7 năm sau thảm hoạ hạt nhân, 50.000 dân Fukushima người vẫn chưa thể về nhà, nhưng ước mơ trở lại quê hương của họ vẫn không phai mờ. Okuma nằm ở phía đông trên bờ biển Nhật Bản, nơi từng là một cộng đồng dân cư đông đúc với 10.500 người. Nhưng ngày nay các ngôi nhà ở đây đã trở thành trống rỗng, theo The Guardian.

Thị trấn này trở nên trống rỗng vì nó là một trong những nơi gần nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi nhất, 7 năm sau trận động đất và sóng thần đã gây ra 3 thảm họa liên tiếp, hiện vẫn đang trong các lệnh di tản người dân và việc khử nhiễm phóng xạ vẫn chưa kết thúc.

Lệnh di tản người dân và việc khử nhiễm phóng xạ vẫn chưa kết thúc. (Ảnh: Twitter)

Tuy nhiên, Okuma không phải đã hoàn toàn bị bỏ rơi. Nó được tuần tra hàng ngày bởi nhóm Old Man. Một nhóm người về hưu khỏe mạnh, những người luôn dõi theo ngôi nhà cũ yêu quý của họ.

Ông Tsunemitsu Yokoyama, 65 tuổi, đứng cách chiếc xe bán tải vài mét và nhớ lại lúc ông và bạn bè trả lời khi họ nhìn thấy một người lạ trên đường phố của họ.

“Một ngày nọ, có một người đáng ngờ đang đi dạo quanh thị trấn và chúng tôi nhận thấy người đáng ngờ này, chúng tôi đã đưa người này lên xe của chúng tôi”, một nhân viên thị trấn cũ có vẻ lịch sự.

“Nếu chúng tôi nhận thấy bất cứ hành động đáng ngờ nào, tất nhiên chúng tôi sẽ báo cáo [cơ quan chức năng]”.

Yokoyama là một trong 6 người về hưu đã thành lập đội tuần tra này cách đây 5 năm, một phần để giảm bớt mối quan tâm của những chủ nhà về những vụ đổ vỡ và cháy nổ tiềm ẩn ở trong nhà họ. Ông nói rằng các thành viên trong đội ít lo lắng việc tiếp xúc với phóng xạ hơn là với thế hệ trẻ bởi vì “chúng tôi không có nhiều năm tháng ở phía trước”.

Gần như mỗi ngày, họ đi từ ngôi nhà mới cách đó một đến hai tiếng đồng hồ và tiến hành tuần tra tình nguyện. Mặc dù thường phải tập trung kiểm tra những hoạt động đáng ngờ xung quanh, nhưng giờ đây họ có thể đi lại trong một thị trấn sạch sẽ và gọn gàng, tìm kiếm những thiệt hại do lợn rừng gây ra hay lấy bất kỳ rác rưởi nào có thể trong những đường thoát nước và dọn sạch những cây bị đổ .

“Chúng tôi thuộc cùng một thế hệ, chúng tôi ở cùng độ tuổi, vì vậy chúng tôi có thể hiểu nhau tốt về chia sẻ cùng mục đích và cũng là mục tiêu và hy vọng cho thị trấn này”, Yokoyama nói về những người trong đội của mình.

Fukushima
Ông Tsunemitsu Yokoyama, 65 tuổi, và những người về hưu khác của thị trấn đã thành lập đội ‘Old Man Squad’ để tuần tra thị trấn Okuma và để làm những chủ nhà cũ ở nơi đây yên tâm. (Ảnh: Daniel Hurst)

Đường trở về còn xa

Đường phố không còn được yên tĩnh như trước đây. Tại một số khu vực của thị trấn, người dân bây giờ được phép về nhà của họ để kiểm tra định kỳ nhưng không được ở lại qua đêm.

Rõ ràng còn một quá trình lâu dài và khó khăn nữa để kéo họ trở về nơi đây vì họ đã tạo dựng cuộc sống mới ở nơi khác.

Ngay cả ông Shuyo Shiga, lãnh đạo của dự án phục hồi thị trấn Okuma, hy vọng rằng gia đình của ông sẽ trở về một khi tình hình được khôi phục lại tình trạng bình thường một cách tương đối.

