Tóm tắt bài viết

  • Cảnh sát Trung Quốc sẽ "làm căng" nhằm ngăn chặn một cuộc "cách mạng màu".
  • "Lời kêu gọi xuống đường" của người Trung Quốc lấy cảm hứng từ cuộc "cách mạng hoa nhài" tại Tunisia.
  • Trung Quốc sẽ triển khai một "chiến lược Dữ liệu lớn" áp dụng công nghệ kỹ thuật số tiên tiến nhất cho giải pháp phòng chống những rủi ro từ "màu" và "hoa".

Phải ngăn chặn một cuộc “cách mạng màu” trong năm nay, nhân dịp 70 năm thành lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa – phát biểu của nhà lập pháp hàng đầu Trung Quốc đã gây ngạc nhiên cho những người quan sát nước này trên khắp thế giới, theo Nikkei.

“Cảnh báo nghiêm khắc” này đã được đưa ra bởi Bộ trưởng an ninh Trung Quốc Triệu Khắc Chí (Zhao Kezhi) đồng thời là Ủy viên hội đồng nhà nước. Rất hiếm khi các quan chức Trung Quốc công khai đề cập đến sự cần thiết phải ngăn chặn các cuộc nổi dậy của dân chúng, ở một đất nước nơi mà sự cai trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) được coi là lý tưởng.

Trong cuộc họp cấp quốc gia thường niên của Bộ vào ngày 17/1, ông Triệu nói rằng cảnh sát phải “làm căng” việc ngăn chặn và chống lại “các cuộc cách mạng màu”, và đấu tranh kiên quyết để bảo vệ an ninh chính trị của Trung Quốc, tờ Nikkei trích dẫn.

Cuộc cách mạng màu sắc mà ông Triệu đề cập đến, là nói về các phong trào dân chủ hóa đã quét qua Liên Xô cũ, Đông Âu và Trung Đông trong vài thập kỷ qua, những phong trào này đã lật đổ các chế độ độc tài lâu đời.

Nhiều phong trào được đặt tên theo các loại màu sắc, hoa và mùa. Cuộc cách mạng Cam 2004-2005 (Orange Revolution) tại Ukraina là một ví dụ.

Những người biểu tình trong cuộc Cách mạng Cam (Orange Revolution), họ cầm hoa hồng đỏ và bóng bay màu cam, mặc trang phục màu cam. (Ảnh: Igor Kostin/Corbis via Getty Images/ Bloomberg.com)

Cách đặt tên tương tự như vậy cho cuộc Cách mạng Hoa nhài 2010-2011(Jasmine Revolution) tại Tunisia, phong trào này đã kích hoạt làn sóng cách mạng Mùa Xuân Ả Rập (Arab Spring) trên khắp các quốc gia trong khu vực.

Những bông hoa nhài khiến Trung Quốc lo ngại

Người dân Trung Quốc cũng đã chứng kiến những lời kêu gọi cho các cuộc biểu tình tương tự vào năm 2011, nhưng những thông điệp lan truyền trên internet đã bị nhanh chóng gỡ xuống. Chính quyền Trung Quốc thời điểm đó đã liên tục chặn các ký tự về “hoa nhài”, tương tự như thế đối với bài hát có tên “Mo Li Hua” ( 茉莉花 – Hoa nhài), theo một bài báo của 2 tác giả Andew Jacobs và Jonathan Ansfield đăng tải trên tờ The New York Times năm 2011.

Một số quan chức địa phương lo sợ về tiềm năng “gây mất ổn định” xã hội của những bông hoa nhài. (Ảnh: Sim Chi Yin / The New York Times)

Mo Li Hua – một ca khúc dân gian phổ biến của Trung Quốc, được cho là xuất hiện từ thế kỷ 18 trong triều đại Càn Long, thời nhà Thanh. Bài hát đã được trình diễn trong các sự kiện như Thế vận hội Mùa hè 2004, và Thế vận hội Mùa hè 2008. 

Bản nhạc và ca từ của bài hát “Hoa nhài”. (Ảnh chụp màn hình Wikipedia.org)

Sự cấm đoán này do các quan chức địa phương lo ngại về “tiềm năng gây mất ổn định” từ những bông hoa màu trắng nhỏ nhắn và có hương thơm. Câu chuyện cấm hoa bắt nguồn từ một lời kêu gọi về một cuộc xuống đường mà những người biểu tình “đi dạo trong thầm lặng, trong tay cầm bông hoa nhài”. 

Vào ngày 20/2/2011, chín ngày sau khi Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak từ chức, một con số kỷ lục là 227.000 đăng tải trên Twitter bằng tiếng Trung lan truyền một thông điệp nặc danh kêu gọi người Trung Quốc “xuống đường”, lời kêu gọi lấy cảm hứng từ cuộc cách mạng Jasmine tại Tunisia.

