Sau khi thông tin khoảng 100 triệu bản sách giáo khoa (SGK) được bán ra mỗi năm ở Việt Nam và không thể tái sử dụng do học sinh làm bài tập ngay trong sách được công bố, nhiều phụ huynh tại nước ngoài vô cùng bất ngờ và sửng sốt.

Tại nhiều quốc gia khác trên thế giới, học sinh có thể mượn SGK ở trường và phụ huynh không phải bỏ tiền mua SGK cho con. Ðó là bức tranh về SGK khá tương phản với tình trạng hiện nay tại Việt Nam.

Một phụ huynh tại Mỹ là anh Alan Lê (48 tuổi, bang Mississippi, Mỹ) có con gái vừa học xong THPT tại trường THPT Hernando (bang Mississippi, Mỹ) và con trai mới vào lớp 1 chia sẻ trên VnExpress, gia đình anh không phải mất tiền để mua sách cho hai con học ở trường tiểu học và THPT.

Anh Alan Lê và hai con tại NASA Kennedy Space Center ở Florida hè 2018. (Ảnh:  NVCC)

“Mỗi năm người Việt Nam mất khoảng 1.000 tỷ đồng để mua sách? Không thể tin nổi”, anh Alan Le bày tỏ sự ngạc nhiên của mình.

Theo anh Alan Le, học sinh tiểu học và trung học ở trường công lập Mỹ không phải đóng nhiều khoản tiền, ngoại trừ các hoạt động gây quỹ mang tính tự nguyện. Với trẻ mẫu giáo và lớp 1, mỗi năm cha mẹ chỉ phải nộp khoảng 150 USD mua dụng cụ học tập, giấy vệ sinh.

Anh Alan Le cũng cho biết, anh chưa bao giờ phải dùng tiền để mua bộ sách giáo khoa mới hàng năm cho con. 

Một bài tập Toán của con trai anh Alan Le. (Ảnh:  NVCC)

Ở trường THPT, nơi con gái anh theo học tại Mỹ, nhà trường mua sách giáo khoa rồi cho học sinh mượn lại. Các em sẽ mượn sách theo từng học kỳ. Số sách mượn tương ứng với những môn học đã đăng ký, khoảng 4-5 môn. Tới cuối kỳ, các em trả lại sách cho trường và tiếp tục mượn những cuốn mới. Sách do trường cung cấp được tái sử dụng trong khoảng 10 năm.

Anh Alan cho biết sách giáo khoa của con có in phần bài tập để học sinh ôn lại bài khi về nhà. Tuy nhiên, không học sinh nào viết vào sách. Các em thường chép lại đề rồi làm ra giấy A4 và nộp lại cho thầy cô.

“Mỗi cuốn sách giáo khoa giá từ 80 đến 120 USD, trong khi lương tối thiểu ở Mỹ là 7,25 USD/giờ và mọi người thường chỉ làm tối đa 40 giờ/tuần. Ở Mississippi – tiểu bang thuộc hàng nghèo nhất nước Mỹ, rất nhiều người sống bằng đồng lương trên mức tối thiểu một chút (khoảng 10 USD/giờ). Nếu phải mua một bộ sách giáo khoa (8-10 cuốn) hàng năm như ở Việt Nam, người dân sẽ phải chịu một khoản chi phí khá lớn”, anh Alan thông tin.

Chị Thu Thuỷ, một phụ huynh có con đang học lớp 4 tại một trường tiểu học bang Queensland, Australia, cho biết ở trường, giáo viên không dạy theo SGK. Từ chương trình quy định, học sinh có rất nhiều sách để tìm hiểu từ thư viện, internet.

“Không có bộ SGK cố định. Ở cùng một lớp nhưng lại học theo các trình độ khác nhau. Giáo viên dạy theo trình độ học sinh chứ không theo SGK. Do đó trong lớp học rất linh động”, trích lời chị Thuỷ trên báo Tiền Phong.

Cũng theo chị Thủy, với học sinh trước khi vào lớp 1 và học lớp 1 hoàn toàn không có SGK. Chỉ có 1 cuốn vở học từ. Mỗi tuần giáo viên cho khoảng chục từ để về học. Danh sách những từ phổ biến, xuất hiện nhiều sẽ được học đầu tiên. Tập đọc được chia theo các cấp độ khác nhau.

Hơn nữa, ở trường tiểu học, học sinh cũng học đủ các môn: Toán, tiếng Anh, Lịch sử, Địa lý, Khoa học, Nghệ thuật. Tất cả những môn này này đều không có SGK. Giáo viên cho học sinh tìm kiếm trên mạng và thư viện. Lên cấp học cao hơn, học sinh cũng cần mua SGK. Nhưng có những trường họ dùng sách điện tử.

Chị Bạch Thủy Linh (bang West Virgina, Mỹ) cho biết, chị cũng không phải mua SGK cho con. Phần lớn các trường yêu cầu phụ huynh mua đồ dùng học tập. Ví dụ như 1 cái kéo, 2 lọ keo, mấy hộp bút chì, giấy lau… để dùng cả năm ở lớp.

Ở lớp con chị Linh năm nay, mỗi bạn có 5 cuốn sách do trường phát gồm 2 quyển toán (1 quyển lý thuyết, 1 quyển bài tập), 1 quyển từ điển, 1 quyển về khoa học. Hầu như các bang đều được miễn phí SGK.

Tại Pháp, một số phụ huynh tiểu học cũng cho biết họ không phải mua SGK. Học sinh chỉ cần chuẩn bị vở, sau đó đến lớp giáo viên sẽ phát những tờ giấy có nội dung học. Học xong, học sinh dán tờ giấy đó vào vở tuần tự cho đến hết năm học. Tại Nhật, phụ huynh học sinh cũng không phải bỏ tiền mua SGK.

Cho rằng việc sử dụng sách giáo khoa nào và cách thức tùy thuộc vào từng tiểu bang, anh Alan Le tìm hiểu thêm thông qua phụ huynh ở tiểu bang khác như Tennessee, Florida hay California và thấy cách thức tái sử dụng sách giáo khoa từ mẫu giáo (5 tuổi) đến lớp 12 tương tự như Mississippi – nơi anh sinh sống. Điều này khiến phụ huynh gốc Việt ở nước ngoài tỏ ra bất ngờ trước sự lãng phí ở Việt Nam.

Ngân Hà (Tổng hợp)