Quốc hội thảo luận tại hội trường về công tác nhiệm kỳ 2016-2021 của Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Tối cao sáng 30/3. Tại đây, thành viên Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng và thành viên Quốc hội Nguyễn Thanh Hồng đã tranh luận xung quanh tỷ lệ oan sai”, “họp liên ngành” của các cơ quan tư pháp.

Theo báo trong nước như Dân Việt, Vietnamnet… đưa tin hôm qua 30/3, thành viên Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng (Bến Tre) đã chia sẻ khó khăn, áp lực của cơ quan tư pháp. Hàng triệu vụ án, đặc biệt đứng trước ranh giới công lý, công bằng và các vấn đề tiêu cực. Tuy nhiên, vẫn băn khoăn một số vấn đề trong thời gian qua.

Thứ nhất, tôi vẫn băn khoăn về nhận thức hành động trên tinh thần bảo đảm độc lập tư pháp. Vấn đề này tôi đã phát biểu tại kỳ họp thứ 4 và một số kỳ họp khác. Chúng ta thấy rằng, vẫn tồn tại khái niệm ngành, ví dụ ngành tòa án, thật ra không có khái niệm ngành nào cả. Mỗi tòa án là một cơ quan hoàn toàn độc lập với nhau chứ không có khái niệm tòa án cấp trên và cấp dưới. Các thẩm phán hoàn toàn độc lập với nhau và không được can thiệp bất kỳ hoạt động nào của nhau.

Vấn đề nữa, chúng ta có những cuộc làm việc liên ngành. Vấn đề này, tôi có tham gia làm luật sư một vụ án nổi tiếng. Có vị đại diện Viện Kiểm sát nêu vấn đề: Vấn đề này chúng tôi đã có văn bản liên ngành. Chúng tôi cho rằng cách hiểu rất sơ hở. Trước xã hội như thế chúng ta cần có suy nghĩ, khắc phục để đảm bảo tính độc lập của tư pháp.

Về vấn đề chỉ tiêu trong hoạt động tư pháp. Chúng ta hay đặt ra chỉ tiêu về kế hoạch xét xử. Tháng 9 hàng năm, các cơ quan, đặc biệt là Tòa án và Viện Kiểm sát báo cáo việc thực hiện kế hoạch. Kế hoạch làm việc thì cần có những kế hoạch xét xử tôi nghĩ cần nghiên cứu lại.

Chúng ta xem có những phiên tòa ở một số số nước có thể kéo dài hàng năm để đảm bảo công lý. Trước đây có đồng chí lãnh đạo Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp có nói: Nhưỡng ạ, công lý không bao giờ có giá rẻ, thậm chí nó được đổi không chỉ bằng tiền mà bằng cả xương máu. Không có công lý giá rẻ, nên phải mất rất nhiều thời gian, công sức, thậm chí xương máu mới có thể tìm ra được công lý.

Thứ nữa, chúng ta xác định tỷ lệ oan sai, đây là tỷ lệ tôi cho là nguy hiểm. Cứ thử hình dung xem, mình hoặc người thân ở trong 0.000001 % oan sai thì sẽ nghĩ thế nào. Chính vì tỷ lệ trên này ảnh hưởng tới tâm lý.

Nếu chúng ta không khắc phục vấn đề này thì rất nguy hiểm. Tỷ lệ oan sai thì liệu có hay không có tỷ lệ công lý. Công lý làm sao có tỷ lệ. Công lý là thứ gì đó vĩ đại, thiêng liêng, hoàn hảo, tròn trịa, làm sao có tỷ lệ công lý được. Công lý là công lý. Tôi đề nghị hết sức lưu ý vấn đề này. Đề nghị Quốc hội khóa XV xem xét vấn đề này”.

Tranh luận lại với thành viên Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng, thành viên Quốc hội Nguyễn Thanh Hồng, (Thiếu tướng, Ủy viên Thường trực Ủy ban Quốc phòng – An ninh của Quốc hội) “Ở đây đại biểu nói công lý không có giá và có chỉ tiêu của Quốc hội về chống oan sai, tôi cho rằng cách tiếp cận chưa hợp lý vì thực tế không chỉ ở Việt Nam có oan sai.

