy ra biển khiến nước biển nhơn nhớt, đen xì, nhiều trẻ em bị bệnh hô hấp khó thở. Mỗi khi có cơn gió mạnh hay lốc khiến toàn bộ khu vực ngập chìm trong bụi xỉ, xe ô tô phải ngừng chạy vì không thấy đường.

Ông Trần Văn Thọ ở xã Vĩnh Tân làm nghề biển mấy chục năm nay cho Báo Pháp Luật TP.HCM biết: “Ngày xưa cá đổng, cá mối… rất nhiều. Nhưng kể từ một năm nay, vùng biển cách bờ 1-2 lý không còn đánh bắt được con cá con tôm nào cả, kéo đám lưới lên cảm thấy dòng nước nóng ran… Còn người làm tôm nháy, tôm hùm thì không còn một con nào…”

Mặt khác Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 có ống khói cao 210m, đường kính 7m tỏa ra một luồng khói hôi hám nặng nề bao phủ khắp khu dân cư xung quanh.

Người dân biểu tình để được sống

Trước nạn ô nhiễm môi trường đến không thể sống được mà quan chức địa phương không quan tâm, người dân đã đứng lên để giành quyền sống.

Chiều ngày 14/4/2015 người dân xuống đường chặn quốc lộ 1A , ngăn không cho các xe tải chở than xỉ đi vào khu dân sinh gây ô nhiễm. Điều này khiến hàng chục ngàn phương tiện kẹt trên quốc lộ 1A dài 50 km.

Theo các trang mạng xã hội thì nhiều người dân cảm thấy có lỗi về việc này nên đã mang bánh mì nước nước uống cho hành khách trên các xe bị kẹt và mong được hiểu và thông cảm.

Trước sự việc đó, chính quyền địa phương đã phải phát loa vận động người dân giải tỏa để QL1A được lưu thông – đây là tuyến đường huyết mạch của đất nước, chạy dọc từ Bắc vào Nam. Các quan chức của tỉnh Bình Thuận đã phải đến động viên bà con bình tĩnh và hứa sẽ giải quyết vấn đề. Đến tối 14/4 người dân rút đi và quốc lộ 1A nối lại hoạt động.

Tuy nhiên đến sáng ngày 15/4/2014, không như những gì các quan chức đã hứa, Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 tiếp tục thải bụi than, xỉ vào khu dân cư, người dân kéo nhau đến quốc lộ 1A tiếp tục cuộc biểu tình với lực lượng đông đảo hơn. Hàng ngàn công an và cảnh sát cơ động được huy động đến để đàn áp cuộc biểu tình.

Dù yếu thế nhưng vì quyền sống người dân đã cương quyết đứng lên. Hai bên giàn trận đối đầu nhau, phía công an có khiên che đỡ, dùi cui, lựu đạn nổ. Phía người dân chỉ có gạch đá trên đường và một ít bom xăng tự chế.

Theo các trang mạng xã hội thì mục đích của người dân là vì môi trường chứ không phải đánh nhau với công an, vì thế vẫn có người dân mang nước cho cảnh sát và giải thích cho họ về mục đích của mình, thậm chí những người này còn ngăn cản những người quá khích ném gạch đá vào cảnh sát.

Tối ngày 15/4 giao tranh hai bên đã lên đến đỉnh điểm với bom xăng tự chế và lựu đạn nổ khiến cả đoạn đường bùng cháy. Công an đã bắt đi hàng chục người biểu tình và tạm giữ ở khách sạn Vĩnh Hảo gần đấy.

Người dân kéo đến khách sạn đòi người, và nơi đây vô tình trở thành một cuộc chiến. Trước áp lực ngày càng mạnh của người dân, công an phải trả người và bỏ chạy. Có 3 xe bị móp và một số cửa kính khách sạn bị vỡ.

Sau khi ‘giành’ lại được người bắt, ‘tái chiếm’ lại được quốc lộ 1A người dân trở về nghỉ ngơi.

Sáng ngày 16/4 Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2 đã ngưng thải khói than và xỉ độc vào môi trường, nên người dân cũng ngừng biểu tình.

Trong Thông cáo báo chí chiều 15/4, EVN cho biết sẽ giám sát không cho phép các xe vận chuyển xỉ không che chắn tham gia vận chuyển.

Nhà thầu và công nghệ Trung Quốc

Công trình Nhà máy Nhật Điện Vĩnh Tân 2 do Tập đoàn Điện khí Thượng Hải (Trung Quốc) làm tổng thầu.

Nhìn chung với các nhà thầu Trung Quốc thì công nghệ của họ là lạc hậu, nhiều chuyên gia nhìn nhận rằng Việt Nam đang có nguy cơ trở thành bãi đáp công nghệ thấp của Trung Quốc.

Ví như hai dự án là nhiệt điện Quảng Ninh 1 (Tập đoàn Điện khí Thượng Hải làm tổng thầu) và Nhiệt điện Hải Phòng 1 (Tập đoàn Điện khí Đông Phương làm tổng thầu) sau khi đưa vào vận hành đã thiếu ổn định, bị cháy lò, hỏng hóc thiết bị.

Dự án Nhà máy Nhiệt điện Quảng Ninh 1 được khởi công xây dựng vào tháng 4/2006 , dự kiến hoàn thành năm 2010. Thế nhưng nhà thầu Trung Quốc là Tập đoàn Điện khí Thượng Hải thực hiện đến tận tháng 7/2011 mới bàn giao hai tổ máy phát điện thương mại. Chỉ mới 3 tháng hoạt động đến tháng 10/2011 cả hai tổ máy gặp sự cố và chỉ phát điện dự phòng. Nhà máy Nhiệt điện Quảng Ninh 2 cũng gặp vấn đề.

PGS.TS. Trương Duy Nghĩa, Chủ tịch hội Khoa học Kỹ thuật Nhiệt Việt Nam nhấn mạnh: “Các nhà máy nhiệt điện do Trung Quốc thực hiện có những lo ngại nhất định về chất lượng, công nghệ, nếu là những sự cố đơn giản có thể khắc phục được thì không sao, nhưng nếu phức tạp thì là một bài toán cần tính, bởi ngoài chuyện tốn kém chi phí thay thế còn sự ảnh hưởng đến hệ thống điện chung khi nhà máy phải ngừng hoạt động vài ngày, thậm chí là cả tháng”.

Sau khi gây tai tiếng khi làm tổng thầu Dự án Nhiệt điện Quảng Ninh 1 và Nhiệt điện Quảng Ninh 2, Tập đoàn Điện khí Thượng Hải lại tiếp tục làm tổng thầu cho Dự án Công trình Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 2. Và với cách làm và công nghệ của nhà thầu này trước mắt cho thấy thiệt hại về môi trường, và sau này sẽ không biết còn có thêm bao nhiêu thiệt hại nữa.

Ngọn Hải Đăng 

Xem thêm: