Chưa kịp lắng xuống chuyện lạm thu đầu năm thì ngành giáo dục nước nhà lại nóng lên với câu chuyện “sữa học đường”.

Vấn đề phát sinh từ sự thiếu minh bạch

Với mục tiêu cải thiện tình trạng dinh dưỡng, góp phần nâng cao tầm vóc và thể lực học sinh mẫu giáo, tiểu học chương trình Sữa học đường đã được thực hiện từ năm 2016. Nhưng phải đến năm học này, đề án mới được triển khai tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP. HCM, Đà Nẵng…

Trong khi Sữa học đường được thực hiện lặng lẽ tại nhiều tỉnh thành trong 2 năm qua thì ngay khi bắt đầu triển khai tại Hà Nội, đề án đã tạo nên cơn sóng trong dư luận. Một phần bởi đúng thời điểm này đề án đã xảy ra sự cố khi học sinh ở Đồng Nai đã bị ngộ độc vì uống sữa học đường. Trước đó, tình trạng này cũng diễn ra rải rác ở một số địa phương.

Phải đến năm học này, đề án mới được triển khai tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP. HCM, Đà Nẵng… (Ảnh minh họa: MN Yên Hòa)

Những câu hỏi, những nghi ngờ nổi lên khi mà các thông tin cụ thể về chương trình, sản phẩm còn chưa được công bố thì các trường mẫu giáo, tiểu học đã gửi phiếu khảo sát, lấy ý kiến tới từng phụ huynh. Đặc biệt, không ít trường hợp phụ huynh được “đề nghị” đăng ký tham gia trên tình thần tự nguyện.

giot sua thieu ngot ngao tren hoc duong
Phiếu khảo sát chương trình sữa học đường tại một trường tiểu học ở Hà Nội. (Ảnh: Dân Trí)

Một phụ huynh có con theo học tiểu học thuộc quận Hà Đông (Hà Nội) cho biết, cô giáo nhắn tin yêu cầu học sinh tham gia, nếu lớp không tham gia đầy đủ, nghĩa là cô chưa hoàn thành công tác chủ nhiệm.

“Chúng tôi đang tìm hiểu và ít nhất phải hỏi con xem muốn uống loại sữa gì để quyết định tham gia hay không. Tuy nhiên, với tin nhắn như trên, chúng tôi nghĩ phụ huynh khó mà từ chối”, vị phụ huynh này chia sẻ.

giot sua thieu ngot ngao tren hoc duong
Một phần tin nhắn của cô giáo đến phụ huynh học sinh yêu cầu tham gia Chương trình sữa học đường (Ảnh: Dân Trí).

Phụ huynh nghi ngại

Trên thực tế, nhiều phụ huynh bày tỏ họ không phải là không đồng tình với đề án mà họ nghi ngại, phản đối vì sự thiếu minh bạch. Trong thông báo của nhà trường, các vấn đề cốt lõi như nhà cung cấp, chất lượng sữa… đều không có. Khi phụ huynh thắc mắc đều nhận được câu trả lời chung chung rằng chưa đấu thầu nên chưa có thông tin cụ thể.

Anh Phạm Trung Kiên (Cầu Giấy, Hà Nội) thắc mắc với Báo Dân Trí: “Làm sao tôi có thể đăng ký cho con tôi uống một thứ sữa mà chính nhà trường còn chưa biết nó là sữa gì? Sao chưa có thông tin gì về loại sữa sẽ cho học sinh uống mà trường đã triển khai cho phụ huynh đăng ký?”

giot sua thieu ngot ngao tren hoc duong
Trên các diễn đàn, chủ đề về sữa học đường cũng gây sự chú ý. (Ảnh chụp màn hình)

Không chỉ vậy, phụ huynh cũng đặt nghi vấn: Liệu nhà sản xuất có cung cấp sữa cận date? Sữa mà nhà trường cung cấp liệu có phù hợp với thể trạng, thói quen của trẻ?

Sự nghi ngại cũng tăng lên khi có thông tin vỏ hộp sau khi uống bị thu giữ, khiến nỗi lo có uẩn khuất về nguồn gốc và chất lượng, thậm chí là chi phí của chương trình. Trên các diễn đàn bắt đầu xôn xao với câu hỏi: Liệu rằng đã có chuyện lợi ích sau đề án này, nhà trường, công ty sữa hay đơn vị nào đó? Phải chăng vì tư lợi mà nhà trường nỗ lực vận động đến ép phụ huynh tham gia?

Nhà trường bối rối

Mặc dù bắt đầu triển khai chương trình, song chính trường học, nơi tổ chức đề án vẫn chưa có được phương án thực hiện cụ thể.

