Về gian lận trong việc chấm thi trắc nghiệm và gói dữ liệu bài thi “mất tích” ở Sơn La, chuyên gia đặt ra 2 giả thiết, trong đó một khả năng tương tự Hà Giang, khả năng còn lại có sự cấu kết của nhiều người.

Hai khả năng khiến dữ liệu bài thi trắc nghiệm bị “mất tích” ở Sơn La
Trụ sở Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La. (Ảnh: Đời sống Pháp luật)

Theo Vietnamnet, ngày 23/7, trong buổi họp báo trả lời về điểm thi bất thường của Sơn La, Tổ kiểm tra của Bộ Giáo dục phát hiện vi phạm quy chế ở khâu chấm thi, đã có dấu hiệu sửa bài môn thi trắc nghiệm của một số thí sinh.

Bên cạnh đó, file ảnh lưu giữ tại Sở GD&ĐT Sơn La và dữ liệu gửi về Bộ GD&ĐT trúng khớp. Tuy nhiên, gói dữ liệu ảnh bài thi trắc nghiệm (khi chưa xử lý các thông tin như số báo danh, mã đề, đáp án) lại “mất tích”. Nhiều khả năng, đây mới chính là hình ảnh bài làm thực của thí sinh khi chưa bị can thiệp.

Báo Thanh Niên dẫn phân tích của một chuyên gia về vụ gian lận trong công tác chấm thi trắc nghiệm của tỉnh Sơn La. Người này đã đặt ra 2 khả năng:

Thứ nhất là có người chụp ảnh bài gốc, lưu lại trong máy tính, sau đó mới can thiệp vào kết quả trên file text. Nhưng khi có nguy cơ bị lộ (do Bộ đi xác minh, kiểm tra ở Hà Giang), đối tượng liên quan đến vụ gian lận đã rút bài thi thực của thí sinh ra để “tẩy”, sau đó chụp ảnh lại và ghi đè file ảnh này lên file ảnh gốc. Để hợp thức hóa về thời gian chụp ảnh (theo quy định là phải chụp cuối tháng 6, đầu tháng 7), người này sửa thời gian ở máy chủ trước khi quét lại.

Thứ hai là sau khi nhận bài thi ở điểm thi về (bài thi gốc của thí sinh), sửa trực tiếp trên bài thi rồi mới đưa vào quét. Khả năng này cần một chuỗi hành vi gian lận rất tinh vi và công phu.

Chuyên gia này cho biết, trường hợp gian lận rơi vào giả thiết nào thì việc phục hồi lại bài thi gốc là đều có khả năng.

Đối với khả năng 1: nếu sửa thời gian ở máy chủ, cơ quan công an sẽ xâu chuỗi các sự việc để phát hiện phi lý về các thời điểm hiển thị trong ổ cứng chứa dữ liệu.

Đối với khả năng 2: các manh mối sẽ được tìm ra để trả lại điểm thực cho thí sinh. Trường hợp xấu nhất là giám định từng bài để có kết luận bài thi bị can thiệp.

Ông Quách Tuấn Ngọc – nguyên Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (Bộ GD&ĐT) nhận định, giả thiết chỉnh sửa bài thi trước khi quét bài ở Sơn La là hoàn toàn có thể xảy ra vì kết luận ban đầu của Bộ GD&ĐT cho thấy có tới 5 người liên quan. Ngoài ra, trong phòng chấm thi trắc nghiệm (cách ly hoàn toàn với bên ngoài) có số lượng người tham gia cũng chỉ khoảng như vậy.

Nếu tất cả cùng đồng lòng “bắt tay” với nhau để vi phạm thì điều gì cũng có thể xảy ra, kể cả việc chọn bài thi ra để sửa rồi mới quét. Điều này không phức tạp vì phiếu trả lời trắc nghiệm không có phách, không rọc phách, trên phiếu hiển thị tất cả thông tin cá nhân của thí sinh.

Những người liên quan đến các sai phạm quy chế thi THPT quốc gia là:

– Trần Xuân Yến, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Sơn La, Ủy viên Ban Chỉ đạo thi, Phó Chủ tịch Hội đồng thi, Phó Trưởng ban thường trực Ban Chấm thi, Tổ trưởng Tổ chấm thi trắc nghiệm;

– Nguyễn Thị Hồng Nga, Chuyên viên phòng Khảo thí và Quản lý chất lượng, Sở GD-ĐT Sơn La, Thư ký Ban chỉ đạo Uỷ viên Tổ chấm thi trắc nghiệm;

– Cầm Thị Bun Sọn, Phó Trưởng phòng Chính trị Tư tưởng, ủy viên tổ chấm thi trắc nghiệm;

– Đặng Hữu Thủy, Phó Hiệu trưởng trường THPT Tô Hiệu, Ủy viên Tổ chấm trắc nghiệm ;

– Lò Văn Huynh, Phó Trưởng phòng Khảo thí và Quản lý chất lượng giáo dục, Sở GD-ĐT Sơn La, ủy viên ban Chỉ đạo, Ủy viên Hội đồng thi, Trưởng ban Thư ký.

Ông Hoàng Mạnh Hùng – nguyên Phó viện trưởng Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an, Giám đốc Trung tâm tư vấn – giám định dân sự, Liên hiệp Các hội khoa học – kỹ thuật Việt Nam Nam cho biết, khi có mẫu giám định (bài thi của thí sinh) thì bằng biện pháp giám định chữ viết có thể xác định được các dấu hiệu sửa chữa trên bài thi và phần bài làm có cùng một loại mực hay không; chữ nào viết trước, viết sau hay viết đồng thời. Với bút mực thì việc xác định dễ dàng hơn so với bút chì, nhưng vẫn có thể làm được, đặc biệt là khác loại bút chì.

Cũng theo ông Hùng, thông thường trên một bài thi, cùng chọn một đáp án thì thí sinh chỉ dùng một loại bút chì chứ không viết hai loại bút trên cùng câu trả lời. Bên cạnh đó, còn những dấu hiệu khác cũng có thể xem xét cụ thể được.

Thúy Quỳnh