Bộ GD&ĐT cho biết, nghe thông tin sắp thay SGK, một vài Công ty Sách – Thiết bị trường học địa phương đặt kế hoạch thấp để tránh tồn kho, dẫn đến thiếu sách phát hành. 

Khan hiếm sách vì sợ in quá tay

Báo Tiền Phong cho biết, tình trạng khan hiếm một số đầu sách giáo khoa căng thẳng nhất ở các lớp đầu cấp như lớp 1, lớp 10, lớp 6.

Về lý do khan hiếm sách, ông Nguyễn Văn Tùng – Phó Tổng biên tập NXB Giáo dục Việt Nam cho biết, năm nay có sự đột biến về số lượng học sinh ở một vài địa phương, trong đó có Hà Nội. Trong khi đó, nghe tin sắp thay SGK mới, một vài công ty sách – thiết bị trường học địa phương đã đặt kế hoạch thấp để tránh tồn kho, gây ảnh hưởng đến kế hoạch in ấn phát hành của NXB.

Báo Người Đưa Tin dẫn lời ông Nguyễn Đức Thái – Chủ tịch Hội đồng thành viên NXB Giáo dục Việt Nam: “Nguyên nhân là do năm nay lượng thí sinh tăng đột biến, chúng tôi đã in so với năm ngoái tăng 102% tuy nhiên vẫn xảy ra tình trạng này”.

Cụ thể, đến ngày 20/8/2018, NXB này đã phát hành 108,8 triệu bản SGK, vượt 3% so với cùng kỳ năm 2017 nhưng vẫn không cung ứng đủ cho thị trường.

Ông Phạm Hùng Anh – Cục trưởng Cục Cơ sở vật chất (Bộ GD&ĐT) lý giải nguyên nhân khan hiếm sách giáo khoa cũng giống như NXB Giáo dục Việt Nam đã nêu. Theo ông Hùng Anh, Bộ đã có ít nhất 4 phương án “chữa cháy”.

Những người đứng đầu ngành xuất bản sách giáo dục khẳng định, sự khan hiếm chỉ là tạm thời, nhưng đến hết ngày 21/8, tại cửa hàng sách của nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (số 45 Lý Thường Kiệt, Hà Nội), nhiều kệ trống rỗng. Tại TP. HCM, phụ huynh đã đổ về các cửa hàng thuộc hệ thống NXB Giáo dục như ở nhà sách Nguyễn Văn Cừ, Trần Bình Trọng, Nguyễn Tri Phương… để hỏi mua sách trong bộ SGK lớp 1 và một số đầu sách của các khối lớp khác nhưng nhân viên cũng lắc đầu

Khan hiếm sách giáo khoa vì sợ "hàng tồn"
Phụ huynh chọn mua từng quyển sách mà không đủ. (Ảnh: Tiền Phong)

Việc nhà in không đáp ứng đủ lượng sách cho thị trường lại là cơ hội tốt cho các đầu nậu và “cò” sách. Những ngày qua, hàng chục “cò sách” đã xuất hiện tại bãi gửi xe Nhà sách Habook, số 45 phố Lý Thường Kiệt (Hà Nội) với lời quảng cáo, cần sách gì cũng có với giá đắt gấp từ 2 đến 5 lần giá được niêm yết trên bìa.

Khan hiếm sách giáo khoa vì sợ "hàng tồn"
“Cò sách” xuất hiện ở Hà Nội. (Ảnh: Dân Trí)

Tại một nhà sách tại huyện Sóc Sơn (Hà Nội) khi hỏi mua sách lớp 1 thì người bán hàng cho biết sẽ bán với giá cao hơn 130% so với giá bìa.

Ngoài ra, đã xuất hiện sách lậu, giá rẻ hơn rất nhiều so với sách bản quyền mà theo người bán tự đảm bảo là “nội dung không có gì khác nhau”. Đặc biệt, nếu khoảng 10 người gộp chung đơn thì sẽ được chiết khấu thêm so với giá bán.

Tránh độc quyền trong tay một “ông lớn”

Theo nhiều phụ huynh và chuyên gia giáo dục, giải quyết triệt để việc khan hiếm sách giáo khoa thì không thể không tính đến việc loại bỏ sự độc quyền trong lĩnh vực xuất bản, in ấn. Đây cũng là vấn đề được dư luận quan tâm, bởi mức độ ảnh hưởng rộng lớn. Theo số liệu từ Bộ Công thương, hàng năm, SGK chiếm khoảng 3/4 số lượng xuất bản phẩm trên cả nước.

Đầu năm 2018, Bộ GD&ĐT và đại biểu trên cả nước bàn luận, lấy ý kiến về việc xóa bỏ độc quyền SGK do NXB Giáo dục Việt Nam.

VOH dẫn lời đại biểu Lê Tấn Tứ, tỉnh Khánh Hoà: “TP. HCM xin có 1 bộ sách riêng, tự viết tự in, tự xuất bản trên cơ sở chương trình khung của Bộ, không để Nhà Xuất bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo độc quyền nữa. Hoặc thậm chí, Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố có thể tham gia in bộ sách của Bộ giáo dục”.

Thực tế, để xuất bản 1 bộ SGK phải trải qua 6 công đoạn từ biên soạn, thẩm định, phê duyệt, xuất bản, in và phát hành. Thay vì thực hiện cả quy trình như hiện nay, các đại biểu cho rằng trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ nên dừng ở thẩm định, phê duyệt, các khâu còn lại như xuất bản, phát hành… có thể thực hiện đấu thầu, xã hội hoá. Có như vậy mới nâng chất lượng SGK với mức giá thành hợp lý nhất cho học sinh.

Khan hiếm sách giáo khoa vì sợ "hàng tồn"
Sở GD&ĐT báo cáo việc thực hiện xuất bản, in và phát hành sách giáo khoa giáo dục phổ thông ở TP. HCM. (Ảnh: VOH)

Ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó giám đốc Sở GD&ĐT TP. HCM cho rằng nếu giống như Luật Xuất bản, sau khi hoàn thành thẩm định phê duyệt, lúc đó có thể là đấu thầu, cạnh tranh đơn vị in. Cạnh tranh đấu thầu như thế thì giá sách mới đến với người tiêu dùng với cái giá thấp nhất có thể. Nếu được như vậy, trong lần thực hiện đổi mới chương trình SGK sắp tới sẽ có lợi chung cho cả nước, cho tất cả các em học sinh chứ không riêng đơn vị nào.

Theo Báo Pháp Luật TP. HCM, Bộ trưởng GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ cho biết, việc xóa độc quyền in ấn SGK sẽ được thực hiện trên tinh thần tất cả các NXB đấu thầu cạnh tranh, tránh tình trạng độc quyền; NXB Giáo dục không phải là người được chỉ định thầu mà tham gia như các NXB khác công khai, minh bạch.

Tuy nhiên, chưa kịp xóa bỏ, tình trạng khan hiếm sách “cục bộ” đã diễn ra khắp cả nước, đặc biệt là các thành phố lớn như Hà Nội và TP. HCM kéo theo những hệ lụy lớn không đáng có.

Thúy Quỳnh