Bị chính phủ Trung Quốc giam giữ cùng với hơn 200 luật sư và các nhà hoạt động nhân quyền trong một cuộc trấn áp quy mô lớn năm 2015, luật sư nhân quyền Vương Toàn Chương (Wang Quanzhang) đã bị buộc tội “âm mưu lật đổ chính quyền” trong phiên tòa tại Thiên Tân ngày 26/12.

Ông Vương là người cuối cùng bị xét xử trong số những người bị giam giữ sau cuộc càn quét của chính quyền từ ngày 9/7/2015, còn được gọi là chiến dịch 709. Phiên tòa đóng cửa không cho công chúng tham dự và được tiến hành trong bối cảnh an ninh mờ ám, cảnh sát bên ngoài không cho những người ủng hộ ông Vương có mặt ở hiện trường, theo Wall Street Journal.

Trong phiên tòa, ông Vương đã không chấp nhận luật sư do tòa chỉ định bào chữa, ông phản đối quy trình tố tụng không công bằng ở Trung Quốc. Vợ luật sư Vương, cô Lý Văn Túc (Li Wenzu) cho biết cô đã bị chặn không cho rời khỏi chung cư ở ngoại ô Bắc Kinh để đến tham dự phiên tòa xét xử chồng mình. Tòa án Nhân dân Trung cấp số 2 Thiên Tân cho biết tòa đóng cửa để xét xử vì vụ án liên quan đến bí mật nhà nước và tòa án sẽ chọn thời điểm công bố bản án.

Cảnh sát mặc thường phục ngăn chặn phóng viên chụp ảnh bên ngoài toà án Thiên Tân, nơi xử kín luật sư nhân quyền Vương Toàn Chương ngày 26/12/2018 (Ảnh: Hongkongfp)

Trước khi xét xử, ông Vương đã bị giam giữ hơn 1.000 ngày, trong khoảng thời gian bất thường này, vợ ông và các nhà hoạt động cho rằng ông đang chống lại áp lực yêu cầu hợp tác từ chính quyền. Ông Vương được biết đến như một chiến binh pháp lý kiên định, cố gắng làm nổi bật sự lạm dụng của cảnh sát và đưa ra các vụ án liên quan đến tự do tín ngưỡng. Ông bị buộc tội lật đổ vì bình luận chỉ trích chính quyền trên phương tiện truyền thông xã hội và thiết lập mạng lưới đào tạo pháp lý cùng với một nhà hoạt động nhân quyền người Thụy Điển Peter Dahlin, người đã bị trục xuất ra khỏi Trung Quốc, theo bản cáo trạng.

Nhằm gây sự chú ý đến trường hợp giam giữ của luật sư Vương, cô Lý Văn Túc đã cạo trọc đầu và đi bộ từ Bắc Kinh đến Thiên Tân, hành động của cô đã khiến cho các nhà hoạt động khác thức tỉnh, theo WSJ. Việc giam giữ bất thường trong 3 năm qua đã thu hút sự phản đối từ Hoa Kỳ và các chính phủ phương Tây.

Cô Lý Văn Túc , vợ luật sư Vương Toàn Chương đã cạo đầu ở Bắc Kinh vào ngày 17/12 để phản đối việc chồng bị giam giữ từ năm 2015. (ẢNH: Getty Images)

Cô Lý cho biết, chồng cô biết trước những rủi ro trong công việc của mình khi làm các vụ án nhạy cảm về chính trị, ông đã bị các nhân viên an ninh đánh đập, nhân viên tòa án còn tát vào mặt ông hàng chục lần tại một phiên tòa vì không chịu ngừng biện hộ bảo vệ thân chủ của mình. Nhiều tháng trước khi bị bắt, ông Vương đã công bố đề xuất quy định pháp luật nhằm hạn chế quyền bắt giữ của cảnh sát.

Cựu luật sư Hồng Kông Emily Lau cầm tấm ảnh nhằm phản đối vụ bắt giữ luật sư nhân quyền Trung Quốc Vương Toàn Chương (Ảnh: AFP/Getty)

Trong bản cáo trạng chống lại ông Vương, ông bị mô tả là tấn công hệ thống pháp luật và “vu khống chế độ xã hội chủ nghĩa của Trung Quốc”. Ông còn bị cáo buộc bôi nhọ chính phủ và kích động đối lập qua phương tiện truyền thông mạng xã hội khi bảo vệ các nhà hoạt động hợp pháp khác và những người tập Pháp Luân Công, môn khí công có mặt tại nhiều quốc gia nhưng bị đàn áp đẫm máu tại Trung Quốc theo lệnh của cựu Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước Giang Trạch Dân từ năm 1999 đến nay.

Luật sư Vương Toàn Chương chụp ảnh cùng vợ và con trai (Ảnh: Gia đình luật sư Vương cung cấp)

Theo WSJ, phiên tòa tiếp tục xu hướng của chính quyền Trung Quốc là khởi tố các nhà phê bình chính phủ cấp cao vào dịp Giáng sinh, thời điểm nhiều đại sứ quán phương Tây, các quan chức về nhân quyền và nhà báo nước ngoài rời khỏi Trung Quốc để nghỉ lễ. Các nhà ngoại giao từ Hoa Kỳ, Anh, Đức và Thụy Sĩ đã đến Thiên Tân vào sáng sớm thứ Tư (26/12).

Các quan chức an ninh mặc thường phục ở Thiên Tân cưỡng chế ông Yang Chunlin rời khỏi địa điểm tổ chức xử kín luật sư nhân quyền Vương Toàn Chương (Wang Quanzhang) ngày 26/12/2018. (Ảnh: AP)

Cảnh sát đã chặn họ và những phóng viên người nước ngoài trên vỉa hè đối diện tòa án. Giữa đám đông an ninh, phóng viên và người qua đường, một người đàn ông mặc áo khoác xanh đột nhiên hét lên: “Tôi ủng hộ Vương Toàn Chương! Vương Toàn Chương là người đàn ông đạo đức nhất Trung Quốc!”

Các nhà hoạt động cho biết người đàn ông này là Yang Chunlin, người ủng hộ nông dân, quyền đất đai và đã ngồi tù 5 năm sau khi kêu gọi tẩy chay Thế vận hội Bắc Kinh 2008. Ông Yang sau đó bị cảnh sát mặc thường phục đưa ra khỏi hiện trường, theo WSJ. 

Cư dân mạng chia sẻ đoạn video cảnh sát mặc thường phục Trung Quốc bắt người ủng hộ luật sư Vương Toàn Chương rời khỏi nơi xử kín ông (Ảnh chụp từ Twitter)

Nhã Phúc

CLIP HAY