Những người tham gia cuộc Cách mạng Jasmine (Hoa nhài) tại Tunisia. (Ảnh: Networkforyouthintransition.org)

Trong vòng 24 giờ, chính phủ Trung Quốc đã đưa ra các trình kiểm soát internet tinh vi ngăn chặn mọi hoạt động và liên quan tới cuộc biểu tình. Một nhóm nhỏ đã tập hợp để biểu tình tại Bắc Kinh và Thượng Hải, nhưng chính quyền Trung Quốc đã triển khai cảnh sát đặc nhiệm tới trấn áp, trang tin worldpolicy.org cho biết trong một báo cáo ngày 11/5/2010.

(Ảnh: Worldpolicy.org)

Sự việc đã khiến một số chủ sở hữu kinh doanh cây trồng và hoa nhài đã bị cảnh sát Trung Quốc tới hỏi han, và một chỉ thị được đưa ra cho thấy hoa nhài đã trở thành mặt hàng lậu, theo The New York Times. Bài hát Mo Li Hua đã trở nên phổ biến ở cả Trung Quốc và được quốc tế biết đến sau câu chuyện cấm này. 

“Thiên nga đen” được đưa vào “tầm ngắm”

Nỗi lo sợ không chỉ đến từ màu sắc và hoa, Trung Quốc còn lo ngại về một loài chim chủ yếu sống ở Úc và New Zealand nhưng loài chim này đang được xếp vào diện có khả năng tuyệt chủng.

Nền kinh tế Trung Quốc “đã tăng” 6,6% trong năm 2018, và được “củng cố” với mức 8,5 % trong tiêu dùng nhân dịp lễ tết 2019. Dù vậy, con số này vẫn không mang lại “sự thoải mái” cho các nhà lãnh đạo Trung Quốc, theo nhận định của Katsuji Nakazawa của tờ Nikkei.

Nhìn về quá khứ, nền kinh tế Trung Quốc đã tiếp tục phát triển kể từ khi chính sách “cải cách và mở cửa” được đưa ra vào năm 1978. Chính sách kinh tế “ổn định” của Trung Quốc đã tạo cho người dân một cảm giác hài lòng bằng cách này hay cách khác, và sự hài lòng của người dân đã là nền tảng cho sự cai trị hợp pháp của ĐCSTQ.

videoinfo__video2.dkn.tv||bd2f75cbd__

Vì vậy, thật khó để dự đoán rằng điều gì sẽ xảy ra với một xã hội “đã quen” với mức tăng trưởng 10% mỗi năm nay bỗng thấy một bối cảnh khác, khi xã hội đó bỗng thấy rằng đột nhiên “chiếc bánh” ngót lại, điều này ra dấu hiệu cho một sự “lung lay”.

Điều đó có lẽ đã thúc đẩy Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đưa ra cảnh báo về nguy cơ của một sự xuất hiện tiềm ẩn của một loài chim “Thiên nga đen” trong một bài phát biểu. Ông đã dùng một thuật ngữ ám chỉ tới một sự cố nghiêm trọng không lường trước được, bất chấp sự khôn ngoan mà người ta vốn có. Những sự cố bất ngờ có thể gây hậu quả sâu rộng đối với kinh tế và thị trường của một quốc gia. 

“Chim cánh cụt chỉ sống ở Nam Cực, nhưng Thiên nga đen sống giữa chúng ta”, ông Tập nói.

Diễn biến Hòa bình 

Trong nhiều thập kỷ, Trung Quốc đã chống lại Thuyết Diễn biến Hòa bình (Peaceful Evolution) với một niềm tin rằng phương Tây, chủ yếu là Hoa Kỳ, đang cố gắng chuyển đổi dần hệ thống xã hội chủ nghĩa Trung Quốc thông qua các biện pháp hoà bình.

Mối lo sợ rằng phương Tây sẽ truyền bá tư tưởng chính trị hoặc lối sống của họ, từ đó các nhóm “bất mãn” sẽ đứng lên và thách thức ĐCSTQ. Sự lo lắng này phản ánh một “tâm lý tổn thương” mà Trung Quốc phải gánh chịu khi chứng kiến sự sụp đổ của Liên Xô vào năm 1991, theo nhà báo Katsuji Nakazawa, Trưởng chuyên mục về Trung Quốc của tờ Nikkei.

Sự thận trọng được thể hiện khi Trung Quốc chống lại “Hòa bình” và sau đó cảnh giác với mối đe dọa tiềm ẩn của “màu sắc” cũng như các cuộc cách mạng lấy tên từ thế giới tự nhiên.

Trong bài phát biểu tháng Giêng 2019, Bộ trưởng Triệu đã nói về cách thức ngăn chặn một cuộc “cách mạng màu” có thể xảy ra. Cảnh sát Trung Quốc sẽ triển khai một “chiến lược Dữ liệu lớn” áp dụng công nghệ kỹ thuật số tiên tiến nhất là giải pháp phòng chống.

Thành Minh