“Ở Trung Quốc hầu như các nhà báo chuyên nghiệp không thể công bố bất cứ điều gì không phù hợp với quan điểm của đảng”, Cedric Alviani, giám đốc văn phòng Đông Á của Phóng viên Không biên giới (RSF) nói với đài ABC của Úc. 

Trung Quốc mở rộng truyền thông theo nguyên lý từ chối các giá trị báo chí của phương Tây và thay bằng các nguyên tắc thân thiện với đảng. Vào năm 2013, chính phủ Trung Quốc ra một chỉ thị, gọi là “Tài liệu 9”, tấn công truyền thông phương Tây, trong đó nói rằng các truyền thông của Trung Quốc cần truyền đi tinh thần của đảng. Với tài liệu này, kênh ABC của Úc bình luận, tự do truyền thông ở Trung Quốc là một trong những điều tồi tệ nhất thế giới.

Theo xếp hạng Chỉ số Tự do Báo chí Thế giới của RSF, Trung Quốc ở vị trí 176 trong danh sách 180 quốc gia. Ông Alviani cho biết, hiện nay không chỉ công dân Trung Quốc mất hy vọng tự do báo chí, việc Trung Quốc gây ảnh hưởng truyền thông toàn thế giới “đặt ra mối đe dọa lớn cho các nền dân chủ”. Bắc Kinh cũng ra sức trấn áp các trang web tin tức quốc tế trong khi tuyên bố internet “hoàn toàn mở”.

Truyền thông Trung Quốc mở rộng khắp thế giới

Theo ABC, phương tiện truyền thông xã hội Trung Quốc là nguồn tin tức phổ biến nhất cho các sinh viên quốc tế, nhưng lại toàn tin giả. Phó giáo sư Haiqing Yu, Đại học RMIT, cho biết, Trung Quốc có “mạng lưới các tổ chức truyền thông rộng lớn nhất” thế giới, tuyển dụng hàng ngàn nhà báo, biên tập viên, và nhân viên sử dụng tiếng Anh.

Theo một báo cáo của Ottawa Magazine, Canada, phóng viên Tân Hoa Xã Mark Bourrie được chỉ định đưa tin về chuyến thăm của Đạt Lai Lạt Ma tới Ottawa năm 2012, và được lệnh tìm hiểu nội dung trong cuộc gặp riêng của Thủ tướng Stephen Harper và lãnh đạo tinh thần Tây Tạng. Sau đó, Bourrie phát hiện bài báo của mình không được đăng, ông cáo buộc người đứng đầu Tân Hoa Xã Dacheng Zhang đã thu thập thông tin và gửi trực tiếp cho Bắc Kinh với mục đích tình báo. Bourrie từ chức ngay sau đó. Ông Smith, người dẫn chương trình Little Red Podcast, tin rằng, Trung Quốc tìm cách thu thập tài liệu và không bao giờ có ý định phát sóng. 

Tờ Nhân dân Nhật báo, (ảnh: ABC/Thomas Peter/Illustration)

Bắc Kinh xâm nhập vào các phương tiện truyền thông địa phương khắp thế giới theo phương thức bí mật sử dụng sóng phát thanh nước ngoài truyền thông điệp của mình. Theo cuộc điều tra năm 2015 của Reuters, có ít nhất 33 đài phát thanh trên 14 quốc gia là một phần của web radio toàn cầu và che giấu cổ đông lớn là China Radio International (CRI) do nhà nước vận hành. Vào năm 2017, đài ABC của Úc ngừng phát sóng ngắn ở khu vực Thái Bình Dương, CRI không bỏ lỡ thời cơ nhanh chóng tiếp quản và truyền thông điệp riêng của họ.

Theo tiến sĩ Smith, người dẫn chương trình Little Red Podcast, CRI hoặc các liên kết với CRI, thâu tóm các đài phát thanh trên hầu hết các thành phố lớn của Úc. Năm 2016, Sydney Morning Herald dẫn nguồn tin nói rằng, phần lớn phương tiện truyền thông Trung Quốc ở nước này do nhà nước Trung Quốc sở hữu và kiểm soát. 

Trung Quốc có những “thỏa thuận chia sẻ nội dung”, nhằm xuất bản tin tức của mình trên các tờ báo khắp thế giới dưới hình thức tờ báo miễn phí đính kèm. Tiến sĩ Smith nhận xét, bản chất những ấn bản này khiến độc giả khó nhận ra họ đang đọc nội dung do Chính phủ Trung Quốc tài trợ. Những tờ báo toàn trang với những lời ca tụng Chủ tịch Trung Quốc hiện có thể tìm thấy từ châu Âu, châu Phi đến châu Mỹ Latinh. 

Có ít nhất 33 đài phát thành của CRI ở khắp 14 quốc gia, (ảnh: ABC News/Jarrod Fankhauser).

Truyền thông Trung Quốc có quy mô lớn nhưng không hiệu quả 

Một số chuyên gia nhận định, quy mô phát truyền thông ở nước ngoài của Trung Quốc đáng kinh ngạc, nhưng thực tế không hiệu quả. Ví dụ như tài khoản Facebook của CGTN có 73 triệu người theo dõi nhưng 2/3 lưu lượng truy cập từ Trung Quốc. Theo các nhà quan sát, sự thất bại này do chương trình của Trung Quốc nghèo nàn và hầu như chỉ muốn làm hài lòng các ông chủ trong đảng.

Trung Quốc sử dụng truyền thông để biện hộ cho những mục tiêu bị chỉ trích. Vào năm 2017, đỉnh điểm mâu thuẫn biên giới giữa Trung Quốc và Ấn Độ, Tân Hoa Xã đã xuất bản 1 video có tiêu đề “Bảy tội lỗi của Ấn Độ” (The Seven Sins of India), sử dụng ngôn ngữ phân biệt chủng tộc và những lời lẽ khiến nhiều người nghĩ, có lẽ Trung Quốc không biết gì về các quy tắc xã hội thông thường trên trường thế giới. 

Mặc dù Trung Quốc không dễ dàng tiếp cận khán giả phương Tây, nhưng có mối lo rằng châu Phi là khu vực dễ bị tổn thương trước làn sóng truyền thông của Bắc Kinh. Vào năm 2018, Trung tâm nghiên cứu Pew báo cáo: Trong bối cảnh hạ tầng truyền thông của châu Phi yếu kém, nhiều mạng lưới truyền thông địa phương thiếu tiền mặt, Trung Quốc đã tích cực thâm nhập và kiểm soát truyền thông Lục địa Đen. Trung Quốc hỗ trợ tài chính và hậu cần để mở rộng phạm vi sóng FM của đài truyền hình Zambia dưới chiêu bài cải thiện dịch vụ công. Nhưng sau đó, một nghiên cứu độc lập của Trung tâm Hỗ trợ Truyền thông Quốc tế phát hiện Đài truyền hình sau đó đã đưa tin thiên vị.

Quyền lực mềm hay xâm lược mềm?

Trung Quốc đã phát triển một chiến lược truyền thông mạnh mẽ và tinh vi, nhưng nội dung của nó xuất hiện bị cản trở bởi các yêu cầu của đường lối, nội dung không hấp dẫn. Peter Mattis cảnh báo rằng đây không phải là một chiến dịch quyền lực mềm. “Bởi sức mạnh mềm như được định nghĩa, là âm thầm tự nhiên, là sự hấp dẫn của văn hóa và các giá trị nhân văn. Rõ ràng đây là một sự xâm lược mềm.”

“Thông điệp của Bắc Kinh không cho thế giới thấy một tia hy vọng hay thay đổi nào, nó vẫn nguyên hình là một quốc gia độc tài. Thay vì truyền đi những thông điệp hấp dẫn, nó xoay sang tìm mọi cách kiểm soát truyền thông.”

Ông Mattis nói: “Tôi nghĩ rằng trong mười năm qua, việc thúc đẩy đã ít hơn hẳn về những thông điệp mà nhiều hơn về các thủ đoạn”.

(Hết)

Trung Quốc tung hàng tỷ đô để kiểm soát truyền thông thế giới (phần 1)

Xem thêm:

videoinfo__video3.dkn.tv||05d20845c__