Một số chuyên gia đầu ngành đã đề xuất Ban soạn thảo chương trình Ngữ văn mới nên bổ sung, cập nhật vì dự thảo chương trình chưa đạt yêu cầu, nặng và thiếu giáo dục thẩm mỹ.

Tại toạ đàm khoa học góp ý chương trình giáo dục phổ thông môn ngữ văn ổ chức hôm qua (22/3) ở Hà Nội, GS. TS Phạm Xuân Thạch, Trường ĐH KHXH&NV (ĐH Quốc gia Hà Nội) cho rằng, một trong những thay đổi quan trọng của chương trình giáo dục mới là chuyển từ định hướng kiến thức sang định hướng năng lực.

Mục tiêu để đổi mới môn văn trong nhà trường là bắt kịp tư tưởng tiến bộ về văn chương, vừa định hướng thẩm mỹ, tư tưởng, văn hoá cho những công dân tương lai của đất nước đồng thời kéo học sinh yêu quý, say mê môn văn.

Trong chương trình môn học mới sắp được công bố, môn ngữ văn THPT chỉ còn 6 tác phẩm bắt buộc gồm: Bài thơ Thần, Hịch tướng sĩ, Bình Ngô đại cáo, Truyện Kiều, Văn tế nghĩa sĩ Cần giuộc và Tuyên ngôn độc lập.

Kỹ năng lấn át cảm thụ văn chương

Tuổi trẻ cho biết, PGS.TS Phạm Quang Long, ĐH KHXH&NV (ĐH Quốc gia Hà Nội),nhấn mạnh chương trình ngữ văn mới đã khắc phục được hai khía cạnh thường bị cho là yếu trong nội dung các chương trình trước là khơi dậy năng lực sáng tạo, năng lực nhận thức chủ động.

Tuy nhiên, điểm bất ổn nhất của Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn mới là Ban soạn thảo đã tách phần giáo dục Ngôn ngữ với Văn học thành những phần tách bạch, làm nhòe đi đặc trưng của môn Ngữ văn.

Trong đó, phần cảm thụ văn chương, từ rung động thẩm mỹ để khơi dậy những khát vọng hướng tới cái đẹp, cái thiện, đến sự hình thành nhân cách qua môn học Ngữ văn bị nhẹ so với những tri thức và những yêu cầu về mặt ngôn ngữ học.

Từ đầu đến cuối, chương trình quan điểm dạy kỹ năng theo 4 khâu đọc, viết, nghe, nói, môn Ngữ văn giống như môn Ngoại ngữ là không logic bởi đây là môn học dạy cho người bản ngữ, học trong 10 năm có tính chất bản lề để hình thành nhân cách thì phần kĩ năng lại lấn át phần cảm thụ.

Đồng quan điểm trên, GS.TS Lã Nhâm Thìn (Trường ĐHSP Hà Nội) cho rằng, chương trình phổ thông môn Ngữ văn mới không quyết định được nội dung dạy học mà chỉ cần đạt các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết là chưa hợp lý. Đặc thù của môn Ngữ văn là giáo dục tư tưởng, do đó chương trình cần đạt được mục tiêu giáo dục thẩm mỹ và giáo dục tư tưởng.

Cơ sở lý luận văn học còn mờ nhạt

PGS. TS Lê Quang Hưng, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội nhận định, chương trình ngữ văn mới có các ưu điểm là có tính mở và liên kết, liền mạch theo hướng nâng cao. Tuy nhiên, ông cho rằng kiến thức về từng thể loại văn học chưa được thể hiện rõ.

Do đó, không nên đưa Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật và Phong cách Hồ Chí Minh vào lớp 6-7. Các tác phẩm Chiều tối; Chinh phụ ngâm; Hồn Trương Ba, da hàng thịt; Tuyên ngôn Độc lập… không nên đưa vào lớp 8-9 vì học sinh chưa đủ trình độ, vốn sống để cảm nhận.

Đồng tình với quan điểm này, GS.TS Trần Ngọc Vương (Trường ĐHKH&XHNV – ĐHQG Hà Nội) cho rằng, chương trình dành cho học sinh THCS có những điểm chưa phù hợp cả về nội dung và thời lượng.

Kiến thức về lịch sử văn học lẫn dân tộc yêu cầu cần đạt rất cao trong khi nội dung chuyên đề khó đáp ứng được. GS Hà Minh Đức (nguyên Viện trưởng Viện Văn học) cũng góp ý, những gì quá khó, chưa phù hợp với học sinh thì không nên đưa vào, chẳng hạn về lý luận văn học, các bài thơ chữ Hán…

Còn về thời lượng các môn học, ở lớp Một môn tiếng Việt học 5 tiết/ngày, như thế là quá nặng nếu học sinh học 1 buổi/ngày. Ở bậc THPT, thời gian học môn Văn ít hơn (1 tiết/ngày kèm theo 35 tiết cho 3 chuyên đề, nghĩa là mỗi chuyên đề khoảng 12 tiết kể cả kiểm tra, đánh giá). Sự tích hợp ở môn học này khó đạt kì vọng như dự kiến.

PGS.TS Nguyễn Bá Thành (ĐHQG Hà Nội) nhận xét chương trình chỉ có 2,5% là phần “cứng” thì không thể gọi là chương trình. Cần phải có các tác phẩm ưu việt nhất để bổ sung vào chương trình. Nếu để học sinh và giáo viên đề xuất tác phẩm giảng dạy thì vô cùng nguy hiểm và dân chủ như thế là quá mức.

Cũng đề xuất đưa thêm nội dung tác phẩm vào dự thảo chương trình môn Ngữ Văn, nhà thơ Trần Đăng Khoa cho biết quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa đã được đưa vào môn Địa lý và Lịch sử. Chương trình môn Ngữ văn cũng cần phải giáo dục cho học sinh về hai quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa thông qua những bài thơ, bài văn, theo Zing.

Trước những ý kiến đóng góp của các chuyên gia, GS Đỗ Ngọc Thống – Chủ biên Chương trình môn Ngữ văn cho biết, việc xây dựng một chương trình có nhiều bộ SGK dựa trên các nghị quyết của Đảng. Độ mở của chương trình đáp ứng việc biên soạn nhiều bộ sách và tăng tính tự chủ trong SGK.

Bộ phận soạn thảo không thể bao quát hết tất cả các tác phẩm văn học, chương trình chỉ đưa ra định hướng lớn. Còn việc lựa tác phẩm văn học tự chọn và tác giả để đưa vào giảng dạy trong nhà trường đã có những tiêu chí cụ thể, theo Dân trí.

Hoàng Minh