Từ đầu năm đến nay, Việt Nam đã trải qua nhiều đợt thiên tai đặc biệt như lũ lụt, khí hậu thay đổi thất thường, hạn hán… cho thấy thời tiết Việt Nam đang có diễn biến ngày càng phức tạp.

1. Tuyết rơi diện rộng đầu năm

Những bông tuyết đầu tiên rơi tại thị trấn Sapa. Ảnh Nguyễn Viết Cường

Đầu năm 2016, miền Bắc và Bắc Trung Bộ đón đợt không khí lạnh mạnh nhất, đặc biệt trong 3 ngày 23-25/1, băng giá và tuyết rơi hầu khắp các đỉnh cao. Theo thông tin trạm khí tượng Sa Pa (Lào Cai) ngày 24/1 ghi nhận nhiệt độ -4 độ C; Mẫu Sơn (Lạng Sơn) cũng -4 độ C. Tại Hà Nội, lần đầu tiên đỉnh núi Ba Vì tuyết rơi kéo dài, ở trạm Hà Đông chỉ 5,4 độ C.

Nhiều vùng vao ở Thanh Hóa, Nghệ An được cho là hiếm gặp khi tuyết bao phủ trắng xóa ở các huyện Bá Thước, Mường Lát; Tương Dương, Quế Phong

Theo cơ quan khí tượng nhận định, đây là đợt lạnh mạnh nhất 40 năm qua với hàng loạt kỷ lục được ghi nhận. Đợt rét đã ảnh hưởng nặng nề đến sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi.

Nguyên nhân là không khí lạnh ở vùng trung tâm Siberia (Nga) có cường độ mạnh, dù đến Việt Nam đã giảm nhưng vẫn gây đợt rét khốc liệt cho Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Khi tràn qua Trung Quốc, áp cao lạnh Siberia cũng gây nên đợt rét kỷ lục cho quốc gia này trong 30 năm qua.

2. Xâm nhập mặn chưa từng có ở đồng bằng sông Cửu Long

ĐBSCL đang chịu khô hạn kéo dài, ảnh hưởng lớn đến diện tích đất lúa. Ảnh Lao động và xã hội

Sang giữa tháng 2, ĐBSCL đối mặt với xâm nhập mặn, lượng mưa giảm 20-30% so với nhiều năm. Dòng chảy Me Kong về Việt Nam giảm 50%, khiến mực nước xuống thấp nhất trong 90 năm qua.

Nước biển lấn sâu vào đất liền, có nơi tới 70-90 km, sâu hơn trung bình nhiều năm 15-20 km. Hệ quả là hàng trăm nghìn ha lúa bị chết, hàng nghìn người không có nước sinh hoạt. Một số người muốn có nước sạch phải bỏ ra 70-80 nghìn đồng, thậm chí 100 nghìn đồng mới được một lít nước.

Tình trạng xâm nhập mặn đồng bằng sông Cửu Long được đánh giá là đặc biệt nghiêm trọng trong 100 năm qua. Nó xuất hiện sớm hơn gần 2 tháng so với cùng kỳ, với phạm vi vào sâu đất liền 90 km – chưa từng xuất hiện trong lịch sử quan trắc. Đã có 10/13 tỉnh thành phố bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Giải thích cho hiện tượng này được cho là do tác động của El Nino.

3. Hạn hán kỷ lục ở Nam Trung Bộ và Tây Nguyên

mientay-1704-1482229613

Thiên tai hoành hành các tỉnh miền Tây. Ảnh: Cửu Long.

Tại Nam Trung Bộ, nhiều hồ thủy điện và hồ thủy lợi khu vực chỉ đạt 25-40% dung tích thiết kế. So với nhiều năm, lượng mưa ở đây thiếu hụt khoảng 30-50%, có nơi 80%, Số lượng hồ, sông, suối cạn nước tăng nhanh mỗi ngày, hàng chục nghìn hecta đất lúa phải dừng sản xuất.

Tình trạng khô hạn ở Nam Trung Bộ và Tây Nguyên kéo dài từ tháng 3 đến tháng 7 gây thiệt hại nặng nề về cây trồng, nhất là lúa và hàng trăm nghìn hộ dân không có nước sinh hoạt.

Để có nước sinh hoạt, người dân phải khoang giếng, sử dụng mạch nước ngầm, có nơi người dân phải trông chờ vào nước xe bồn, xe cứu hỏa được tỉnh phân phối với định mức khoảng 20 lít/hộ/ngày để có nước sử dụng trong sinh hoạt.

Về nguyên nhân, các chuyên gia cho rằng do hiện tượng El Nino dài nhất trong lịch sử (kéo dài từ cuối năm 2014 đến 2016) khiến Nam Trung Bộ và Tây Nguyên phải đối mặt với tình trạng khô hạn nghiêm trọng nhất trong 10 năm qua.

4. Bão đến muộn

Năm nay mùa bão trên khu vực tây bắc Thái Bình Dương đến muộn và kết thúc muộn. Đầu tháng 7 cơn bão đầu tiên xuất hiện và tháng 12 vẫn còn áp thấp hoạt động trên biển Đông.

Trên khu vực biển Đông đã xuất hiện 9 cơn bão và 7 áp thấp nhiệt đới, nhiều hơn trung bình nhiều năm. Trong đó ba cơn bão và hai áp thấp ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam. Đặc điểm nổi bật là hầu hết số bão và áp thấp nhiệt đới hình thành ngay trên biển Đông.

Cụ thể bão số 1 Mirinae đổ bộ Thái Bình – Ninh Bình tháng 7; bão số 3 Dianmu vào khu vực Hải Phòng – Thái Bình tháng 8; bão số 4 Rai đổ bộ Quảng Nam – Quảng Ngãi tháng 9. Còn 2 áp thấp nhiệt đới đổ bộ Quảng Trị – Thừa Thiên Huế tháng 10, và khu vực Bình Thuận – Bà Rịa Vũng Tàu tháng 11.

5. Mùa đông nóng

Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Trung ương cho biết, nhiệt độ nửa đầu tháng 12/2016 cao nhất trong 10 năm gần đây, với mức nhiệt trung bình 22,2 độ C, cao hơn 4 độ so với trung bình nhiều năm. Từ lập đông 7/11 đến nửa đầu tháng 12, miền Bắc ghi nhận mức nhiệt cao, như 13 giờ ngày 12/12 tại trạm Láng (Hà Nội) 30 độ C, Chí Linh (Hải Dương) 29 độ C. Một số nơi Tây Bắc Bộ còn trên 31 độ C như Yên Châu và Mường La (Sơn La).

Nguyên nhân là không khí lạnh yếu và di chuyển chậm trên quãng đường dài qua lục địa châu Á có nền nhiệt cao hơn. “Tất cả đợt không khí lạnh ở Việt Nam đều xuất phát từ áp cao lạnh Siberia (Nga) tràn xuống. Để tạo nên một đợt rét đậm thì áp cao lạnh Siberia phải có cường độ mạnh và đi với tốc độ nhanh trong quá trình di chuyển đến Việt Nam”, một chuyên gia nhận định. Tuy nhiên, xét trên quy mô toàn cầu, sự gia tăng nhiệt độ ở Việt Nam đồng pha với thế giới.

6. Mưa lũ liên tiếp và kéo dài diện rộng

mientrung1

Ảnh minh họa

Từ giữa tháng 10 đến nay, miền Trung đón 5 đợt mưa lũ diễn biến phức tạp, kéo dài và trên diện rộng khiến thiệt hại về người và tài sản xảy ra liên tục (thiên tai làm 235 người chết và mất tích, thiệt hại hơn 37.600 tỷ đồng) làm đời sống người dân miền Trung vô cùng khó khăn.

Theo ông Hoàng Đức Cường, Giám đốc Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Trung ương, đây là lần đầu tiên từ sau đợt lũ lịch sử năm 2013 cơ quan phải công nhận đợt lũ này đặc biệt lớn.

Tiến sĩ Nguyễn Đăng Quang, Trưởng phòng dự báo khí tượng hạn vừa, hạn dài nhận định, cơ chế thời tiết khí hậu năm nay có điểm khác biệt là sự gia tăng hoạt động của các trung tâm nhiễu động – rãnh thấp xích đạo trên vùng biển Nam biển Đông Việt Nam.

“Ít nhất 3-4 năm gần đây chúng tôi chưa ghi nhận lượng mưa lớn như năm 2016. Lượng mưa ở Trung Bộ năm nay phổ biến cao hơn so với trung bình nhiều năm 20-40%, cá biệt có nơi cao hơn 40-90% như Quảng Bình, Quảng Nam, Quảng Ngãi”, tiến sĩ Nguyễn Đăng Quang cho biết.

Nguồn: Vnexpress

Mai Nhi 

Xem thêm: