Không ít phụ huynh, giáo viên lo lắng về nội dung của những câu chuyện dân gian, ngụ ngôn đưa vào sách giáo khoa tiếng Việt lớp 1 hiện nay không thể hiện rõ tính giáo dục.

Theo báo Người Lao Động, không chỉ gây tranh luận về chương trình giảng dạy vượt quá sức học sinh (HS), sách giáo khoa (SGK) Tiếng Việt lớp 1 ở một vài bộ sách mới, nhất là bộ sách Cánh Diều mắc rất nhiều sai sót khó có thể chấp nhận.

Khi gà trống… bị gọi là thú dữ

Trong bài tập đọc “Chuột út” trong SGK Tiếng Việt lớp 1, bộ sách Cánh Diều, đưa ví dụ: “Mẹ bận làm bếp. Chuột út buồn, lũn cũn đi ra sân. Đến trưa, về nhà, nó ôm mẹ kể: Mẹ ạ, trên sân có một con thú dữ lắm. Mũ nó đỏ, mỏ nhọn, mắt thô lố. Nó quát rõ to. Con sợ quá. Chuột mẹ đáp: Con thú đó rất hiền. Nó chỉ muốn đùa con”. (Theo Lép-Tôn-Xtôi)”. Bên dưới ví dụ là phần: “Đố em, con thú dữ chuột út gặp là con gì?

Nhiều câu chữ, hình ảnh trong bộ sách Cánh Diều của sách giáo khoa Tiếng Việt 1 đang bị phê phán
Ảnh chụp màn hình báo Người Lao Động

Trên diễn đàn của giáo viên (GV) tiểu học, các GV bày tỏ không thể lý giải nổi vì sao gà trống vốn chỉ là một con vật bình thường lại hóa thành… thú dữ trong sách. Thậm chí, nếu trích dẫn theo nhà văn nổi tiếng Lép-Tôn-Xtôi thì cũng là trích dẫn sai. Bản gốc câu chuyện khi được dịch ra hoàn toàn khác, người viết SGK đã làm mất hẳn ý nghĩa câu chuyện, vừa làm cho lời văn thô, mất ý nghĩa vừa phản giáo dục, tạo sự liên tưởng sai cho trẻ em về sự vật, hiện tượng.

Cũng ở bộ sách Cánh Diều, nhiều chỗ sử dụng ngôn ngữ địa phương, không mang tính phổ thông, gây khó hiểu cho HS, thậm chí GV cũng thấy… sốc. Chẳng hạn, nhóm biên soạn thay vì viết “nhai” thì dùng những từ như “nhá” (nhá cỏ, nhá dưa), gà con viết thành “gà nhiếp”… Nhiều GV ở TP.HCM khi tham khảo các bộ sách cũng không thể nào hiểu được từ “gà nhiếp”. Có vẻ nhóm biên soạn chỉ hướng đến một bộ phận HS vùng Bắc Bộ.

Đáng nói hơn là bộ sách trên còn đưa những bài tập đọc thiếu tính giáo dục, thậm chí cổ xúy bạo lực. Chẳng hạn, ở một bài tập đọc đưa ra ví dụ: “Cá hết, cò tìm cua, cua nửa tin nửa ngờ, cò dỗ: Hồ kia to lắm cua sẽ mê tít. Cua để cò đưa đi, cò cắp cua đến gò đất nhỏ. Nó mổ cua. Cua bèn giơ gươm, kẹp cổ cò. Cò van xin, cua bắt cò đưa nó về hồ cũ”.

Phải 2 tiết sau mới học phần 2
Ảnh chụp màn hình báo Giáo Dục.

Một ví dụ khác: “Cò kiếm ăn ở ven hồ. Gặp cá rô, nó ra vẻ thật thà: Dăm hôm nữa, hồ bị tát cạn, cá tôm sẽ bị bắt hết. Đàn cá nhờ cò giúp. Cò hứa đưa đàn cá đến xóm bên. Lũ cá nghe cò. Thế là cò dần chén hết đàn cá”.

Phần 1 câu chuyện

Nhiều GV chỉ ra rằng viết SGK không những đòi hỏi kiến thức chuẩn, phù hợp tâm lý lứa tuổi mà còn phải đủ sự tinh tế, những bài học phải mang lại một giá trị, một ý nghĩa nào đó. SGK mà đưa những kiến thức cổ vũ bạo lực, lươn lẹo để dạy cho HS lớp 1 sẽ rất phản giáo dục”.

Vô nghĩa, nhảm nhí

Còn có khá nhiều “hạt sạn” ngớ ngẩn trong SGK khiến GV và cả phụ huynh ngao ngán.

