Kinh tế Venezuela đang ngày càng tiến gần tới bờ vực đổ vỡ. 

Một cuộc biểu tình lớn trên toàn quốc đòi Tổng thống Nicolas Maduro từ chức dự kiến diễn ra ngày 26/10 (giờ địa phương). Các nhà phê bình tuyên bố rằng nền dân chủ của Venezuela sắp sụp đổ sau khi Tổng thống Maduro dập tắt một cuộc trưng cầu dân ý về việc loại bỏ ông.

Những người ủng hộ ông Maduro cuối tuần qua đã xông vào Quốc hội. Các nhà làm luật đảng đối lập – hiện đang kiểm soát Quốc hội – đã phản ứng lại bằng cách kêu gọi Tổng thống Maduro điều trần trước khi họ quyết định liệu có nên loại ông khỏi chiếc ghế quyền lực hay không.

Tất cả những điều này xảy ra trong năm 2016 khi người dân Venezuela đang phải chống chọi với tình trạng thiếu lương thực và thuốc men, lạm phát tăng phi mã.

Làm sao Venezuela lại đang trở nên tuyệt vọng đến vậy khi đất nước này đang ngồi trên một mỏ dầu nhiều hơn bất kỳ nơi nào khác trên thế giới. Dưới đây là 4 lý do Venezuela đang lún sâu hơn vào khủng hoảng được trang CNN Money tổng hợp.

  1. Kinh tế khủng hoảng: 3 năm liền suy thoái

Nền kinh tế của Venezuela đang trong tình trạng suy thoái năm thứ ba liên tiếp. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo GDP của nước này sẽ suy giảm 10% trong năm 2016, và tình trạng suy thoái sẽ kéo dài cho đến ít nhất là năm 2019.

Dự báo tăng trưởng kinh tế của Venezuela. Nguồn: IMF
Dự báo tăng trưởng kinh tế của Venezuela. Nguồn: IMF

Tuy kinh tế suy thoái, nhưng lạm phát giá hàng hoá lại tăng vọt. IMF dự báo lạm phát năm nay sẽ tăng phi mã lên mức 475%.

Đồng tiền Bolivar của Venezuela đã mất giá khủng khiếp. Hãy tưởng tượng, cách đây 2 năm 1 USD đổi được 100 Bolivar, nhưng giờ đây 1 USD đổi được tới gần 1.300 Bolivar.

CNN cho rằng việc chính phủ nhiều năm liền chi tiêu quá mức cho các chương trình phúc lợi xã hội, các cơ sở hạ tầng được quản lý yếu kém và hệ thống nông nghiệp lạc hậu đã châm ngòi cho giai đoạn khủng hoảng này.

  1. Dầu mỏ – động lực thúc đẩy kinh tế Venezuela: Thất thủ

Mọi thứ trở nên thật sự tồi tệ khi giá dầu thô bắt đầu sụt giảm mạnh vào năm 2014. Venezuela là nước có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, nhưng vấn đề là dầu mỏ chiếm phần lớn nguồn thu ngân sách của nước này. Với hơn 95% doanh thu xuất khẩu từ dầu mỏ, nếu không bán được dầu, Venezuela không có tiền để chi tiêu.

Giá dầu đã giảm đột ngột từ mức trên 100 USD/thùng vào năm 2014 xuống còn khoảng 50 USD/thùng hiện nay, sau khi có lúc xuống tận 26 USD/thùng vào đầu năm nay.

Vấn đề là Venezuela đã không biết cách chăm sóc cho “con gà đẻ trứng vàng” này. Họ đã bỏ bê việc bảo dưỡng các cơ sở dầu mỏ, lãng phí cơ hội đầu tư cho các mỏ dầu trong những thời điểm tốt, khiến sản lượng dầu mỏ giảm xuống mức thấp nhất trong 13 năm.

Công ty dầu khí quốc gia PDVSA đã không trả tiền cho các công ty giúp nước này lọc dầu, khiến các công ty này giảm hoạt động của mình.

  1. Giá thực phẩm tăng vọt, bệnh viện tồi tàn

Tình trạng thiếu lương thực của Venezuela đã trở nên cực kỳ nghiêm trọng trong năm nay. Người Venezuela thiếu đủ các loại hàng hóa cơ bản như sữa, trứng, bột mì, xà phòng và giấy vệ sinh, không chỉ trong nhiều tuần, mà thậm chí nhiều tháng.

Mặc dù đồng tiền mất giá và kim ngạch xuất khẩu dầu thô giảm, Chính phủ lại tiếp tục thực thi các biện pháp kiểm soát giá cả đối với hàng hoá bán tại các siêu thị. Điều này khiến các nhà nhập khẩu lương thực buộc phải ngừng mua những hàng hóa cơ bản vì nếu không họ sẽ bị lỗ.

Trong nửa đầu của năm 2016, nhập khẩu thực phẩm đã giảm gần 50% so với cùng kỳ năm 2015.

Chỉ vừa mới gần đây Chính phủ mới ngừng việc kiểm soát giá cả, và thực phẩm đã quay trở lại siêu thị, nhưng giá rất cao đến nỗi chỉ một số ít người Venezuela có đủ tiền để mua.

Thuốc men cũng thiếu. Người dân Venezuela đang săn lùng penicillin và các loại thuốc khác ở khắp các hiệu thuốc, nhưng thường không tìm được. Các bệnh viện công của nước này đã trở nên tồi tàn, khiến tất cả mọi người, kể cả trẻ sơ sinh, bị chết do thiếu các dịch vụ chăm sóc y tế cơ bản.

  1. Hết vàng và tiền mặt

Venezuela đang cạn kiệt tiền mặt một cách nhanh chóng. Nước này không có đủ tiền để thanh toán các hóa đơn trong khoảng thời gian quá dài.

Ước tính món nợ mà nước này phải trả lên tới 15 tỷ USD tính từ nay đến cuối năm 2017, trong khi ngân hàng trung ương chỉ có 11,8 tỷ USD dự trữ ngoại tệ. Trong khi đó, nguồn tiền mặt từ công ty dầu khí PDVSA lại đang giảm vì bơm dầu ít hơn và đang có nguy cơ vỡ nợ.

Phần lớn dự trữ ngoại tệ của Venezuela là vàng miếng, đó nếu nếu phải thanh toán nợ trong năm nay, nước này cần chuyển vàng đến Thụy Sĩ.

Trung Quốc thường cứu trợ Venezuela và cho nước này vay hàng tỷ USD. Nhưng ngay cả Trung Quốc giờ đây cũng ngừng cho Venezuela vay thêm tiền.

Cuộc biểu tình hôm 26/10 là một nhắc nhở rõ ràng rằng Venezuela sẽ sớm hết thời gian, sớm hết tiền một cách nhanh chóng.

Ông Eric Farnsworth, phó chủ tịch Hội đồng châu Mỹ nói, cho rằng tình hình tại Venezuela đang xấu đi nhanh chóng và sẽ chưa thể cải thiện trong một sớm một chiều.

Hạo Nhân