Theo trang Post Gazette, chế độ của Tổng thống tiếm quyền Venezuela Nicolas Maduro kiểm soát quân đội bằng hai cách: Với sỹ quan cấp cao, đó là những hứa hẹn về giàu sang phú quý; với toàn thể quân nhân nói chung, đó là đe dọa trừng phạt khi phản bội, với cả bản thân quân nhân và người thân của họ. 

Các sĩ quan quân đội Venezuela, được triệu tập đến trụ sở đáng sợ của Cơ quan Tình báo Quân sự, thấy mình đang ở trong một căn phòng và tự hỏi điều gì sau tấm vải che trên bảng thông báo đối mặt với họ.

Cơ quan này, được biết đến với tên viết tắt DGCIM, nổi tiếng vì nắm giữ khoảng 200 đến 300 sĩ quan và quân nhân đã bị gửi đi trong nhiều năm để trừng phạt sau khi bị bắt vì cáo buộc âm mưu lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa do Nicolás Maduro đứng đầu.

Các báo cáo về tình trạng thảm khốc và tra tấn rất nhiều, thuật ngữ “Hell” (địa ngục) thường được sử dụng để mô tả những gì diễn ra khi bị giam giữ bởi DGCIM.

Vì vậy, khi tấm vải được kéo ra, những gì mà nhóm sĩ quan mặc đồng phục nhìn thấy đã làm lạnh gáy họ.

“Được ghim vào bảng là hình ảnh của vợ, cha mẹ, con cái và cháu chắt của họ”, cựu Thị trưởng thành phố Caracas, ông Antonio Ledezma, nói.

Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro (giữa) chào đón quân đội cùng với Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino (trái) tại ‘Fuerte Tiuna’ ở Caracas, Venezuela, ngày 2 tháng 5 năm 2019, trong một bức ảnh do văn phòng báo chí Điện Miraflores phát hành. (Ho / Miraflores Palace qua AFP / Getty Images, FILE)

Vụ việc chỉ là một trong nhiều giai thoại cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách thức chế độ Maduro – dưới sự giám hộ của Tổng cục Tình báo Cuba, theo Hoa Kỳ – dùng để kiểm soát chặt chẽ quân đội của mình.

Những mối đe dọa đáng tin cậy như vậy về việc bắt giữ, tra tấn và thậm chí tử vong đối với những quân nhân không trung thành hoặc người thân của họ là một trong những biện pháp cực đoan được sử dụng để giữ họ bên cạnh Maduro.

Chiến thuật khác để đảm bảo lòng trung thành ở cấp độ cao hơn của quân đội là thông qua những lời hứa về sự giàu có. Theo các quan chức Hoa Kỳ, các sĩ quan chủ chốt của quân đội thường nhận được một phần lợi nhuận do tham nhũng và tội phạm hình sự, bao gồm buôn bán ma túy.

Những chiến thuật như vậy, đã có hiệu quả ở Cuba trong sáu thập kỷ, và đang gây khó khăn cho nỗ lực thoát khỏi Maduro của nhân dân Venezuela. Nhưng câu hỏi tiềm ẩn ở Venezuela: Quân đội có thực sự trung thành với chế độ – hay sự sống còn của chính nó?

Mấu chốt là dòng tiền

Bueno de Mesquita, giáo sư chính trị tại Đại học New York và là tác giả của cuốn sách “The Dictator’s handbook” (tạm dịch: Sổ tay của độc tài), cho biết: “Đối với nhiều người trong số họ, câu hỏi thực sự không phải là liệu Maduro có bền vững hay không, mà là chế độ Maduro có bền vững không. Nếu tiền bị nguy hiểm khi Maduro vẫn tại vị, tất cả những gì họ phải làm là rút một cái tên ra khỏi một chiếc mũ sau đó tuyên bố với thế giới, ‘Maduro, vì lợi ích của mọi người, đã từ chức và Joe đã được chọn để thay thế vị trí của ông”.

“Đây thực sự là một câu hỏi về việc dòng tiền có thể tiếp tục một cách đáng tin cậy đối với các công chức cao cấp, các tướng lĩnh quân đội và các thẩm phán hay không”, ông Mesquita nói. “Nếu câu trả lời là có, thì các nhà lãnh đạo có thể tiếp tục với Maduro hoặc họ có thể chọn một người khác từ trong vòng tròn Maduro”.

“Nếu câu trả lời là không, bởi vì cộng đồng quốc tế sẽ không hài lòng với việc thay thế Maduro bằng một người khác từ bên trong [vòng tròn bên trong], thì mọi người sẽ bắt đầu đào tẩu và Guaidó có thể lên nắm quyền”, ông nói.

Các chuyên gia cho biết, chính quyền của Tổng thống Donald Trump nhận thức sâu sắc rằng khả năng trả tiền cho các thành viên chủ chốt trong vòng tròn bên trong của Maduro là rất cần thiết cho sự sống còn của ông.

Các biện pháp trừng phạt làm tê liệt nhằm mục đích cắt giảm quyền truy cập vào hàng tỷ đô la doanh thu từ dầu mỏ và một khoản tiền lớn đã được cất vào tài khoản ngân hàng của nhiều quan chức cấp cao khác của Venezuela.

Nhưng có hàng tỷ đô la vẫn chảy vào túi chế độ – và những người đứng đầu quân đội – thông qua các doanh nghiệp tội phạm, như buôn bán ma túy và hoạt động buôn lậu vàng và xăng dầu, các chuyên gia cho biết.

Một nhóm thành viên vũ trang Colectivo diễu hành cùng ảnh cố Tổng thống Hugo Chavez (Ảnh: http://thevenezuelanrealityshow-colectivos.blogspot.com)

“Tư lệnh cấp cao của Venezuela đã được hưởng lợi từ một hệ thống bảo trợ phức tạp, bao gồm các chương trình tham nhũng liên quan đến nhập khẩu thực phẩm và trong trường hợp của một nhóm nhỏ và chọn lọc, để buôn bán ma túy, buôn lậu vàng và buôn lậu nhiên liệu”, Moya-Ocampos, nhà phân tích chính trị chính của Mỹ Latinh tại IHS Markit, nói.

“Các nhà khai thác chính trong nhóm này sợ rằng họ sẽ bị đưa ra công lý nếu có sự thay đổi chế độ, nên sẽ chặn bất kỳ nỗ lực nào có thể đến từ lực lượng vũ trang để hỗ trợ Guaidó”, ông Moya-Ocampos nói.

Những cáo trạng gần đây của Hoa Kỳ chống lại các quan chức Venezuela minh họa cho việc tham nhũng lan rộng như thế nào. Trong số các vụ án gần đây nhất: Maduro, vợ của ông là Cilia Flores và con trai Flores, là trung tâm của vụ án rửa tiền trị giá 1,2 tỷ USD tại Tòa án Liên bang Miami. Trong khi đó, cháu trai Flores đã bị kết án vào năm 2017 với án tù 18 năm về tội buôn bán ma túy.

Ngoài ra, một số sĩ quan quân đội chủ chốt của Venezuela phải đối mặt với cáo buộc ma túy, bao gồm Bộ trưởng Nội vụ hiện tại Néstor Reverol; cựu Phó Giám đốc Văn phòng Chống độc quyền Quốc gia Edilberto Molina Molina; và cựu Chánh văn phòng DGCIM Hugo Carvajal, người gần đây đã bị bắt ở Tây Ban Nha mặc dù đã ly khai khỏi chế độ trong những tháng trước.

Các nhà điều tra của Hoa Kỳ cũng đang theo đuổi hai trong số các quan chức cấp cao của Maduro, Diosdado Cabello, Chủ tịch của Quốc hội Lập hiến quốc gia, và Tareck El Aissami, Bộ trưởng Công nghiệp. Cả hai đã bị Bộ Tài chính trừng phạt, nơi cáo buộc họ hỗ trợ các hoạt động buôn bán ma túy rộng rãi ở Venezuela.

El Aissami cũng là mục tiêu của các cuộc điều tra trên phạm vi rộng của chính cơ quan tình báo đất nước của mình về mối quan hệ của anh ta với thế giới ngầm tội phạm, The New York Times đưa tin.

Theo các quan chức Hoa Kỳ, các thành viên của chế độ – bao gồm El Aissami và Cabello – cũng như các nhân viên quân sự khác điều hành bằng đảng “Cartel of the Suns”, một tổ chức tội phạm kiểm soát các hoạt động buôn bán ma túy của đất nước.

Guaidó đã hứa – và Nhà Trắng cũng đã ám chỉ đồng ý – rằng ân xá sẽ được đưa ra cho bất kỳ tội ác nào trong quá khứ cho những người từ bỏ chế độ và giúp thoát khỏi Maduro.

Nhưng cho đến nay, vẫn chưa có người nào từ vị trí hàng đầu rời bỏ, bất chấp những lời hứa trong các cuộc đàm phán gần đây với Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela Vladimir Padrino López và Chánh án Tòa án Tối cao Maikel Moreno để làm như vậy, như Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ John Bolton tuyên bố.