Thời gian qua, vì có oan sai nên đưa ra giải pháp, đưa ra chỉ tiêu, mục tiêu để phấn đấu và không phải đưa ra chỉ tiêu để thừa nhận nền tư pháp chúng ta có oan sai. Khi Nghị quyết đặt ra chỉ tiêu thì đây là việc chúng ta đang làm và làm rất tốt”, ông Hồng nói.

Ông Hồng cho rằng, việc đại biểu Nhưỡng lấy thời gian xét xử vụ án để đánh giá giá trị công lý là không toàn diện, không chính xác.

“Việc lấy thời gian xét xử 1 năm cho rằng đó là giá trị công lý là không khách quan, không biện chứng”, ông Hồng nhấn mạnh.

Còn đối với một vụ án được đại biểu Nhưỡng dẫn ra và nêu về vấn đề họp liên ngành, đại biểu Hồng đánh giá, vụ án này chỉ là trường hợp cá biệt.

Ông phân tích thêm, việc chúng ta họp liên ngành là để thống nhất nhận thức pháp luật, đưa ra quan điểm để giải quyết đảm bảo yêu cầu chính trị, yêu cầu pháp luật, thực tiễn trong việc xử lý vụ việc.

“Phối hợp ở đây không có nghĩa là làm giảm tính độc lập của xét xử mà vẫn đúng với nguyên tắc Nhà nước độc lập, phân công phân quyền và có phối hợp”, ông Hồng nêu ý kiến và đề nghị Chánh án và Viện trưởng VKSND tối cao có thêm giải thích điều này.

Phát biểu ngay sau đó, thành viên Quốc hội Nguyễn Hữu Chính (Chánh án TAND TP. Hà Nội) cũng đồng tình với ý kiến của đại biểu Nguyễn Thanh Hồng.

Ông Lưu Bình Nhưỡng: “Chúng ta không nên bẻ câu ra” “Các vị hiểu về nguyên tắc độc lập xét xử chưa thấu đáo”

Trước khi Quốc hội giải lao, thành viên Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng có phát biểu tranh luận lại với ĐBQH Nguyễn Thanh Hồng và ĐBQH Nguyễn Hữu Chính. Ông nói: Tôi có cảm giác thành viên Quốc hội Nguyễn Thanh Hồng hiểu sai ý của tôi. Tôi muốn đặt ra 1 số vấn đề băn khoăn để chúng ta nghiên cứu tiếp.

Chúng ta trong báo cáo và nghị quyết không nói về chỉ tiêu oan sai. Nhưng khi nói về chỉ tiêu xét xử đúng thì vấn đề còn lại là gì? Tất cả cử tri cả nước đều hiểu phần còn lại là phần oan sai. Cần gì phải nói là chỉ tiêu oan sai, đấy chỉ là cách nói của chúng ta. Chúng ta không nên bẻ câu ra. Chúng tôi có nhận thức để đảm bảo hiểu đúng câu chuyện này và cử tri cũng có đủ nhận thức để hiểu điều đó.

Với chỉ tiêu xét xử đúng thì phần còn lại chắc chắn phải là oan sai. Cho nên tôi đã tranh luận từ kỳ trước, không nên đặt ra chỉ tiêu xét xử đúng mà chúng ta cần khẳng định phải xét xử đúng, không nên đặt ra chỉ tiêu.

Về liên ngành, tôi không nói liên ngành là xấu. Nhưng trên thế giới, người ta không công nhận việc các cơ quan tư pháp ngồi lại với nhau. Ở Đức chỉ cần chánh án hỏi thẩm phán: vụ đó đã xử chưa có nghĩa là đã xâm phạm vào việc xét xử độc lập. Các vị hiểu về nguyên tắc độc lập xét xử chưa thấu đáo, thế nên mới hình dung rằng vấn đề liên ngành là cần thiết. Chỉ riêng hình thức họp liên ngành đã là chưa cần thiết rồi, chưa nói tới có bàn hay không bàn vấn đề gì. Biết đâu bàn trường hợp này phải kết tội, trường hợp này phải bỏ tù, trường hợp này phải xử bằng này năm. Vì thế dư luận mới đặt ra có hay không “án bỏ túi” là như thế”, thành viên Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng nói.

Có thể bạn quan tâm: