Thế giới đang chấn động sau khi một loạt tài liệu về điều tra tham nhũng của công ty luật Mossack Fonseca ở Panama bị rò rỉ. Tuy nhiên, Moscow đã tiếp nhận thông tin này với thái độ dửng dưng bình tĩnh.

Biết trước rằng Tổng thống Vladimir Putin sẽ bị liên đới đến các âm mưu ở hải ngoại, những người thân tín ông đã bắt đầu các chiến dịch đánh phủ đầu từ sớm. Một tuần trước khi các tài liệu bị rò rỉ, điện Kremlin đã cảnh báo trước với công chúng về một “cuộc tấn công về thông tin sắp sửa xảy ra, nhằm gây bất ổn cho nước Nga khi Nga thành công trong cuộc chiến ở Syria”.

Phản ứng của những nhân vật người Nga được đề cập trong hồ sơ Panama cũng khá bình tĩnh.

Một số thì không thừa nhận việc họ sở hữu bất kỳ tài khoản nước ngoài nào. Những người khác thì đặt câu hỏi về tính xác thực của bộ tài liệu này (vì không phải tất cả  tài liệu gốc đều được công bố). Một số đã thừa nhận mối quan hệ trước đó với một công ty ở nước ngoài nhưng cho biết công ty đó đã được bán hoặc đóng cửa. Điều đó không có gì là kỳ lạ bởi rất nhiều công ty ngoại quốc được thành lập như một công ty ma không có hoạt động thực tế, hoặc đóng cửa công ty sau khi công ty mẹ không còn sử dụng và không muốn phải tốn tiền để đóng cửa công ty.

Dân Nga dửng dưng

Dường như những tiết lộ từ Hồ sơ Panama đã không tác động nhiều đến người dân Nga. Tham nhũng diễn ra tràn lan ở Nga và người dân đều biết các quan chức chính quyền thường nhận hối lộ hoặc làm giả các số liệu kế toán. Suy nghĩ này vẫn chưa hề thay đổi mặc dù trong tư tưởng của công chúng có một sự tách biệt rõ ràng giữa giới “lãnh đạo cầm quyền” với cá nhân tổng thống Putin, vốn được xem là người bảo vệ và trọng tài của nhân dân.

Hồ sơ Panama cũng không tiết lộ những phân tích về môi trường kinh doanh và kinh tế Nga. Nền kinh tế Nga từ lâu đã được biết đến thực tế bị kiểm soát bởi các thể chế quốc ngoại. Các số liệu thống kê chính thức của Nga cho thấy kể từ đầu những năm 1990, các nhà đầu tư FDI lớn nhất của Nga là Cộng hòa Síp, Luxembourg, Quần đảo Virgin thuộc Anh (BVI), Hà Lan, Ireland và Bermuda- những quốc gia được mệnh danh là “thiên đường thuế”, là nơi thuế được miễn hoàn toàn hoặc áp với mức tối thiểu và có những quy định quản lý lỏng lẻo đối với các tổ chức nước ngoài.

Ngay cả khi một số người cảm thấy bất ngờ với điều tra này, thì nó cũng dễ dàng bị bẻ cong thành một cuộc công kích của phương Tây nhằm vào Nga. Chắc hẳn người ta sẽ chú ý thấy báo chí phương Tây dường như đã nhắm riêng vào ông Putin khi đưa tin về vụ việc này. Tên của ông Putin được đưa lên trang nhất, mặc dù các nhà lãnh đạo của nhiều quốc gia khác, những người nổi tiếng, và các ông trùm kinh doanh cũng được chỉ ra trong báo cáo.

Điều ngạc nhiên duy nhất trong tình huống này của Nga là mối quan hệ với Panama. Quốc gia này không xuất hiện thường xuyên trong danh sách các điểm chuyển vốn chính thức ra nước ngoài (và theo đó, nguồn gốc đầu tư trực tiếp nước ngoài) của Nga.

Nhưng, ngay cả như vậy, mối quan hệ với một công ty vô danh ở một nơi xa xôi như Panama khiến cho những tiết lộ này theo đó cũng trở lên xa lạ với những mối quan tâm hàng ngày của người dân Nga.

Thuật ngữ “offshore (ngoài khơi – quốc ngoại)” là một cụm từ mơ hồ đối với một người dân thường, và rất khó giải thích sự phức tạp của các từ ngữ như giao dịch, hồ sơ đăng ký, và hạn mức tín dụng. Có ý kiến cho rằng sự bàng quan của người dân Nga đã dung túng và thậm chí tạo điều kiện cho tham nhũng phát triển, và cũng tức là họ sẽ không quan tâm sát sao tới một cuộc điều tra quốc tế của một công ty luật ở đâu đâu tận Panama. Điều tra từ các tài liệu Panama cung cấp một hồ sơ quan trọng, nhưng ít có khả năng gây ra một phản ứng ứng chính trị nào trong lòng nước Nga ở tương lai gần.

Một sự thật vốn không mới mẻ

Giả thuyết rằng mức rủi ro (và do đó, chi phí) của các đối tác quốc tế trong việc hợp tác kinh doanh với các đối tác Nga sẽ tăng là hợp lý. Nhưng quy mô của những rủi ro mới này phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của các biện pháp được các cường quốc kinh tế thế giới áp đặt trong cuộc chiến chống thiên đường thuế.

Một số quốc gia đã tuyên bố chính thức điều tra những đối tượng được đề cập trong hồ sơ Panama, nhưng như đã lưu ý, tác động thực sự sẽ khẳng định những gì chúng ta đã biết từ lâu. Đó là những “thiên đường” thuế và tài chính thế giới cung cấp một bến đỗ sống còn cho nền kinh tế toàn cầu. Nó không phải là thông tin gì mới mẻ, nhưng quy mô, phạm vi, và vai trò cụ thể của Panama – một thiên đường thuế tối mật giờ đây được thừa nhận sau khi khối dữ liệu lớn này được công bố ra công chúng.

Cụm từ “đầu sỏ” có lẽ không chỉ liên quan đến Nga. Việc tập trung quyền lực chính trị vào một vài người giàu có dường như là mô hình chung trên toàn cầu.

Tác giả Anastasia Nesvetailova là một giáo sư chuyên ngành chính trị quốc tế và giám đốc của Global Political Economy M.A. tại trường Đại học công lập London, Anh. Bài viết này đã được công bố lần đầu trên trang The Conversation.

Quan điểm thể hiện trong bài viết này là ý kiến ​​cá nhân của tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm của Đại Kỷ Nguyên.

Tâm Minh biên dịch

Từ Khóa: Thể Loại: Thế giới