Loài voi châu Á đang gặp nguy cơ cho sự sống sót bởi không chỉ là mục tiêu của thợ săn lấy ngà, mà còn bị đe dọa lột da. Một mảnh da sống của voi trưởng thành có thể lên tới 30.000 USD, sau khi chế biến thành phẩm, có thể bị “thổi giá” lên tới gấp 10 lần, theo Nikkei.

Những con voi châu Á thực sự đã bị đe dọa vì là mục tiêu của nạn săn ngà, giờ đây khả năng sống sót của chúng lại đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng hơn.

Những kẻ săn trộm tại Myanmar và nhiều nơi khác đang có ý định biến da sống của voi thành những liều thuốc điều trị loét dạ dày và ung thư, cũng như việc bán ngà làm trang sức và chuỗi hạt cầu nguyện tại Trung Quốc.

Hoạt động buôn bán da voi sống (da chưa thuộc) tại châu Á đã phát triển trong 4 năm qua, từ quy mô kinh doanh nhỏ lẻ đến một ngành thương mại bán buôn. 

Da voi đang được biến thành các mặt hàng da xa xỉ, từ túi đựng bóng golf, những đôi giày boot, cho đến ví, thắt lưng, và thậm chí cả bọc yên xe máy.

Tại châu Á, buôn bán da voi có thị trưởng mở, được bán trên các diễn đàn trực tuyến, và có sự tham gia một số công ty dược phẩm Trung Quốc – theo tổ chức bảo tồn động vật hoang dã Elephant Family có trụ sở tại Vương quốc Anh. Elephant Family tin rằng phần lớn các sản phẩm da voi tại Trung Quốc đều đến từ hoạt động khai thác da voi sống bất hợp pháp tại khu vực châu Á.

Một con sông tại Myanmar chuyển màu sau khi xác chết của voi bị đốt cháy (Ảnh: Klaus Reisinger, Compass Films)

Ngành thương mại da voi sống được hợp pháp hóa và cấp phép tại 4 quốc gia châu Phi, và được kiểm soát chặt chẽ.

Những người ủng hộ công cuộc bảo vệ môi trường lo sợ da voi có thể trở thành mục tiêu săn trộm nóng bỏng hơn cả ngà voi. Họ cho rằng bất kỳ quy định thả lỏng nào cũng sẽ tạo ra lỗ hổng pháp lý cho các giao dịch bất hợp pháp. Vì những lý do này, họ hối thúc các nước cấm nhập khẩu da voi hoàn toàn.

Da voi khô được làm thành hạt (Ảnh: Elephant Family)

Tổ chức này đã phát hành một báo cáo hôm thứ Ba (24/4) tại Bangkok – cho biết đã lần theo dấu vết của thợ săn từ Myanmar tới khu vực hoạt động tại Lào, nơi da được cắt hoặc nghiền thành bột và sau đó chuyển lậu vào Trung Quốc.

Trong một báo cáo trước đó, Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (World Wide Fund for Nature) có trụ sở tại Thụy Sỹ đã cảnh báo nạn buôn bán da voi có thể lan sang Thái Lan, Ấn Độ, Lào, Campuchia và Malaysia.

Các nhà nghiên cứu thực địa của Elephant Family đầu tháng này đã tìm thấy các sản phẩm đang bán tại các tỉnh Vân Nam, Quảng Đông và Phúc Kiến, Trung Quốc. Tổ chức này cũng đã gặp những thương nhân – những người có nhận thức rõ ràng rằng giao dịch da voi sống tại châu Á là bất hơp pháp.

Báo cáo của Elephant Family viết: “Các sản phẩm này không được bày trên kệ một cách rõ ràng, nhưng khi được hỏi, những người bán hàng giới thiệu về chúng, từ một túi nhựa trên một đầu kệ chứa hàng”.

Bao bì dược phẩm Trung Quốc chào mời sử dụng bột từ da voi (Ảnh: Elephant Family / Nikkei)

Theo dõi các trang web trực tuyến, các nhà nghiên cứu tìm thấy quảng cáo bán da voi sống từ các diễn đàn như Baidu, và xác định được ít nhất 43 người bán trên nền tảng tin nhắn phổ biến Trung Quốc là WeChat.

Tổng giá trị thương mại da voi sống chưa được biết chính xác và có các mức giá khác nhau, tuy nhiên trên các kênh trực tuyến chào mời mức giá khoảng 190 USD/kg da voi, không bao gồm phí vận chuyển giao hàng; bột da voi khoảng 425 USD/kg, theo báo cáo của Elephant Family.

Một con voi đã bị giết bởi những kẻ săn trộm lấy da tại Rakhine, Myanmar (Ảnh: DVB)

“Các thương vụ rõ ràng có giá trị, đủ để cho một vài người thúc đẩy ngày thương mại này, cố gắng hết sức tạo ra nhiều nhu cầu hơn để thúc đẩy doanh số”, Giám đốc của Elephant Family, bà Belinda Stewart-Cox cho biết.

Một mảnh da sống của một con voi trưởng thành, tùy thuộc vào kích thước và chất lượng, giá có thể lên tới 30.000 USD. Khi được chế biến thành các sản phẩm riêng lẻ, giá trị có thể nhân gấp 10 lần giá trị thị trường lên tới 300.000 USD, theo bà Belinda. Bà cảnh báo các giá trị được thổi phồng có thể thúc đẩy đầu cơ săn bắn trộm.

Trung Quốc bắt giữ buôn bán ngà voi (Ảnh: Reuters)

Trong khi đã từ lâu, các động vật hoang dã như tê tê, tê giác và voi đã là một sản phẩm chủ lực của y học cổ truyền Trung Quốc, thì việc sử dụng da sống của voi làm đồ trang sức và các sản phẩm xa xỉ khác là một sự phát triển gần đây và đang tạo động lực khuyến khích thương mại bất hợp pháp.

Chính phủ Myanmar cho biết ít nhất 59 thân voi bị lột da đã được tìm thấy trong rừng hoang dã năm ngoái, tăng thêm 4 so với năm 2010, tại một đất nước mà các nhà bảo tồn mô tả là một trong những địa điểm còn sót lại của châu Á với vùng đất hoang dã thích hợp cho quần thể voi bền vững.

Số lượng voi hoang dã Myanmar đã giảm đột biến, từ một lượng ước tính 10.000 con trong năm 1940 xuống ít hơn 2.000 con hiện nay. Khoảng 30.000 đến 50.000 voi hoang dã châu Á được tìm thấy ở 13 quốc gia châu Á, theo các nhà nghiên cứu.

Tại Myanmar một số sáng kiến quan trọng đã được thúc đẩy bởi cảnh báo rằng đất nước này sẽ mất đi loài động vật hoang dã này trong một vài năm nếu tỷ lệ giết hiện tại – mỗi tuần một con voi – vẫn còn tiếp tục.

Triệu Hằng