Ngỡ ngàng và buồn là cảm giác đầu tiên khi phải đối mặt với phần còn lại của gốc đa khổng lồ nằm ngay trước đình Chèm – Di tích cấp quốc gia đặc biệt (quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội). Dù cơ quan chức năng đã vào cuộc nhưng những gì đã xảy ra tại công trình tu bổ di tích đền Chèm sẽ không thể hoặc khó phục hồi nguyên trạng.

Theo Người Lao Động, Đình Chèm là một trong những ngôi đình cổ nhất Việt Nam có niên đại cách đây hơn 2.000 năm. Đình thờ đức Thánh làng Chèm, tức Lý Thân (còn gọi là Lý Ông Trọng hay Đức Thánh Chèm) được xây dựng theo lối kiến trúc “nội công ngoại quốc”, là công trình kiến trúc có nghệ thuật chạm khắc độc đáo. Với những giá trị tổng hợp về kiến trúc và lễ hội, ngày 25/6/2018, đình Chèm được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt. Lễ hội đình Chèm được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào ngày 17/6/2016.

Việc Ban Khánh tiết đình Chèm tự ý chặt hạ cây đa trước cửa nghi môn của đình Chèm vào ngày 18/3 khiến dư luận ngỡ ngàng; rất nhiều người bày tỏ bức xúc, phản đối gay gắt; bởi không chỉ vì mất đi cổ thụ được người dân cho là hơn 2.000 tuổi trước cổng đình mà còn ảnh hướng lớn tới cảnh quan di tích.

Hiện việc tu sửa tại đình Chèm cũng được giới chuyên môn nói “có vấn đề”: di chuyển cổng phụ làm sai quy định, do không có trong hồ sơ báo cáo các cấp phê duyệt năm 2020; tu sửa bậc thềm cũng không đúng quy định, làm ảnh hưởng giá trị gốc của di tích.

Ảnh chụp màn hình NLĐ.

Liên quan đến sự việc trên, ngày 30/3/2022, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Đạo Cương ký văn bản, đề nghị UBND TP. Hà Nội chỉ đạo Sở VHTT Hà Nội báo cáo về nội dung liên quan đến việc thực hiện tu sửa di tích đình Chèm (phường Thụy Phương, Quận Bắc từ Liêm, Hà Nội).

Ngay tại thủ đô Hà Nội, tại sao di sản vẫn bị ứng xử như vậy

Nhà nghiên cứu âm nhạc dân gian Nguyễn Quang Long cho biết trên báo SGGP: “Những cây lớn mọc trong khu vực đình, đền, phủ, chùa… là một nét đặc trưng góp phần tạo nên văn hóa cảnh quan của người Việt. Riêng với đình Chèm, một di tích lịch sử đã được xếp hạng, trong tâm thức của nhiều người dân Hà Nội, là một trong những chốn linh thiêng. Song, việc chặt một cây lớn có giá trị gắn liền với một di tích mang yếu tố tâm linh (cây đa lại ở bên đình) không thể là việc làm tự phát của một cá nhân. Vậy nên, cần có giải thích, hoặc câu trả lời rõ ràng từ địa phương”.

Vụ việc tự ý chặt hạ cây đa trước cổng đình Chèm được phát hiện trong quá trình di tích đang tiến hành tu sửa cấp thiết. Trên tấm pano về dự án được trưng ngay tại đình không chỉ nói rõ về quy mô đầu tư với các hạng mục tu sửa, mà hình ảnh tổng thể của đình vẫn còn nguyên cây đa lớn ở phía trước.

Ảnh chụp màn hình SGGP.

Xót xa cho di sản, TS Nguyễn Hồng Kiên, người nhiều năm nghiên cứu về đình cổ, cho biết đã nhiều lần ông đến đình Chèm và những hình ảnh về cây đa ở di tích gây ấn tượng mạnh. Theo ông, một cái cây lớn đã tồn tại 20 năm ở một di tích đặc biệt quan trọng như vậy thì mỗi tác động dù lớn hay nhỏ đều phải cân nhắc kỹ và không thể tùy tiện chặt bỏ.

Diễn biến của sự việc này không bất ngờ mà sự “lạ” là ở việc chặt hạ một cái cây lớn chỉ còn trơ gốc rễ ở một vị trí đặc biệt nằm trong tổng thể Di tích quốc gia đặc biệt như đình Chèm rõ ràng không dễ gì giấu giếm, nhưng chỉ khi dư luận lên tiếng, ngành văn hóa, địa phương mới vào cuộc. Ngay tại thủ đô Hà Nội, tại sao di sản vẫn bị ứng xử như vậy, mới thực sự là câu hỏi trăn trở nhất?.

Theo ghi nhận của PV Báo SGGP, nhiều cấu kiện của đình Chèm bị bóc dỡ tan hoang, vật liệu cũ, mới ngổn ngang không hề có dấu hiệu của việc bảo vệ. Chỉ đến chiều 25/3, khi có đoàn kiểm tra tới làm việc mới thấy bắt đầu thực hiện việc bao bọc.

UBND quận Bắc Từ Liêm đã chỉ đạo UBND phường Thụy Phương cùng Phòng VH-TT và các đơn vị liên quan tiến hành kiểm tra, qua đó kết luận đánh giá hành động chặt hạ cây đa của Ban Khánh tiết đình Chèm là không đúng quy định.

Có thể bạn quan tâm: