Động thái mới của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, siết chặt quản lý giao dịch tiền mặt số lượng lớn, có thể vi phạm Luật Ngân hàng Thương mại.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã ban hành một thông báo về phương thức quản lý mới đối với tiền gửi và việc rút tiền mặt của các doanh nghiệp, cá nhân ở tỉnh Hà Bắc từ tháng 7 trở đi. Theo đó yêu cầu việc mã hóa thông tin khách hàng tương ứng với mã trên tiền mặt để có thể truy nguyên. Điều này bị cáo buộc vi phạm Luật Ngân hàng Thương mại, đồng thời cũng như là hành động mở đường cho Nhân dân tệ kỹ thuật số đang gây ra nhiều tranh cãi.

Mặc dù Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc tuyên bố rằng mục đích là để ngăn chặn các hoạt động tội phạm bất hợp pháp như tham nhũng, trốn thuế và rửa tiền. Nhưng một số nhà phân tích chỉ ra rằng, sự việc rút tiền mặt ồ ạt tại một số ngân hàng trong năm qua đã khiến Ngân hàng Trung ương lo lắng, vì vậy cần phải kiểm soát thêm hoạt động gửi, rút tiền mặt.

Vào tháng 11/2019, một ngân hàng thương mại địa phương ở thành phố Doanh Khẩu, tỉnh Liêu Ninh đã xuất hiện tình huống người dân chen nhau rút tiền. Chính quyền địa phương đã phái cảnh sát đến để làm dịu tình hình. Một tuần trước, người gửi tiền ở Ngân hàng Thương mại Nông thôn Hà Nam cũng đã rút tiền ba ngày liên tiếp. Các nhà lãnh đạo của giới chính trị và thương mại địa phương đã cùng nhau can thiệp và tới chi nhánh của ngân hàng này tại thôn Y Xuyên biểu thị sẵn sàng chống đỡ cho ngân hàng để làm dịu tình hình.

Theo thông báo mới nhất do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đưa ra về thí điểm quản lý giao dịch tiền mặt số lượng lớn, chương trình thí điểm sẽ được triển khai tại tỉnh Hà Bắc từ tháng 7/2020, sau đó sẽ được triển khai tại tỉnh Chiết Giang và thành phố Thâm Quyến từ tháng 10/2020.

Số tiền tối thiểu để áp dụng quản lý tài khoản ở tất cả các vùng là 500.000 nhân dân tệ và để quản lý tài khoản cá nhân là 100.000 nhân dân tệ ở tỉnh Hà Bắc, 300.000 nhân dân tệ ở tỉnh Chiết Giang và 200.000 nhân dân tệ ở thành phố Thâm Quyến.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc tuyên bố rằng hoạt động quản lý giao dịch tiền mặt qua ngân hàng số lượng lớn chủ yếu áp dụng đối với các hoạt động gửi và rút tiền thông qua thiết bị rút tiền và rút nhanh quy mô lớn. Với lý do để tránh tình huống “giao dịch tiền mặt giả số lượng lớn”, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cho rằng cần hình thành các biện pháp phòng ngừa để giám sát không chỉ một giao dịch vượt quá số tối thiểu quy định áp dụng quản lý tiền mặt, mà còn đối với nhiều giao dịch tích lũy vượt quá số tối thiểu quy định.

Thông báo cho biết, sẽ thực hiện nghiệp vụ hẹn trước để rút tiền ở các tổ chức tài chính trong khu vực thí điểm, bao gồm thông báo trước cho ngân hàng thời gian, cách thức rút, thông tin khách hàng, sau đó thông tin cuộc hẹn được lưu và báo cáo cho Ngân hàng Trung ương khu vực thí điểm. Số tiền mặt được rút và gửi nếu nhiều hơn số tiền tối thiểu quy định quản lý, sẽ được đăng ký khi giao dịch. Thông tin của khách hàng có thể được truy ngược lại từ số tiền mặt đã được đăng ký của họ thông qua các mã hóa đồng bộ.

Thông báo nêu rõ rằng các cơ quan chính phủ, tổ chức hành chính, quân đội do hay phát sinh giao dịch tiền mặt lớn khi thực hiện nhiệm vụ của họ, nên cần lập ra các quy trình đơn giản hóa.

Ngoài ra, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc yêu cầu các tổ chức tài chính tăng cường thông tin minh bạch tới khách hàng hiện tại và cảnh báo rủi ro cho những khách hàng có xu hướng giao dịch tiền mặt số lượng lớn, đồng thời hướng dẫn họ sử dụng các công cụ thanh toán không dùng tiền mặt khác.

Vào tháng 4, đồng Nhân dân tệ kỹ thuật số đã bắt đầu được thử nghiệm ở một số khu vực, và hiện tại việc kiểm soát lượng tiền mặt gửi và rút từ ngân hàng cũng đang mở đường cho đồng Nhân dân tệ kỹ thuật số. Dư luận Trung Quốc lo lắng rằng Ngân hàng Trung ương Trung Quốc sẽ kiểm soát hơn nữa các hoạt động tài chính của người dân bên cạnh việc đàn áp các loại tiền kỹ thuật số khác.

Đáp lại thông báo từ Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, có người bình luận rằng: “Giám sát ngày càng khắt khe hơn. Camera chi chít ở khắp mọi nơi, nhận diện khuôn mặt, giám sát cuộc gọi thông tin, giám sát tài khoản..”

Ngoài ra, nếu một ngân hàng thương mại dưới sức ép của Ngân hàng Trung ương mà từ chối cung cấp dịch vụ cho khách hàng với lý do tài khoản của khách hàng có nhu cầu bất thường cần được kiểm soát, thì cũng có khả năng vi phạm Luật Ngân hàng Thương mại.

Luật ngân hàng thương mại của Trung Quốc quy định:

Điều 29: Ngân hàng thương mại xử lý tiền gửi tiết kiệm và tiền gửi cá nhân tuân theo các nguyên tắc gửi tiền tự nguyện, rút tiền miễn phí, trả tiền lãi và bảo mật cho người gửi tiền.

Điều 33: Ngân hàng thương mại đảm bảo thanh toán gốc và lãi tiền gửi, không được trì hoãn hoặc từ chối trả tiền gốc và lãi.

Theo Lý Chính Hâm, Secretchina
Phụng Minh biên dịch