Bàn tay sắt của Cuba và DGCIM

Ngoài ra, vấn đề phức tạp là chuyên môn do bộ máy an ninh Cuba cung cấp về cách loại bỏ bất kỳ sự bất đồng nào từ hàng ngũ quân đội. Hầu hết các sĩ quan đều bị DGCIM hoặc các thành viên của tình báo Cuba theo dõi liên tục, những người đã xâm nhập vào các căn cứ trên khắp Venezuela.

Các quan chức Hoa Kỳ đã nói rằng có tới 20.000 nhân viên quân đội Cuba đang tích cực tham gia với quân đội Venezuela, một cáo buộc mà Cuba đã kịch liệt phủ nhận.

Đại tá Oswaldo García Palomo, người vẫn bị giam giữ sau khi bị DGCIM bắt giữ và tra tấn hồi đầu năm nay về các cáo buộc âm mưu chống lại Maduro, nói với el Nuevo Herald trong một cuộc phỏng vấn năm ngoái rằng môi trường sợ hãi do người Cuba tạo ra trong các cơ sở quân sự của đất nước “đã lan rộng và bất kỳ sự oán giận nào đối với chế độ thường là một bí mật được bảo vệ chặt chẽ”.

“Truyền thông và nỗi sợ xâm nhập đứng đầu trong danh sách những rủi ro phải đối mặt với bất kỳ âm mưu nào để thoát khỏi Maduro”, ông nói.

Môi trường sợ hãi được nuôi dưỡng bởi nguy cơ bị bắt giữ và tra tấn cá nhân cao mà mỗi kẻ chủ mưu có thể phải đối mặt cũng như mối đe dọa bắt giữ và tra tấn các thành viên gia đình, một thực tế đang gia tăng trong những năm gần đây khi sự chống đối Maduro ngày càng tăng, theo để Tổ chức Theo dõi Nhân quyền và các tổ chức khác.

Trong một số trường hợp, các phương pháp được sử dụng có thể tàn bạo như những phương thức được sử dụng bởi các băng đảng ma túy, Trung úy Không quân Venezuela, ông Nelson Rincón, người làm việc tại DGCIM trước khi ông đào tẩu và di cư sang Hoa Kỳ vào năm 2013, cho biết.

videoinfo__video3.dkn.tv||59059680a__

“Các quan chức không thể biết họ có thể tin tưởng ai, hoặc họ có thể bị ai theo dõi, hoặc thậm chí họ có thể nói chuyện với ai vì bất kỳ bình luận nào cũng có thể đưa họ ra sau song sắt”, Rincón nói.

“Bất kỳ sĩ quan nào liên lạc với phe đối lập đều có thể bị bắt. Bất cứ ai nghi ngờ âm mưu có thể đơn giản biến mất. Cảnh sát sống dưới các mối đe dọa liên tục và khác nhau được đặt chống lại gia đình của họ, hoặc bất kỳ tài sản nào họ có thể có. Bị bắt chỉ là một trong những mối đe dọa đó”, ông nói.

“Các nhóm bán quân sự vũ trang, được biết đến ở Venezuela là Colectivos, đang phục vụ các thành viên cụ thể của chế độ, và một số trong số họ được DGCIM sử dụng làm đội tử thần”, Rincón nói thêm.

Họ phục vụ như các đội vũ trang cá nhân cho các thành viên hàng đầu của chế độ và bởi DGCIM để thực hiện các vụ ám sát chính trị có chọn lọc, sau đó được báo cáo công khai là vụ giết người trong vụ cướp, xảy ra phổ biến ở một quốc gia có tỷ lệ giết người cao nhất thế giới .

“Các nhân viên quân sự nhanh chóng nhận thức được những gì đang diễn ra, hiểu được thông điệp đằng sau những cái chết”, Rincón nói. “Thông qua các nhóm này, họ gieo rắc nỗi sợ hãi cho các sĩ quan khác”.

Rincón, người đã chạy trốn sau khi ông bị nghi ngờ tại DGCIM và trở thành nạn nhân của cuộc đàn áp, cho biết cá nhân ông có kiến ​​thức trực tiếp về ba sĩ quan bị giết bởi Colectivos, bao gồm một thị trưởng và hai trung úy.

Một trong những trung úy là một người bạn thân của ông, Emedardo Nuñez, người đã rời quân đội và đang chuẩn bị chuyển đến Hoa Kỳ. Anh trở lại Venezuela vào tháng 12/2015 để ăn Giáng sinh một lần cuối cùng gia đình.

“Họ đang đợi anh ấy”, ông Rincón nói. “Một trong những nhóm này đã giết anh ta trước ngôi nhà này … chỉ vì quan điểm chính trị của anh ta”.

Mỹ Khánh

Xem thêm:

CLIP HAY