Bão số 16 (còn gọi là Tembin) đang áp sát vùng biển Việt Nam và lao bờ vào ngày mai (25/12). Nếu vẫn giữ sức gió mạnh cấp 12, giật cấp 15, bão số 16 sẽ khiến lần đầu tiên khiến cấp độ rủi ro phải nâng lên cấp thảm họa. Lúc này, ám ảnh về sự thảm khốc bão Linda gây ra 20 năm trước đang được hiện về.

Sự coi thường thảm khốc

Ngô Văn Thanh là một người nông dân huyện Cái Nước (Cà Mau). Năm 1997, anh 22 tuổi, vừa lập gia đình. Hai mươi năm sau, ngày mồng hai tháng mười một năm hai nghìn không trăm mười bảy, người đàn ông này tay run run châm nhang thắp lên bàn thờ vợ. Anh khóc! Ngày này hai mươi năm trước, vợ anh đi xem bão “hiếm” về Cà Mau và chị không trở lại.

Khi đó, có rất nhiều người như chị vợ anh Thanh, nghe tin bão vào Cà Mau và truyền tai nhau “đi xem cho biết” vì vùng này cả trăm năm không có bão. Nhiều người trong số ấy đã biết bão là thế nào trước thời khắc nhận ra sự tò mò này phải trả giá quá đắt.

Siêu bão số 16 lao bờ: Chập chờn ám ảnh 20 năm thảm họa Linda
Hàng trăm người dõi mắt tìm thân nhân trên thuyền từ biển về sau bão Linda.. Ảnh tư liệu báo Đất Mũii

Không chỉ người dân, chính quyền địa phương khi đó cũng coi bão Linda oanh tạc Nam Bộ là “chuyện tầm phào”. Ông Lê Huy Ngọ – Nguyên Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thời đó vẫn nghẹn giọng khi nhắc lại câu chuyện về sự chủ quan của người dân và chính quyền địa phương lúc bão Linda kéo về. Người dân thì kháo nhau về một dịp hiếm cả đời có một để “mục sở thị” bão là thế nào. Còn chính quyền, khi nhận điện thoại từ trung ương cảnh báo, họ trả lời “trong đây làm gì có bão mà ngoài đó cứ hốt hoảng”.

Vnexpress ghi lại lời ông Ngọ: Một cán bộ địa phương còn lè nhè như say xỉn: “Biển Tây – biển Kiên Giang là vùng thánh địa, xưa nay chưa hề có bão, các anh ở Hà Nội vừa quan liêu, vừa không hiểu biết gì về vùng này”.

Vậy mà khi bão đổ bộ, ông Ngọ bay vào Côn Đảo kiểm tra tình hình. Vị Bộ trưởng này lặng người vì cảnh tàu thuyền lật vỡ, nhà cửa tan hoang khắp nơi, và thi thể hàng nghìn người lập lờ gần bờ biển.

Sau mấy ngày “chẳng coi ra gì”, 20 tỉnh thành Nam Bộ đã phải gọi tên Linda là thảm họa thế kỷ 21. Bởi, nó đã khiến gần 3000 người chết và mất tích, 1.230 người bị thương, chủ yếu là ngư dân. Hơn 3.000 tàu bị đánh chìm. 107.890 nhà bị đánh sập, 120.000 ha nuôi trồng thủy sản và 320.000 ha lúa bị ngập.

Không có chỗ cho sự chủ quan

20 năm sau thảm họa đó, bão Linda luôn được lấy làm bài học cảnh tỉnh về sự nguy hiểm khi “dám đùa với bão”. Trên thực tế, bài học phải trả giá bằng rất nhiều máu người dân này đã khiến công tác phòng chống bão được coi trọng, nâng cao hơn rất nhiều.

Tuy nhiên, không phải không tồn tại tâm lý chủ quan “chết người” khi phòng chống bão. Mới đây, ngày 4/11, cơn bão số 12 (tên quốc tế là Damrey) đổ bộ vào Nam Trung Bộ và quét qua một phần nam Tây Nguyên làm hơn 100 người chết và mất tích cùng nhiều thiệt hại nặng nề khác.

Không phủ nhận sự diễn biến của cơn bão này là rất phức tạp. Nói theo lời một số “bô lão” ở Khánh Hòa – địa phương bị thiệt hại nặng nề nhất, thì “cơn bão này kỳ lạ quá” vì quần thảo nơi đây liên tục 6 giờ liền, một hiện tượng hiếm gặp.

Nhưng sự “hiếm” ấy không thể để lấy đổ lỗi hoàn toàn cho thiệt hại đáng ra có thể hạn chế được. Theo ông Trương Đức Nghĩa – chánh văn phòng Ủy ban quốc gia tìm kiếm cứu nạn, cục trưởng Cục Cứu hộ – cứu nạn, Bộ Quốc phòng, thì “Khánh Hòa ít bị bão đổ bộ nên tâm lý người dân rất chủ quan, ít có kinh nghiệm trong ứng phó với bão”.

Ông Nguyễn Xuân Cường – Bộ trưởng Bộ NN& PTNN, trưởng BCĐ TƯ về phòng chống thiên tai cũng thừa nhận, cơn bão này tuy rất mạnh, nhưng chính quyền địa phương và người dân chủ quan, chưa quyết liệt, không có kinh nghiệm ứng phó bão nên đã gây ra hậu quả rất đáng tiếc.

Những sự trả giá ấy, là bài học nhãn tiền nhắc nhớ, dù phải gợi lại những câu chuyện đầy ám ảnh về sự chủ quan khi đối phó với bão. Nhất là thời điểm siêu bão số 16 đổ vào đất liền, người dân đang trong không khí mừng đón Giáng sinh và chuẩn bị cho năm mới 2018. Sự hân hoan quá mức dẫn đến chủ quan, chưa bao giờ là không bị “trả giá” trong lịch sử thiên tai, thảm họa.

Minh Tú.

Từ Khóa: