Do thường xuyên hứng chịu mưa lũ, thiệt hại lớn về người và tài sản, dù lũ lên vào ban đêm và nhanh như “sóng thần” nhưng hơn 10.000 hộ dân các tỉnh miền Trung không có thiệt hại về người nhờ sáng tạo nhiều kiểu nhà, chòi… để ”sống chung” với lũ an toàn hơn. 

Theo Tuổi Trẻ, từ ngày 16-10, khi nước lũ vẫn còn mấp mé mái nhà, căn nhà bè trở thành chiếc phao cứu hàng ngàn người dân Tân Hóa (huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình) thoát khỏi cơn lũ dữ.

Nước ngập gần đến mái nhà buộc người dân ở rốn lũ Tân Hóa phải qua ở trong các căn nhà bè
Nước ngập gần đến mái nhà buộc người dân ở rốn lũ Tân Hóa phải qua ở trong các căn nhà bè

Sau 2 đêm mưa ròng rã đêm 14/10 cộng với việc Nhà máy thủy điện Hố Hô xả lũ lưu lượng 7 triệu m3/giờ đã nhấn chim hơn 10.000 hộ dân ở các xã trên địa bàn miền Trung.

Thông tin từ báo Thanh Niên cho hay, tại xã Phương Mỹ (H.Hương Khê), nơi được xem là “đáy chảo” của vùng lũ, hơn 1.000 ngôi nhà bị ngập đến tận mái. Giữa biển nước mênh mông ấy, người dân vẫn rất bình thản. Trong những ngôi nhà nước chưa ngập đến nóc đều có người ở.

Cụ Nguyễn Thị Khánh (84 tuổi, xã Lộc Yên, H.Hương Khê) kể về cơn lũ xảy ra đêm 14.10, chỉ lên gác được làm bằng các thanh gỗ và tre, nằm gần sát nóc nhà lợp ngói “Đó là nơi tránh lũ của vợ chồng tôi trong đêm lũ lên. Nếu lũ lên nữa thì phải trổ ngói để chui lên nóc nhà, rồi lên chiếc thuyền gỗ của gia đình, di chuyển đến nơi an toàn. Ở đây, gần như nhà nào cũng có gác xép sát nóc nhà, sở hữu chiếc bè hoặc chiếc thuyền gỗ để sống chung với lũ”

Gác xép trong ngôi nhà chống lũ của người dân xã Phương Mỹ (H.Hương Khê, Hà Tĩnh)
Gác xép trong ngôi nhà chống lũ của người dân xã Phương Mỹ (H.Hương Khê, Hà Tĩnh)

Ông Nguyễn Hồng Quân, Chủ tịch UBND xã Phương Mỹ, cho biết người dân địa phương đã quen với lũ lớn và được trang bị nhiều kỹ năng để đối phó với lũ. Sau khi người dân nhận được thông báo chuẩn bị ứng phó với lũ, người già và trẻ em, gia súc, gia cầm đều được sơ tán lên cao. Mỗi gia đình đều kết 1 cái bè hoặc sắm chiếc thuyển để ở mái nhà, toàn bộ đồ đạc, vật dụng đều được đưa lên thuyền, bè, rồi phủ kín bạt để chống nước mưa. Lũ lên thì thuyền, bè cũng nổi.

“Ở vùng lũ này, hầu hết nhà dân đều có gác xép nằm sát nóc nhà. Gác xép là nơi tránh lũ và sinh hoạt cho cả gia đình hoặc một vài người lớn ở lại trông nhà khi lũ lên cao”, ông Quân nói.

Nhà chống lũ của gia đình ông Trần Minh Hiền (76 tuổi, ngụ xã Phương Điền, H.Hương Khê, Hà Tĩnh)
Nhà chống lũ của gia đình ông Trần Minh Hiền (76 tuổi, ngụ xã Phương Điền, H.Hương Khê, Hà Tĩnh)

Xã Tân Hóa (H.Minh Hóa, Quảng Bình) là vùng sâu vùng xa của huyện, nằm sâu trong thung lũng, xung quanh là những dãy núi đá vôi cao, tạo thành túi nước khổng lồ. Mỗi khi mưa lũ, nước khắp nơi đổ về ứ đọng rất lâu bởi nước chỉ có lối thoát qua các sông, khe ngầm dưới núi đá. Vì thế, nơi đây được mệnh danh là “rốn lũ” không chỉ của huyện mà cả tỉnh Quảng Bình.

Sau trận lũ lịch sử kinh hoàng vào năm 2010, một số hộ dân nghĩ ra và mạnh dạn làm các chòi phao tránh lũ có đáy và vách bằng ván gỗ hoặc bằng tôn ghép lại, mái bằng tôn cho nhẹ. Dưới đáy phía ngoài có gắn những thùng phuy sắt, nhựa kín hoặc vật liệu nổi để đủ sức nâng chòi chưa đồ đạc và người nổi trên nước. Ở phía ngoài 2 bên chòi được cố định bằng 2 cây tre, gỗ cắm xuống đất hoặc có dây neo giữ thăng bằng và không bị trôi dạt. Nhờ đặc điểm nước ở đây dâng cao nhưng kg chảy xiết nên mô hình này phát huy được tác dụng.

đại diện nhà nổi chống lũ của dân miền Trung
Kiểu nhà chống lũ của người dân miền Trung

Thấy hiệu quả, người dân thay vì làm chòi đã nâng cấp thành những ngôi nhà tương đương nhà chính đang ở. Một nhà phao rộng chừng 15 – 20 m2, chi phí tầm 20 – 30 triệu đồng.

Tính đến nay, toàn xã Tân Hóa có 319 nhà phao, chiếm 50% số lượng tổng hộ dân.

Theo Chủ tịch UBND xã Tân Hóa, nhờ sử dụng nhà phao, nhà bè nên thiệt hại do mưa lũ cùng được hạn chế. Đơn cử như gia đình ông Trương Thanh Vân (ở thôn 2, Yên Thọ) đã nhờ thêm người tập trung làm nhà bè tránh lũ ngay trước thềm mùa mưa lũ năm nay, khi còn đang thu hoạch lúa hè – thu. Nhờ thế mà gia đình ông ổn định hơn, không bị thiệt hại nhiều như những năm trước.

Mai Nhi (TH)

Xem thêm: