Chiều nay 12/7, Tòa trọng tài thường trực quốc tế (PCA) sẽ đưa ra phán quyết về vụ kiện của Phillipin với Trung Quốc về “đường lưỡi bò”.

Dưới đây là quan điểm của các nước về Biển Đông mà hãng tin AP của Mỹ đã khảo sát và thu thập.

Đường 9 đoạn trên Biển Đông gây tranh cãi
Đường 9 đoạn trên Biển Đông gây tranh cãi

ASEAN

Hiệp hội Các nước Đông Nam Á (ASEAN) nhiều năm qua đã cố gắng để đạt được các giải pháp ngoại giao tại Biển Đông, nhưng đạt được rất ít tiến bộ và thể hiện sự chia rẽ trong khối 10 nước thành viên. Sẽ khó có thể đạt được sự đồng thuận về phán quyết của PCA.

Khi Tổng thống Mỹ Barack Obama gặp các nhà lãnh đạo ASEAN vào tháng 2, họ đã nhất trí về việc “tôn trọng đầy đủ các quy trình pháp lý và ngoại giao” phù hợp với Công ước của Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, Thủ tướng Campuchia Hun Sen hồi cuối tháng 6 lại nói ông phản đối bất kỳ tuyên bố nào của ASEAN về việc ủng hộ quyết định của tòa án và nỗ lực của các nước bên ngoài khu vực “nhằm huy động lực lượng chống lại Trung Quốc.”

Việt Nam là nước ủng hộ Philippin nhiều nhất và đã trình một tuyên bố với tòa án. Việt Nam cho biết sẽ ủng hộ việc “tuân thủ đầy đủ” các thủ tục của công ước.

Nhưng các quốc gia ASEAN khác nói chung thận trọng khi nói ra vì sợ bị Trung Quốc ghẻ lạnh. Malaysia và Brunei gần như không nói vì về vụ kiện, dù cũng tuyên bố có chủ quyền trên Biển Đông. Indonesia và Singapore thẳng thắn hơn một chút. Bộ trưởng Ngoại giao Singapore Vivian Balakrishnan tháng trước cho biết phán quyết có thể có những tác động xa hơn khỏi khu vực Biển Đông và “chúng tôi không thể ký vào các nguyên tắc rằng sức mạnh là đúng.” Tổng thống Indonesia Joko Widodo đã nhấn mạnh cam kết của mình là bảo vệ chủ quyền của Indonesia trên đảo Natuna của mình ở ngoài rìa của Biển Đông. Bộ Ngoại giao Indonesia nói rằng luật pháp quốc tế phải được tôn trọng.

Ngay cả quan điểm của Philippin cũng không đoán vì chính phủ mới vừa nhậm chức. Tổng thống đắc cử Rodrigo Duterte đã bày tỏ sẵn sàng khởi động lại các cuộc đàm phán song phương với Trung Quốc.

Nga

Chính quyền Nga không nói rõ họ sẽ phản ứng với phán quyết của tòa án PCA. Trong một chuyến thăm Trung Quốc vào tháng 4, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cho biết Nga là chống lại bất kỳ sự can thiệp nào vào Biển Đông từ bên ngoài, hay bất kỳ nỗ lực nào nhằm quốc tế hóa vấn đề tranh chấp này. Giống như Trung Quốc, Nga cho rằng các tranh chấp nên được giải quyết thông qua đàm phán giữa các bên trực tiếp liên quan.

Liên minh Châu Âu và nhóm G7

Liên minh Châu Âu (EU) đã kêu gọi tất cả các bên tranh chấp trên Biển Đông giải quyết tranh chấp thông qua các biện pháp hòa bình và “phù hợp với luật pháp quốc tế”, trong đó có Công ước của Liên Hợp Quốc.

Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7), trong đó bao gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản, Mỹ và EU, đã kêu gọi tất cả các nước thực hiện đầy đủ các quy định bắt buộc đối với họ ở tòa án theo Công ước Quốc tế.

Vào tháng 6, Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Jean-Yves Le Drian đề xuất rằng lực lượng hải quân châu Âu cần phối hợp tuần tra tại vùng biển châu Á để củng cố một trật tự hàng hải dựa trên luật định. Ông cảnh báo rằng nếu luật biển không được tôn trọng tại khu vực đó, nó cũng có thể sẽ bị thách thức ở Bắc Băng Dương hay Địa Trung Hải.

AUSTRALIA

Hồi tháng 1, Bộ trưởng Ngoại giao Julie Bishop cho biết phán quyết của PCA sẽ là một phán quyết “cực kỳ quan trọng” vì đó là một tuyên bố về nguyên tắc quốc tế và sẽ “giải quyết một lần cho tất cả” về quyền lãnh hải.

ẤN ĐỘ

Ấn Độ đã không đưa ra một quan điểm nào đối với vụ giải quyết của tòa án, nhưng nhìn chung ủng hộ việc áp dụng luật pháp quốc tế. Ấn Độ cũng tỏ ra lo ngại về tham vọng ngày càng tăng của chính quyền Bắc Kinh trong vùng biển châu Á.

Bộ Ngoại giao Ấn Độ nói rằng “tất cả các nước phải tuân theo pháp luật và các chuẩn mực quốc tế về các vấn đề hàng hải.”

NHẬT BẢN

Nhật Bản là nước ủng hộ sớm nhất việc Philippin theo kiện Trung Quốc lên trọng  tài quốc tế và nói rằng cả Philippin và Trung Quốc nên tuân theo kết quả phán quyết. Nhật Bản coi đó là sự duy trì luật pháp quốc tế.

Tuy nhiên, nước này cũng lo ngại rằng Trung Quốc sẽ tìm cách kiểm soát các tuyến đường biển quan trọng ở Biển Đông – hiện chiếm 80% lượng nhập khẩu dầu thô của Nhật Bản.

Nhật Bản ủng hộ việc hỗ trợ giải quyết tranh chấp của bên thứ ba.

Hàn Quốc

Giống như Nhật Bản, Hàn Quốc phụ thuộc nhiều vào việc nhập khẩu nhiên liệu qua các tuyến hàng hải trên Biển Đông, nhưng nước này có quan hệ gần gũi hơn với Trung Quốc và chọn cách ít nói hơn.

Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho biết các tranh chấp trên Biển Đông nên được giải quyết theo những quy định quốc tế đã được đặt ra.

———

Tòa PCA sẽ công bố phán quyết về vụ kiện lúc 16h00 giờ chiều giờ Việt Nam. Phán quyết này sẽ được gửi cho các bên qua email, cùng với một thông cáo báo chí có chứa bản tóm tắt phán quyết. Thông cáo sẽ được viết bằng tiếng Anh và tiếng Pháp, với một bản dịch không chính thức tiếng Trung.

Sau khi gửi cho Philippin và Trung Quốc, tòa PCA sẽ gửi phán quyết và thông cáo qua email cho các quốc gia quan sát viên và các bên liên quan khác.

Hạo Nhân

Xem thêm: