Ngoài chi phí sách vở, đồng phục… mỗi kỳ đầu năm học phụ huynh học sinh lại quay cuồng với đủ loại khoản thu từ “tự nguyện” đến bắt buộc. Chuyện không lạ nhưng cũng chưa bao giờ cũ ở Việt Nam.

Phụ huynh nặng gánh “tự nguyện”

Những cuộc họp phụ huynh đầu năm họ trở thành cơn ác mộng của nhiều gia đình. Bởi nội dung về dạy và học thì ít mà bàn luận nhiều là các khoản đóng góp.

Mới đây, nhiều phụ huynh có con theo học tại trường Tiểu học Sơn Đồng (huyện Hoài Đức, Hà Nội) lên tiếng tố cáo nhà trường thu nhiều khoản bất hợp lý với số tiền lên đến 8 triệu đồng. Song một số người bị mời đến công an xã để làm việc sau khi phản ánh thực trạng trên mạng xã hội.

Trước đó, trường Mầm non Yên Sơn (Tam Điệp, Ninh Bình) cũng phải trả lại gần 240 triệu đồng thu trái quy định từ năm 2016-2018 cho cha mẹ học sinh. Trong đó, tiền ăn 2 năm học gần 99 triệu đồng, tiền mua đồ dùng, trang trí là 16 triệu đồng, tiền tồn quỹ các khoản trang trí lớp, thuê nấu ăn, chăm sóc bán trú 74 triệu đồng…

Theo quy định của Bộ GD&ĐT, ngoài học phí bắt buộc (trừ bậc tiểu học được miễn), tiền dạy học thêm trong quy định, nhà trường có thể thu hộ các khoản BHYT… Tuy nhiên, một số địa phương có quy định riêng về các khoản thu khác như mua sắm thiết bị phục vụ giảng dạy; làm mới hoặc sửa chữa các công trình hạ tầng kỹ thuật trong trường lớp… và hầu hết các khoản này đều được thu trên danh nghĩa “tự nguyện” đóng góp từ cha mẹ.

dau nam hoc phu huynh lai oan minh tu nguyendong gop
Thư kêu gọi hỗ trợ hơn 900 triệu đồng của trường Tiểu học Nguyễn Văn Tố, Hải Phòng. (Ảnh: VnExpress)

Đơn cử, phụ huynh có con học trường Tiểu học Đô thị Việt Hưng (Long Biên, Hà Nội) phải “còng lưng” gánh gần 20 khoản thu vô lý như tiền học kỹ năng sống, sách giáo khoa, tiền bàn ghế… Ngoài ra, dựa trên “liệt kê miệng” của cô giáo, học sinh còn phải đóng góp tiền điều hòa, giá để cốc, để dép, giá sách, gối, chăn, tủ bán trú… theo phản ánh của Zing.

Ban Giám hiệu trường Việt Hưng lý giải những khoản thu “từ trên trời rơi xuống” do trường được công nhận đạt chuẩn quốc gia nên phải đảm bảo các tiêu chuẩn về cơ sở vất chất như bàn ghế phù hợp với tầm vóc của học sinh; bảng học chống lóa theo quy định; thiết bị giáo dục và đồ dùng dạy học phải được đảm bảo và bổ sung hằng năm… Từ đó, phụ huynh cần chia sẻ gánh nặng cùng nhà trường.

Trường hợp này diễn ra khá phổ biến, được nhiều trường tách riêng thành các quỹ và kêu gọi phụ huynh đóng góp. Và vì muốn con “hay chữ”, vì tâm lý “người sao ta vậy”, các bậc cha mẹ đành phải “chia sẻ” nhiều khoản ngoài quy định một cách… bắt buộc.

dau nam hoc phu huynh lai oan minh tu nguyendong gop
Ảnh minh họa.

Trường thu sai “tự nguyện”, chi tiêu gây tranh cãi

Xoay quanh vấn đề lạm thu đầu năm học, ông Trần Tú Khánh – Vụ trưởng Vụ Kế hoạch Tài chính (Bộ GD&ĐT) thừa nhận trên Báo Lao Động việc “nhiều người chưa hiểu và làm đúng pháp luật về xã hội hóa trong giáo dục, dẫn tới cách thức triển khai không phù hợp khi kêu gọi. Đây là lý do dẫn tới tình trạng lợi dụng hội phụ huynh học sinh, áp đặt, cào bằng để thu tiền…”.

Thực tế, nhiều phụ huynh có điều kiện sẵn sàng ủng hộ nhà trường phục vụ cải tạo, nâng cấp trang thiết bị học tập… Tuy nhiên, việc chi tiêu hợp lý hay không đó vẫn còn là câu hỏi bỏ ngỏ.

dau nam hoc phu huynh lai oan minh tu nguyendong gop
Tổng số tiền mà phụ huynh phải đóng ban đầu khoảng 2 triệu đồng/học sinh. (Ảnh: Dân Trí)

Hầu hết các khoản thu chi đều được báo cáo chi hết, rõ ràng trong cuộc họp phụ huynh nhưng vấn đề đặt ra là khoản chi bất bình thường suốt một năm học.

Quay trở lại với trường Tiểu học Sơn Đồng, trong năm học 2017-2018, trường này đã chi hết 223.765.000 đồng tiền quỹ. Trong đó, tiền hỗ trợ cho giáo viên dịp Tết, tiền mua hoa, quà tặng nhà trường, cán bộ, giáo viên, nhân viên… hơn 95 triệu đồng, chiếm gần một nửa tổng thu. Nhiều khoản chi do nhà trường tự quyết, không thông qua Hội phụ huynh. Cuối năm nhà trường chỉ cần mời Hội trưởng Hội phụ huynh tới ký, xác nhận các khoản chi.

dau nam hoc phu huynh lai oan minh tu nguyendong gop
Phụ huynh phản ánh nhiều khoản chi từ quỹ cha mẹ học sinh nhà trường tự quyết không thông qua ban, hội cha mẹ học sinh gây bức xúc. (Ảnh: Giáo dục Việt Nam)

Tạm gác lại vấn đề chi bao nhiêu cho trường, chuyện tiêu cho học sinh như lắp điều hòa tại lớp cũng khiến phụ huynh bức xúc. Hằng năm, học sinh đầu cấp luôn có khoản lắp mới điều hòa, trong khi các khoá học sinh ra trường đều để lại điều hoà. Vậy lý do gì mà năm nào phụ huynh cũng phải đóng tiền lắp điều hoà?

Tài khoản Nguyễn Lương chia sẻ trên mạng xã hội: “Nào đâu phải mỗi mua điều hòa là xong, mà còn phát sinh đủ thứ: tường ẩm phải xử lý; đường điện không đủ tải phải thay; tiền điện đóng hàng tháng; điều hòa vừa mua xong nhưng đã phát sinh hỏng… Buồn lắm nhưng nhà trường đã phát động rồi lại được ban đại diện phụ huynh và cô giáo chủ nhiệm nhiệt tình nên các phụ huynh có con học trong lớp cũng đành cố gồng mình ủng hộ”.

Năm học mới đã bắt đầu, phụ huynh và học sinh lại bộn bề những băn khoăn. Với học sinh là học sao cho điểm cao, làm thế nào trở thành cán bộ gương mẫu… Còn phụ huynh là lo toan về chi phí học tập, học thêm ở đâu, mua sách gì… Thiết nghĩ, việc cho con đi học giờ đây đồng nghĩa với việc “tự nguyện mua chữ” chứ không còn là “mỗi ngày đến trường là một ngày vui”.

Bảo Hà (Tổng hợp)