Tài sản của ông Shiga là một mảnh đất được dành để làm một cơ sở lưu trữ tạm thời cho các chất thải hạt nhân, nó không đơn giản là di chuyển trở lại ngôi nhà cũ của họ. Ngoài ra, ông nói một trong ba đứa con của ông đã bị chấn động lớn khi nhìn thấy hàng xóm của họ bị “nuốt chửng bởi sóng thần” khi họ cố trốn khỏi vùng nước lũ. Những nạn nhân này khi đó đang ở độ tuổi 20.

“Tôi nghĩ rằng một người có trải nghiệm kinh hoàng như vậy, rất khó để họ trở lại Okuma”, Shiga nói.

“Những đứa trẻ nói rằng chúng sẽ không trở lại … vợ tôi cũng nói không muốn trở lại, vì vậy sẽ chỉ có mình tôi trở lại Okuma chứ không phải với cả gia đình”.

Thị trấn đang bắt đầu phục hồi với những hy vọng nhỏ nhoi. Các ngôi nhà ở đang được xây dựng cho 50 hộ gia đình. Cuối cùng, ông Shiga nói, thị trấn có kế hoạch xây dựng 100 ngôi nhà riêng. Nhưng đây chỉ là một phần nhỏ cho số dân sau thiên tai. Đa số chỉ có những cư dân lớn tuổi có xu hướng muốn trở về mà thôi, ông nói thêm.

Fukushima
Một máy đo bức xạ đặt ở phía trước của một ngôi trường học cũ ở khu vực bên cổng ngoài của Ukedo gần Namie. Khu vực này bị ảnh hưởng xấu bởi trận sóng thần vào năm 2011. (Ảnh: Daniel Hurst)

Ở những nơi khác trong quận Fukushima, thành phố Namie là một ví dụ điển hình về những thách thức của việc đưa dân cư di tản cũ trở lại. Các nhà chức trách đã gia tăng lệnh di tản tại đây vào ngày 31/3/2017, ngoại trừ một số quận. So với dân số trước đây của Namie là 21.000, cho đến nay chỉ có 490 người đã trở lại.

Yohei Aota, một quan chức chính quyền thị trấn Namie, tiết lộ những con số khi ông nhìn ra phía ngoài khu đô thị Ukedo, một khu vực thấp trũng bị nhấn chìm bởi một con sóng lớn dài 15,5 mét. Ngôi nhà của ông là một trong những ngôi nhà bị phá hủy.

Lời nhắc nhở đau đớn

“Tất nhiên nhìn quang cảnh xung quanh nhắc nhở tôi về những gì đã xảy ra,” ông nói từ một nơi đứng trên cao, nơi các sinh viên địa phương đã chạy thoát khỏi tầm tay của sóng thần. Hiện ngôi trường học vẫn trống không và hầu hết các ngôi nhà trong khu vực đã bị phá hủy.

“Có khoảng 1.900 người đang sống ở đây (ở quận Ukedo của Namie) nhưng 182 người chết vì tai họa sóng thần”, Aota nói. “Và thực ra vẫn còn 30 người mất tích, không có vật dụng nào được tìm thấy trong số 30 người mất tích này”.

Khu vực chính quyền Fukushima lo lắng nói rằng đã có nhiều tiến bộ được thực hiện kể từ tháng 5/2012 khi số người sơ tán từ toàn quận đã lên tới con số 164.865. Con số đó đã giảm dưới 50.000. Nhưng mọi người vẫn chưa vội quay trở lại.

Cô Rieko Watanabe, 65 tuổi, đã di tản từ Namie đến Minamisoma, cho biết mọi người đều có lý do riêng của họ vì sao họ không quay trở lại. Cô đi từ Minamisoma đến đây để điều hành công việc kinh doanh một quán ăn của mình tên là Grandma Kitchen, nơi phục vụ các bữa ăn và hộp Bento cho cư dân và công nhân.

Watanabe lưu ý rằng người dân ở Namie đang xấu hổ về kế hoạch của họ cho tương lai. “Nhưng họ thường nhìn xung quanh và nếu họ nhận thấy một người bạn hay một người quen hoặc một người hàng xóm quay trở lại thì họ có thể nói ‘Ồ, có lẽ đã đến lúc tôi trở lại và tôi có thể làm điều gì đó’. Chúng tôi đang cầu nguyện mỗi ngày và chúng tôi đang làm việc chăm chỉ mỗi ngày để xu hướng quay trở lại Namie sẽ được củng cố và duy trì”.

Cô nói thêm với một nụ cười quyết tâm: “Đừng bỏ cuộc”.

Video thảm hoạ khủng khiếp tại Fukushima 7 năm về trước

Minh Đức