Tại tọa đàm “Chính sách thuế Tiêu thụ đặc biệt và sức khỏe cộng đồng” tổ chức ngày 4/4, các diễn giả tham dự cho rằng việc tăng thuế với rượu bia và thuốc lá là cần thiết để hạn chế tiêu dùng, hạn chế ảnh hưởng sức khỏe người Việt.

Hiện nay ở Việt Nam thuốc lá và rượu bia quá rẻ, ai cũng có thể nghiện thuốc lá, ai cũng có thể uống rượu bia, kể cả những người nghèo và rất nghèo ở các vùng nông thôn. Việt Nam nghèo nhưng lượng rượu bia tiêu thụ lại thuộc hàng cao trên thế giới. Vì thế tỷ lệ người uống rượu, hút thuốc cũng cao nhất thế giới.

Tác hại của thuốc lá, rượu bia đối với sức khỏe người Việt là rất lớn, là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh tật. Nhưng đối với rượu còn gây nhiều hệ lụy văn hóa tinh thần cho xã  hội, nhiều vùng nông thôn đã bị tê liệt vì rượu bia, vì rượu bia mà dẫn đến những vụ ẩu đả, đâm chém, đánh vợ, đánh con…

Thực tế giá thuốc lá và rượu bia ở Việt Nam hiện quá rẻ do thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) còn quá thấp so với mức kiến nghị của giới khoa học Y tế Công cộng. Với mức thuế suất thuế TTĐB của thuốc lá điếu tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế TTĐB2014 (tăng từ 65% lên 70% từ 1/1/2016 và từ 70% lên 75% từ 1/1/2019) chỉ làm cho giá bán lẻ tăng được khoảng 2.9% tại thời điểm tăng thuế vào năm 2016 và 2.8% vào năm 2019; và chỉ ở mức dưới 1% trung bình cho cả giai đoạn 2015 đến 2020 sau khi đã trừ yếu tố lạm phát. Trong khi đó mức tăng trưởng GDP bình quân trong giai đoạn hiện nay của Việt Nam ước tính trung bình là 5%/năm.

Điều đó cho thấy trong những năm tới giá (thực) của thuốc lá sẽ tiếp tục rẻ đi, điều này cũng xảy ra tương tự với các sản phẩm rượu bia, nó không có tác động làm giảm xu hướng gia tăng tiêu dùng thuốc lá và rượu bia ở Việt Nam.

Cần phải tăng thuế TTĐB với rượu bia và thuốc lá

Theo TS. Lê Đăng Doanh, việc tăng thuế TTĐB với rượu bia và thuốc lá một mặt giúp tăng thu ngân sách, khi ngân sách Nhà nước đang bội chi và đang trong tình trạng phải vay nợ mới để trả nợ cũ, mặt khác để tăng giá, giảm tiêu thụ, giảm tác hại xấu với sức khỏe cộng đồng.

Thuế thuốc lá, rượu bia chưa cao, trong khi các sản phẩm thiết yếu và phục vụ cho những đối tượng rất nhạy cảm như là sữa cho người già, trẻ em, người ốm thì có giá thành lại rất cao.

“Việc tăng thuế với rượu bia và thuốc lá là cần thiết để tăng giá thành của các sản phẩm cần được hạn chế tiêu dùng này, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật liên quan” – TS. Lê Đăng Doanh khẳng định.

Thuế TTĐB ở Việt Nam ít ảnh hưởng đến buôn lậu

Ông Trần Tuấn Lâm – Chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới ở Việt Nam cho biết: Vấn đề buôn lậu ở Việt Nam không liên quan nhiều đến thuế TTĐB bởi hầu hết những nhãn hiệu thuốc nhập lậu là những nhãn hiệu không được sản xuất trong nước (ví dụ Jet, Hero và Esse chiếm tới gần 90% thị phần thuốc lá lậu).

“Động lực buôn lậu với các sản phẩm thuốc lá ngoại không được sản xuất trong nước là rất lớn do hiện nay chúng ta vẫn giữ hàng rào thuế quan với các sản phẩm thuốc lá nhập khẩu rất cao (135%), ước tính 1 bao thuốc lá nhập khẩu có giá 10.000 VND thì bán ra 50.000 VND mới có lãi. Chính vì thế mà thuế tiêu thụ đặc biệt dù cao hay thấp thì thì buôn lậu vẫn xảy ra vì chúng ta không tạo điều kiện cho nhập khẩu một cách chính thống, nếu nhập khẩu đúng ngạch họ phải chịu mức thuế rất cao” – Ông Trần Tuấn Lâm nói.

Cũng liên quan đến Nghị định 108 và Thông tư 195, thời gian vừa qua các doanh nghiệp, Hiệp hội thuộc ngành sản xuất bia rượu, thuốc lá đang gửi nhiều đề xuất lùi thời gian áp dụng đến 1/1/2017.

Thành Long

Xem thêm: