Lãnh đạo Hồng Kông Carrie Lam (Lâm Trịnh Nguyệt Nga) luôn biết tầm quan trọng của việc làm cho Bắc Kinh hài lòng. Phát biểu vào tháng 10 năm ngoái, trong kỷ niệm ngày thành lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, bà Lâm nhiệt huyết kêu gọi “thống nhất quốc gia” giữa thuộc địa cũ của Anh và đại lục, theo Washington Post.

Bà Lâm nhấn mạnh rằng, Hồng KôngTrung Quốc là “một quốc gia” – bà giảm tầm quan trọng của khuôn khổ “hai chế độ”, điều mà đảm bảo quyền tự chủ đáng kể cho lãnh thổ của bà. Bà tiếp tục nhắc đến những lời của Chủ tịch Trung Quốc:

“Chủ tịch Tập Cận Bình rõ ràng nhắc nhở chúng ta rằng buộc phải có một sự hiểu biết chính xác về mối quan hệ giữa “một quốc gia” và “hai chế độ” – bà Lâm nói – “ông nói một đất nước giống như một bộ rễ của một cái cây. Để cây phát triển cao và sum suê, bộ rễ của nó phải mọc sâu và chắc khỏe”. Theo Washington Post thì đây đúng hẳn là những gì mà các nhà lãnh đạo Trung Quốc muốn nghe từ một vị lãnh đạo điều hành Hồng Kông được chọn lựa kỹ càng.

Nhưng làn sóng các cuộc biểu tình phản đối ở Hồng Kông đã là “phép thử khốc liệt” về sự hữu ích chính trị của bà Lâm với Bắc Kinh – và nhấn mạnh một sức ép trọng yếu lên những người điều hành Hồng Kông kể từ khi lãnh thổ được trả lại cho Trung Quốc kiểm soát 22 năm về trước.

Làm thế nào lại có thể làm hài lòng cả những quan điểm cứng rắn của Bắc Kinh và các yêu cầu dân chủ của Hồng Kông?

Bà Lâm hiện đang mắc kẹt ở giữa.

Lãnh đạo điều hành Hồng Kông Carrie Lam đến để thực hiện một cuộc họp báo nhằm giải quyết các cuộc biểu tình gần đây chống lại dự luật dẫn độ vào ngày 18/6 tại Hồng Kông. (Ảnh: Carl Court/Getty Images)

Những người biểu tình giận dữ vì dự luật đề xuất cho phép dẫn độ vào đại lục – ngày càng kêu gọi bà Lâm từ chức giữa những cuộc biểu tình rầm rộ trong những tuần qua đã đưa hàng triệu người xuống đường.

Trong khi đó, các nhà chức trách Trung Quốc không nao núng bởi những biến động, mà sợ rằng là sự thiệt hại về mặt chính trị của bà Lâm đến nỗi bà không thể tiến xa hơn nữa đến các mục tiêu của họ trong khu vực lãnh thổ bán tự trị, theo các nhà phân tích và những người biết về các vấn đề của Trung Quốc.

videoinfo__video3.dkn.tv||39f412743__

Steve Tsang, Giám đốc Viện Trung Quốc thuộc Đại học SOAS London và là tác giả của nhiều cuốn sách viết về chính phủ Hồng Kông đã nói về bà Lâm rằng: “Bà ấy đã chứng minh mình là một người bất tài. Bà ấy đã chứng minh bà ấy là một điều xấu hổ trầm trọng và bà ấy đã chứng minh mình là một gánh nặng”, và, “Đảng Cộng sản sẽ không quên và không tha thứ. Bà ấy đã hoàn tất vai trò lãnh đạo điều hành Hồng Kông”.

Nhưng không có dấu hiệu nào cho thấy bà Lam cúi chào ra đi. Bà đã cố gắng làm dịu các cuộc biểu tình bằng cách cam kết đình chỉ dự luật dẫn độ, và sẵn sàng “chấp nhận” khả năng rằng dự luật sẽ dường như chết hẳn. Nhưng bà cũng không rút dự luật.

Không dễ dàng khi điều hành Hồng Kông

Tỷ phú vận tải Đổng Kiến Hoa (Tung Chee-hwa), là người đầu tiên giữ vị trí và từ chức năm 2005 do một phần từ các cuộc biểu tình rầm rộ chống lại một luật về an ninh mà người Hồng Kông lo ngại sẽ chấm dứt tự do ngôn luận và các quyền khác.

Thay thế ông Đổng là ông Tăng Âm Quyền (Donald Tsang), nhưng những tháng cuối cùng của nhiệm kỳ 7 năm của ông Tăng đã bị bao phủ bởi những cáo buộc về tiền lại quả từ các ông trùm kinh doanh. Sau đó ông Tăng bị bắt, bị kết tội quản lý kém và ngồi tù 12 tháng.

Kế nhiệm ông Tăng, là ông Lương Chấn Anh (C.Y. Leung), người đã trở nên nổi tiếng trên trường quốc tế vì sự áp đảo và cứng rắn đối với các nhà lãnh đạo sinh viên của Phong trào Ô năm 2014 – một cuộc biểu tình kéo dài 79 ngày chống lại sự tham gia của Bắc Kinh trong việc lựa chọn lãnh đạo điều hành của thành phố.

videoinfo__video3.dkn.tv||96ee2de6b__

Bà Lâm hiện đang ở trong một tình thế thậm chí còn khó khăn hơn những người tiền nhiệm

Kể từ khi bà Lâm Trịnh Nguyệt Nga được chọn làm lãnh đạo Hồng Kông vào năm 2017, bà đã giám sát việc hoàn thành hoặc tiếp tục một số sáng kiến phục vụ lợi ích của Trung Quốc – một tuyến đường sắt cao tốc nối Bắc Kinh tới Hồng Kông, và một đường hầm xuyên biển kết nối Hồng Kông đến đại lục. 

Dưới sự giám sát của bà, Hồng Kông đã trục xuất một nhà báo nước ngoài, buộc tội và bỏ tù các nhà lãnh đạo của các cuộc biểu tình năm 2014. Bà đang thúc đẩy nhiều luật hơn nữa sẽ làm hài lòng Bắc Kinh, bao gồm một luật hình sự hóa đối với việc nhạo báng quốc ca Trung Quốc.

Một số quan chức chính phủ Hồng Kông nói rằng chính Bắc Kinh đã “đẩy lùi” bà Lâm bởi các đề xuất dẫn độ, đặc biệt là sau khi bạo lực nổ ra trên đường phố Hồng Kông.

Giờ đây, dự luật đề xuất gây tranh cãi cũng như dự luật quốc ca đã bị hoãn lại, nhưng một số nhà lập pháp được cơ cấu lo ngại cho tương lai chính trị của họ và đã đụng độ với bà Lâm trong một cuộc họp ngày 15/6, trước khi bà tuyên bố đình chỉ dự luật.

Thành Minh