Chậm tiến độ, đội vốn hơn gấp đôi và lỡ hẹn vận hành gần 10 lần, dự án đường sắt Cát Linh- Hà Đông đến lúc này vẫn còn dang dở và chưa biết bao giờ mới hoàn thành.

Những ngày gần đây, báo chí trong nước liên tục có bài đưa tin khai thác “kết quả kiểm toán hoạt động xây dựng và việc quản lý, sử dụng vốn đầu tư dự án đường sắt Cát Linh-Hà Đông” của Kiểm toán Nhà nước gửi tới Bộ Giao thông Vận tải (GTVT).

Tờ Tuổi Trẻ dẫn thuật thông báo cho biết có hàng loạt sai phạm trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh tăng vốn và ký kết hợp đồng dự án.

Cụ thể, Bộ GTVT tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt điều chỉnh dự án, tổng mức đầu tư từ 8.769 tỷ đồng lên 18.000 tỷ đồng (tăng 9.231 tỷ đồng, hơn gấp đôi) khi chưa báo cáo Thủ tướng để xem xét và chỉ đạo xin chủ trương của Quốc hội là chưa đúng luật.

Đồng thời, bộ này điều chỉnh cơ cấu tổng mức đầu tư trong quyết định vào tháng 5/2017 gồm chi phí trả nợ gốc phần vay lại 250 triệu USD là chưa đúng quy định, bổ sung chi phí xây lắp tăng 21 triệu USD do thay đổi biện pháp đầu tư khi chưa có tính toán chi tiết, thiếu cơ sở pháp lý. 

Tổng mức đầu tư điều chỉnh tăng hơn gấp đôi nhưng chủ đầu tư chưa chứng minh được hiệu quả tài chính, hiệu quả kinh tế xã hội do việc điều chỉnh dự án mang lại. Tính toán ban đầu chưa thể hiện cơ sở đơn giá các hạng mục chi phí – đây vốn là một trong những cơ sở xây dựng tổng mức đầu tư. 

Dự án đường sắt Cát Linh – Hà Đông chưa biết bao giờ mới đưa vào hoạt động (ảnh: Dân Trí)

Khi phân tích tính kinh tế, chủ đầu tư không xem xét đến chi phí vận hành chiếm tỷ trọng lớn trong giai đoạn khai thác, dẫn đến kết luận dự án hiệu quả về mặt kinh tế là thiếu chính xác. Phương án tài chính ngay từ khi lập dự án đã phải bù lỗ nhưng các bên có liên quan chưa đề xuất phương án khai thác hiệu quả. 

“Phân tích hiệu quả tài chính cho thấy tỷ lệ hoàn vốn nội bộ thấp hơn lãi suất vay, giá trị hiện tại ròng âm. Tỷ số lợi ích chi phí xét trên góc độ tài chính cho thấy sẽ phải bù lỗ. Tuy nhiên các đơn vị liên quan chưa thẩm tra, đánh giá nội dung này”, VnExpress dẫn thông báo của Kiểm toán Nhà nước nêu. 

Đến hết tháng 6/2018, số vốn rót vào đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông theo báo cáo của chủ đầu tư khoảng 11.337 tỷ đồng. Nhưng kết quả kiểm toán chỉ ghi nhận khoảng 8.679 tỷ đồng đã đầu tư. Số chênh lệch khoảng 2.656 tỷ đồng do chủ đầu tư tính sai khối lượng 360 triệu đồng, sai đơn giá 175 tỷ đồng, sai khác 698 tỷ đồng, chưa đủ điều kiện quyết toán 1.781 tỷ đồng.

Do đó, Kiểm toán Nhà nước đề nghị giảm thanh toán 175 tỷ đồng, chủ đầu tư thương thảo với tổng thầu để xử lý, giảm trừ 428 tỷ đồng. Bên cạnh đó, cơ quan này cũng đề nghị hạch toán giảm chi phí quản lý, phí cam kết, nợ gốc, lãi vay 269 tỷ đồng.  

Dự án Cát Linh-Hà Đông chịu nhiều ràng buộc do vay vốn Trung Quốc (ảnh: VietNamNet)

Đến nay, dự án đã ký kết 3 hiệp định vay gần 670 triệu USD từ Trung Quốc. Kiểm toán Nhà nước cảnh báo: “Việc vay vốn của Trung Quốc trước mắt giải quyết được các vướng mắc về vốn đầu tư cho các dự án nhưng cũng gặp những ràng buộc, bất lợi cho phía Việt Nam. Đó là phải thực hiện chỉ định thầu cho nhà thầu Trung Quốc thực hiện khoảng 13.751 tỷ đồng, chiếm 77% tổng vốn đầu tư dự án”.

Chưa kể, Bộ GTVT phê duyệt kế hoạch gói thầu tư vấn giám sát theo hình thức đấu thầu rộng rãi giữa các nhà thầu Trung Quốc. Chủ đầu tư không tổ chức thi tuyển thiết kế kiến trúc theo quy định. Cục Đường sắt Việt Nam đã tổ chức đấu thầu và phê duyệt trúng thầu trước khi được Chính phủ cho phép sử dụng nguồn vốn vay Trung Quốc để thanh toán cho gói thầu là chưa đúng quy định.

Chỉ 1% hạng mục công trình nhỏ chưa hoàn thành, cả dự án 868 triệu USD nằm chờ dài dài (ảnh: Tiền Phong)

Trên tạp chí Doanh nhân trẻ, Phó Tổng KTNN Đoàn Xuân Tiên phân tích “Dự án phải thực hiện theo thiết kế tổng thể, nhưng vì chậm tiến độ nên Bộ GTVT cho phép thực hiện theo thiết kế từng phần. Dù thực hiện giải pháp như vậy nhưng tiến độ vẫn không đảm bảo. Thực hiện chắp vá như thế ảnh hưởng đến tiến độ và có khả năng rủi ro cả về chất lượng. Trong vấn đề quản lý nhà nước, Bộ GTVT cần nghiêm túc đánh giá”

Dự án đường sắt Cát Linh- Hà Đông được Bộ GTVT phê duyệt vào năm 2009, với tổng mức đầu tư hơn 550 triệu USD (khoảng 8.800 tỷ đồng) từ nguồn vốn vay ODA của Trung Quốc và vốn đối ứng trong nước.

Hai năm sau khi được phê duyệt, vào tháng 10/2011 dự án được khởi công và mục tiêu hoàn thành vào tháng 6/2014. Nhưng sau hạn mốc thời gian đó, dự án liên tục trượt dài trong điệp khúc chậm tiến độ.

Năm 2016, dự án được điều chỉnh nâng tổng mức đầu tư lên 868 triệu USD (khoảng 18.000 tỷ đồng). Sau một vài lần chạy thử, dự án tiếp tục chậm tiến độ đến ngày hôm nay.

Thể Loại: Giao thông Khác Thời sự