Hiệu trưởng Trường tiểu học Kim Giang (Thanh Xuân, Hà Nội) – bà Chu Thị Thu Hương cho biết, nếu chương trình được triển khai, trường sẽ gặp khó khăn trong quá trình bảo quản sữa, kiểm soát chất lượng bởi việc bảo quản mấy nghìn hộp sữa không hề đơn giản. Nhà trường sẽ vất vả hơn vì phát sinh nhiều công việc như nhận, bảo quản, cấp phát sữa hằng ngày, xử lý, thu gom vỏ hộp, vệ sinh trường học…

Nhiều chuyên gia y tế nhận định, việc vận chuyển và bảo quản sữa cần được quan tâm. Hiện, diện tích các trường mầm non và tiểu học đa số còn hạn chế, việc bố trí phòng, nhiệt độ bảo quản và kệ để sữa theo đúng tiêu chuẩn sẽ gặp khó khăn. Chưa kể nhiều trường còn đang trong tình trạng quá tải, thiếu phòng học, phải học luân phiên, nhân lực cũng thiếu và yếu.

Hơn nữa, tại các thành phố lớn bên cạnh tình trạng trẻ kém dinh dưỡng thì thực trạng trẻ thừa cân cũng phức tạp không kém. Nếu đổ đồng sữa cho tất cả học sinh thì sẽ mang lại tác dụng ngược bởi mỗi thể trạng của trẻ cần có chế độ dinh dưỡng khác nhau và chắc chắn nhà trường không thể đảm bảo bao quát được hết tất cả các trường hợp này.

Sữa học đường có thực sự “nâng cao tầm vóc”?

Chiểu theo mục đích của dự án, sữa học đường hướng tới chỉ tiêu vào năm 2020, chiều cao trung bình của trẻ nhập học (6 tuổi) tăng 1,5-2 cm ở cả trẻ trai và gái so với năm 2010. Tuy nhiên,mục tiêu này thật khó khả thi khi mà trẻ được uống sữa “đại trà” chỉ từ năm học 2018-2019. Hơn nữa, với tiêu chuẩn của đề án, một tuần mỗi trẻ cũng chỉ được uống khoảng 1 lít sữa, trong khi các chế độ dinh dưỡng khác không hề được đề cập tới.

Theo TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện Y học Ứng dụng, tầm vóc hay chiều cao của trẻ chịu ảnh hưởng chính từ 2 yếu tố chính: di truyền và chế độ dinh dưỡng. Trong đó, di truyền không thể thay đổi. Còn chế độ dinh dưỡng tại trường học thì đã có không ít những lời càm ràm, về chất lượng cũng như chỉ số dinh dưỡng.

Bên cạnh đó, giấc ngủ và vận động là yếu tố tác động không nhỏ đến quá trình phát triển của trẻ. Nếu trẻ ngủ đủ giấc, hàm lượng GH tiết ra đầy đủ, sẽ ảnh hưởng tích cực đến quá trình phát triển chiều cao. Bên cạnh đó, vận động hợp lý giúp tăng cường sức khỏe chung, điều hòa hoạt động của hệ nội tiết, trong đó có tuyến yên, tuyến giáp. Nhờ đó, kích thích yếu tố tăng trưởng GH, tận dụng tiềm năng di truyền, tác động đến sự phát triển tế bào, tăng chiều dài xương.

giot sua thieu ngot ngao tren hoc duong
Bữa cơm trưa thiếu dinh dưỡng tại 2 trường tiểu học ở Hà Nội. (Ảnh chụp màn hình)

Trên thực tế, các giờ vận động tại trường học thường rất ít, chưa kể những hoạt động này tại nhiều nơi chỉ được thực hiện cho có chứ không đảm bảo về chất. Học sinh luôn phải học dồn, áp lực đuổi theo chương trình của bộ khiến một số trường còn giảm tải hoạt động ngoài trời.

Mới đây một đề tài nghiên cứu khoa học đã khiến nhiều người phải ngỡ ngàng khi kết quả cho thấy, giấc ngủ của học sinh đang bị “đánh cắp” trầm trọng bởi việc học, thi cử, công nghệ thông minh. Cứ 5 học sinh thì có đến 4 em gặp khó khăn trong việc tập trung trên lớp do ảnh hưởng trực tiếp từ giấc ngủ.

Không khó để bắt gặp trẻ ngủ gật trên đường đến trường hay mắt nhắm mắt mở ngay tiết đầu tiên trên lớp…, Đến cuối ngày, trẻ thường mệt mỏi nằm bò ra bàn hoặc uể oải đến các lớp học thêm, học ngoại khóa.

Trước thực trạng này, một hộp sữa mỗi ngày khó có thể giúp trẻ thay đổi tầm vóc, lấy lại tinh thần như mục tiêu đề án đề ra.

Nếu can thiệp vào chế độ dinh dưỡng của trẻ, cần có chương trình tổng thể chứ không riêng loại thực phẩm đơn lẻ, bổ sung dinh dưỡng duy nhất. Bên cạnh “Sữa học đường” cũng cần có thêm “Thịt học đường”; “Trái cây học đường”, “Thể chất học đường”…

Huyền Hương (Tổng hợp)