4 Thượng nghị sĩ Mỹ đã đưa một tuyên bố lên án Trung Quốc cho tàu hải cảnh đâm chìm tàu cá Việt Nam và triển khai máy bay chiến đấu ra Biển Đông vào hôm 10/4.

Đài RFA dẫn lời Thượng nghị sĩ Jim Risch trong tuyên bố nói những hành động đâm tàu cá và triển khai vũ khí ra các thực thể ngoài Biển Đông của Trung Quốc “là những ví dụ mới nhất về sự đe doạ trắng trợn của Đảng Cộng sản Trung Quốc đối với các nước láng giềng nhằm khẳng định những đòi hỏi trên biển quá đáng. Đảng Cộng sản Trung Quốc đang phá hoại sự ổn định trong khu vực vào khi mà cộng đồng quốc tế nên làm việc cùng nhau để chống đại dịch Covid-19”.

Thượng nghị sĩ Bob Mendez – Chủ tịch Uỷ ban đối ngoại Thượng viện nói: “Hành động đâm chìm tàu sai trái của tàu hải cảnh Trung Quốc đối với tàu cá Việt Nam là mập mờ và là sự bao gồm của hành động không an toàn không chấp nhận được trên biển, xứng đáng phải bị lên án”. Ông cũng đồng thời khẳng định Hoa Kỳ phải đứng lên và ủng hộ các nỗ lực trong khu vực và các đồng minh cũng như đối tác của mình để đảm bảo tự do hàng hải, cơ hội kinh tế cho toàn bộ khu vực Ấn Độ Thái Bình Dương.

Thượng nghị sĩ Ed Markey – Chủ tịch Tiểu ban Đông á, Thái Bình dương và Chính sách an ninh mạng quốc tế của Thượng viện khẳng định phía Hoa Kỳ sẽ không nhắm mắt làm ngơ trước các hành động lấn át về quân sự của Trung Quốc đối với các nước thuộc khu vực Đông Nam Á, trợ giúp các đối tác và đồng minh trong khu vực để bảo vệ tự do hàng hải, thương mại và tuân thủ luật quốc tế trước Trung Quốc.

Thượng nghị sĩ Cory Gardner gọi hành động đâm tàu cá Việt Nam của tàu hải cảnh Trung Quốc là “sự vi phạm trắng trợn luật quốc tế diễn ra vào thời điểm các quốc gia đang chống lại dịch bệnh Covid-19”. Ông kêu gọi chính phủ Hoa Kỳ sử dụng các công cụ chính sách của mình bao gồm Đạo luật Sáng kiến tái đảm bảo Châu Á để gây sức ép lại đối với Đảng Cộng sản Trung quốc.

Ảnh chụp màn hình đài RFA.

Đây là lần thứ 3 phía Mỹ có những tuyên bố lên án hành động đâm chìm tàu của Trung Quốc kể từ khi sự việc xảy ra vào sáng sớm ngày 2/4 ở gần khu vực quần đảo Hoàng Sa đang tranh chấp giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Trước đó, cả Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng Mỹ đều lên tiếng phản đối hành động này của Trung Quốc, gọi đây là hành động ức hiếp các nước láng giềng của Trung Quốc.

Sự kiện này đã thu hút sự chú ý của dư luận, đặc biệt là giới chuyên gia, các nhà quan sát phân tích an ninh, chính trị. Hôm 10/4 từ Hà Nội, một nhà quan sát và phân tích an ninh, chính trị khu vực quan nêu quan điểm trên diễn đàn BBC.

“Hôm qua, có tuyên bố phản đối của Bộ Quốc phòng Mỹ về vụ tàu hải cảnh Trung Quốc đâm chìm tàu cá Việt Nam.

“Tôi hiểu rằng tuyên bố của Bộ Quốc phòng Mỹ còn nặng ký hơn của tuyên bố của Bộ Ngoại giao Mỹ.

“Tổng thống Donald Trump đã giao toàn quyền cho Bộ trưởng Mark Esper cư xử ở châu Á-Thái Bình Dương cũng như Ấn Thái Dương.”

Cũng hôm 10/4, bình luận về phản ứng của Mỹ với các động thái trên Biển Đông của Trung Quốc, một nhà quan sát khác, Phó Giáo sư Phạm Quý Thọ từ Hà Nội cho BBC biết bình luận và quan điểm của mình:

“Về sự kiện trong tháng Tư này và theo dõi phản ứng các bên, tôi thấy rằng trong lúc các nước trên thế giới, trong đó có Mỹ và Việt Nam, đang tập trung mọi nỗ lực chống Covid-19, thì những động thái cải tạo đảo chìm, xây trạm quan sát, quân sự hoá và những hành động như sự kiện nêu trên như hôm 02/4 của phía Trung Quốc, là không thể chấp nhận và đáng bị lên án.

“Đây chỉ là một trong chuỗi các hành động sai trái của chính phủ Trung Quốc trong thời gian gần đây và thế giới cần lên tiếng và có hành động ngăn chặn cụ thể.

“Chính phủ Hoa Kỳ, Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng, đã thể hiện thái độ phản đối Trung Quốc một cách mạnh mẽ và dứt khoát, thể hiện quan điểm của chính sách ‘tự do hàng hải’ trên Biển Đông và sẽ theo đuổi thực hiện trong mọi tình huống.

“Chính phủ Việt Nam cũng đã có những động thái, theo tôi là tích cực, và nên chuẩn bị giải pháp pháp lý cao hơn, kiện chính phủ Trung Quốc ra Toà án Quốc tế, như án lệ khi Philippines thắng kiện trước Trung Quốc gần đây.