Chiều 25/11, Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) lên tiếng khẳng định tuyến đường sắt mới khổ tiêu chuẩn Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng đã được xác định đầu tư trong chiến lược phát triển giao thông vận tải đường sắt.

TTXVN dẫn thông tin phát đi chiều 25/11 của Bộ GTVT cho biết, năm 2015, trên cơ sở kết quả trao đổi trong các cuộc gặp cấp cao giữa hai nước Việt Nam và Trung Quốc, Chính phủ Trung Quốc đã cung cấp khoản viện trợ không hoàn lại trị giá 10 triệu nhân dân tệ (khoảng 33 tỷ đồng) để tiến hành khảo sát, lập quy hoạch tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng.

Dự án đường sắt trên có tổng mức đầu tư dự kiến 100.000 tỷ đồng, diện tích sử dụng đất toàn dự án khoảng 1.654ha, đi qua 8 tỉnh, thành phố: Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương và Hải Phòng. Theo Bộ GTVT, đến nay, tư vấn lập quy hoạch dự kiến toàn tuyến có chiều dài 392 km với 38 ga, chạy chung tàu khách và tàu hàng.

“Đây là tuyến đường sắt có vị trí quan trọng trong việc hình thành mạng lưới vận tải ở phía Bắc sông Hồng, nối liền vùng Tây Bắc với vùng đồng bằng và cảng biển Hải Phòng – một trong những trung tâm hàng hải lớn nhất Việt Nam.” – Bộ GTVT nhấn mạnh trên Dân Trí.

Ảnh minh họa: Dân Trí.

Tại Chiến lược phát triển giao thông vận tải đường sắt Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đã định hướng phát triển tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng có chiều dài dự kiến khoảng 380km, đường đôi khổ 1.435mm điện khí hoá.

Bộ GTVT cũng cho biết, với quy mô đầu tư lớn, dự kiến dự án sẽ được trình Quốc hội xem xét thông qua về chủ trương đầu tư, vì vậy khi lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi sau này sẽ tiếp tục nghiên cứu để làm rõ sự cần thiết đầu tư, quy mô đầu tư, phương án phân kỳ và khả năng huy động vốn; đồng thời, lấy ý kiến các bộ, ngành, các địa phương có liên quan trước khi trình cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt.

Trước thông tin về tuyến đường sắt 100.000 tỷ đồng do Trung Quốc tài trợ, người dân và chuyên gia kinh tế, giao thông đều cho rằng, dự án này vừa lãng phí vừa vô lý vừa không phù hợp với lợi ích tổng thể của đất nước.

Đại diện Hội Kinh tế và vận tải đường sắt cho VOV biết: “Bộ GTVT và ngành đường sắt đang nghiên cứu thực hiện tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam với số vốn tới gần 58 tỷ USD, gây nhiều tranh cãi về tính hiệu quả cũng như nguồn vốn. Trong khi đó, việc sửa chữa, nâng cấp tuyến đường sắt Bắc – Nam hiện hữu cũng là điều cần làm sớm, nhất là khi tuyến này đã xuống cấp rất nhiều. Nếu làm thì nên tập trung dự án đó trước, không nên sa đà vào nhiều dự án, kết quả dự án nào cũng dở dang”.

Theo TS Nguyễn Hữu Đức, chuyên gia tư vấn cao cấp về quy hoạch giao thông, hiện tuyến cao tốc Lào Cai – Hà Nội và Hà Nội – Hải Phòng đã được nối thông và rất hiệu quả, tiết giảm rất nhiều thời gian vận chuyển hàng hóa từ biên giới cửa khẩu đến tận cảng Lạch Huyện. “Việc xây thêm 1 tuyến đường sắt kết nối tuyến này sẽ chia sẻ lưu lượng xe trên các tuyến cao tốc, vừa không hiệu quả, vừa lãng phí, cạnh tranh chính giữa 2 lĩnh vực đường sắt và đường bộ”, ông Đức cho biết.

Còn theo đánh giá của Tiến sĩ Nguyễn Quang A (người sáng lập Viện IDS) trên RFA, dự án này chỉ cần nhìn vào bản đồ và nhìn vào đường đi của nó thì thấy nó thực sự để đi từ Côn Minh ra cảng Hải Phòng. “Tuyến đường này nhằm mục đích khai thác cho vùng Côn Minh của Trung Quốc chứ còn tuyến đường sắt từ Lào Cai ra Hà Nội, Hải Phòng thì không có ý nghĩa gì nhiều về kinh tế cả”, ông A nói.

Bên cạnh đó, chuyên gia kinh tế TS Lê Đăng Doanh nhận định, tuyến đường này rất phù hợp với tư vấn đầu tư của Trung Quốc, tức đầu tư vào kết cấu hạ tầng để rồi mở rộng ảnh hưởng kinh tế của mình. Theo ông Doanh, tuyến đường sắt đó có lợi cho tỉnh Vân Nam về việc vận chuyển sang cảng Hải Phòng để xuất khẩu, tránh phải đi 1.600km sang đến cảng bên Quảng Đông. 

“Vấn đề đối với Việt Nam là con đường này không có hàng hóa và hành khách gì lớn của Việt Nam cả, bởi vì các tỉnh ở phía Bắc của Việt Nam thì kinh tế đang chậm phát triển, còn hành khách thì không nhiều. Vì vậy hiệu quả kinh tế đối với Việt Nam cần phải được bàn cãi và phân tích kỹ”, TS Doanh nói.

Đến nay, phía Bắc Việt Nam đã có 9 tuyến cao tốc vận hành kết nối Hà Nội và hơn 10 tỉnh phía Bắc, trong đó một số tuyến đang lỗ do lưu lượng xe còn ít so với thiết kế. Đó là Bắc Giang – Lạng Sơn; Hà Nội – Thái Nguyên; Nội Bài – Lào Cai; Hạ Long – Vân Đồn; Pháp Vân – Cầu Giẽ; Cầu Giẽ – Ninh Bình; Láng – Hòa lạc; Hải Phòng – Hạ Long; Hà Nội – Hải Phòng.