Tại một nhà máy ở phía bắc Trung Quốc, các nhân viên đang bận rộn thử nghiệm một thế hệ robot mới mà Bắc Kinh muốn để nâng cao giá trị chuỗi cung ứng của mình.

Theo Reuters, công ty sản xuất robot có trụ sở tại Thiên Tân này được Bắc Kinh giảm thuế và ưu đãi trong các khoản vay do chính phủ bảo lãnh để chế tạo các sản phẩm hiện đại hóa cho các khu vực nhà máy rộng lớn của Trung Quốc và nâng cao chuyên môn công nghệ của nước này.

Ông Nhậm Chí Dũng, Tổng giám đốc của công ty sản xuất Robot Langyu Thiên Tân, cho biết: “Chính phủ đang dành sự quan tâm lớn đến lĩnh vực sản xuất và nền kinh tế thực – chúng tôi có thể cảm nhận được điều đó”.

Trung Quốc đang ủng hộ các nỗ lực nghiên cứu và phát triển của các nhà sản xuất công nghệ cao như Langyu, được thúc đẩy bởi mong muốn cấp thiết giảm bớt sự phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu và củng cố vị thế thống trị của mình với tư cách là cường quốc công xưởng toàn cầu, ngay cả khi nước này suy thoái các bộ phận khác của nền kinh tế.

Sự xoay trục của Bắc Kinh đặt trọng tâm vào sản xuất tiên tiến, thay vì lĩnh vực dịch vụ, để đưa nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vượt qua cái gọi là “bẫy thu nhập trung bình”, nơi các nước mất năng suất và trì trệ trong sản lượng kinh tế có giá trị thấp hơn.

Ông Nhậm dự kiến ​​doanh thu sẽ tăng gấp đôi lên 100 triệu Nhân dân tệ (15,52 triệu USD) trong năm nay kể từ năm 2020. 

Kế hoạch 5 năm của Trung Quốc hồi tháng 3 cam kết giữ tỷ trọng ngành sản xuất trong GDP “về cơ bản ổn định”, trái ngược với kế hoạch 2016-2020 tập trung vào dịch vụ để tạo việc làm.

Virus corona và chiến tranh thương mại Trung-Mỹ đã định hình lại cách các nhà hoạch định chính sách nhìn nhận về các nhà máy: không còn chỉ là những di tích tồi tệ của một nền kinh tế cũ mà là những tài sản có giá trị chiến lược.

Trong thời gian đại dịch xảy ra, các nhà máy của Trung Quốc đã nâng cao năng lực ở nhiều sản phẩm, từ khẩu trang, quạt thông gió đến các thiết bị điện tử gia dụng, nhằm thúc đẩy phục hồi kinh tế từ mức sụt giảm kỷ lục vào đầu năm 2020.

Ngoài ra, cuộc chiến thương mại với Mỹ và các biện pháp hạn chế công nghệ của Washington cho thấy điểm yếu về công nghệ cao của Trung Quốc đã trở thành thách thức với Bắc Kinh trong việc tăng tốc đổi mới.

Ông Khúc Hồng Bân – chuyên gia kinh tế Trung Quốc tại HSBC cho biết: “Áp lực bên ngoài gia tăng kể từ khi bắt đầu chiến tranh thương mại đã khiến các nhà hoạch định chính sách quyết tâm hơn trong việc phát triển ngành sản xuất trung và cao cấp của Trung Quốc”.

Theo Ngân hàng Thế giới, tỷ trọng của ngành sản xuất trong thành phần GDP của Trung Quốc đã giảm xuống 26% vào năm 2020 từ 32% vào năm 2006, trong khi ngành dịch vụ đã nâng mức đóng góp lên 54% từ 41%.

Các quan chức lo ngại sự thay đổi quá nhanh đối với dịch vụ, vốn sử dụng nhiều người hơn nhưng năng suất thấp hơn sản xuất có thể làm suy yếu tăng trưởng dài hạn như đã từng xảy ra ở một số nền kinh tế Mỹ Latinh.

Các cố vấn chính phủ cho biết Bắc Kinh không muốn ngành sản xuất giảm xuống dưới 25% GDP, tương đương với tình hình kinh tế của Hàn Quốc.

Một cố vấn chính phủ giấu tên cho biết: “Chính phủ ở cấp trung ương và địa phương đang tăng cường hỗ trợ cho các công ty công nghệ cao, nhưng việc nâng cấp ngành công nghiệp không phải là chuyện dễ dàng”.

Từ năm 2021 đến năm 2025, Trung Quốc đặt mục tiêu tăng chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển hơn 7% mỗi năm, tập trung vào các công nghệ “bình phong” như trí tuệ nhân tạo, điện toán lượng tử và chất bán dẫn.

Kế hoạch thay thế cho sáng kiến ​​”Made In China 2025″ từ năm 2015 nhắm vào 9 ngành công nghiệp mới nổi: công nghệ thông tin thế hệ mới, công nghệ sinh học, năng lượng mới, vật liệu mới, thiết bị cao cấp, xe năng lượng mới, bảo vệ môi trường, hàng không vũ trụ và thiết bị hàng hải.

Ngân hàng trung ương đã chuyển nhiều tín dụng hơn vào lĩnh vực sản xuất, đặc biệt là các công ty công nghệ cao, với chi phí là lĩnh vực bất động sản, vốn đang phải đối mặt với những hạn chế đối với đầu cơ tích trữ.

Ông Nhậm chia sẻ: “Công ty Robot Langyu có kế hoạch sẽ chi khoảng 20 triệu nhân dân tệ cho nghiên cứu và phát triển trong năm nay, tương đương 20% doanh thu dự kiến năm 2021, nhờ việc được giảm thuế”.

Ông Đồ Tân Tuyền – người đứng đầu Viện Nghiên cứu WTO tại Đại học Kinh doanh và Kinh tế Quốc tế, cho biết, đối với Trung Quốc, để đạt được sự tự chủ về công nghệ trong một số lĩnh vực là vấn đề sống còn.