Chị Minh Anh – một phụ huynh tại quận Thủ Đức, TP HCM nói rằng không thiếu những ví dụ tinh tế, những câu chuyện dễ hiểu, có ý nghĩa để đưa vào sách nhưng chẳng hiểu sao các nhà viết sách và những người thẩm định không hiểu gì về tâm lý của trẻ em lớp 1. Các em còn nhỏ, tâm hồn như tờ giấy trắng nhưng những bài học đầu đời lại được học những điều nhảm nhí, vô nghĩa. Nếu lấy lý do chỉ là tìm ví dụ để giúp các bé học vần thì đó là lý do khiên cưỡng, khó chấp nhận. Đơn cử ở một bài tập đọc: “Chị Thơm ra đề: Cặp của Bi có 3 quả cam. Bi đáp: Em chả đem cam ra lớp. Chị ví dụ mà… Chị tiếp nhé: Bi cho em Bốp 1 quả. Chị nhầm ạ. Em Bốp chỉ bú tí mẹ. Thì chị ví dụ mà…”

Học gì qua câu chuyện dạy nhau cách trốn việc?

Tương tự, chị Nguyễn Quỳnh Trang, phụ huynh lớp 1 ở Q.12 (TP.HCM) đã phản ứng về câu chuyện Hai con ngựa trong sách giáo khoa tiếng Việt lớp 1 (bộ sách Cánh Diều) ở trang 157:

Bác nông dân nọ có một con ngựa tía, một con ngựa ô. Ngựa tía biếng nhác. Còn ngựa ô làm lụng vất vả. Một đêm, ngựa tía thắc mắc:

– Chị làm hùng hục như thế để làm gì?

Ngựa ô ngạc nhiên: Không làm thì ông chủ mắng

– Chủ mà giục em làm, em sẽ trốn.

Ngựa ô lẩm bẩm: “Có lí lắm

Ảnh báo Zing.

Chia sẻ trên báo Đời Sống Việt Nam, phụ huynh này nói: “Dạy học sinh các từ chăm chỉ, lười biếng nhưng lại lấy một câu chuyện phản giáo dục, với chiêu trò của 2 con ngựa chỉ nhau cách trốn việc, làm việc thiếu trách nhiệm. Học sinh sẽ học, phát triển tư duy năng lực thế nào từ những câu chuyện tích hợp trong sách giáo khoa tiếng Việt lớp 1 như thế này?. Tôi thật sự lo lắng”.

Câu từ trúc trắc, không rõ ý nghĩa, thiếu cảm xúc

Theo Báo Zing, những mẩu truyện tập đọc trong sách Tiếng Việt 1, bộ Cánh Diều cũng bị cho là không rõ ý nghĩa, tính giáo dục. Các câu chuyện được nhận xét ngô nghê, thiếu cảm xúc, người lớn đọc cũng không hiểu thông điệp muốn truyền tải.

Ảnh báo Zing.

Phụ huynh Thanh Hương (Hà Nội) cho biết chị đã tìm mua cuốn sách Tiếng Việt lớp 1 của bộ Cánh Diều về xem và nhận thấy câu từ trúc trắc, không có vần điệu, đọc khó hiểu, nhưng như sách lớp 1 hồi xưa.

Ảnh báo ZIng.

Chia sẻ với báo Zing, theo độc giả Thu Hà, sách lớp 1 kỳ mới này có bài học và ý nghĩa rất sâu xa nhưng lại không phù hợp cho các bé. Trẻ con thẩm thấu ngôn ngữ rất nhanh, sẽ hiểu được lớp nghĩa đầu tiên khi học. Đây cũng là những bài học đầu đời, ảnh hưởng đến hành động, tính cách của trẻ.

Học sinh Trường tiểu học Lê Văn Thọ (Q.12, TP.HCM) trong năm học 2020-2021
ẢNh chụp màn hình báo Tuổi Trẻ.

Một bài viết của báo Giáo Dục có tên là “Chương trình mới tiếng Việt 1 đã nặng, sách giáo khoa lại quá nhiều sạn” cũng đã nói lên những bất cập trong chương trình học lớp 1 hiện nay.

Theo báo Giáo Dục, nhìn chung truyện ở sách Tiếng Việt lớp 1 hiện tại không hay, không hấp dẫn, diễn biến không tiêu biểu, chắc chắn cũng không gây được hứng thú cho các em khi đọc. Trong khi có biết bao bài văn, bài thơ hay (sách giáo khoa trước năm 2000) mà học vài chục năm về trước nhưng nhiều người vẫn còn nhớ.

Chương trình học quá tải với các em học sinh lớp 1.
Ảnh chụp màn hinh báo VietNamNet

Trẻ nhỏ, đã hiểu gì về những câu chuyện ngụ ngôn mang tính giáo dục cao nhưng các bộ sách lại thi nhau chọn.

Các em chỉ cần học những đoạn văn viết về lòng nhân ái, những câu chuyện về đạo đức, về tình cảm gia đình, về trường lớp, thầy cô, bạn bè… những điều đơn giản nhưng dễ đi vào lòng. Trẻ sẽ thích thú và thích học hơn đọc những gì mà chúng không thể hiểu được.

Giá như trước khi viết sách, các nhà biên soạn sách giáo khoa sẽ mở cuộc thi để tuyển chọn những bài viết hay, những câu chuyện mang tính giáo dục cao, chúng tôi tin rằng những bộ sách giáo khoa lớp 1 sẽ không gặp phải những phản ứng dữ dội như bây giờ.