Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế, Bắc Kinh tỏ ra thận trọng với các dự án mới ở Pakistan trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), theo tờ Nikkei Asian Review.

Khi Pakistan và Trung Quốc ngồi lại gần đây để thảo luận về Hành lang Kinh tế Trung Quốc – Pakistan (CPEC), một chương trình trong khuôn khổ BRI của Bắc Kinh, phía Trung Quốc đã thể hiện sự thiếu nhiệt tình rõ rệt với việc rót thêm tiền vào các dự án mới.

Hai nước đã tổ chức vòng họp thứ 6 của Ủy ban Hợp tác chung, cơ quan điều hành của CPEC, trong 3 ngày, từ 4 – 6/11/2019. Vòng họp được đồng chủ trì bởi ông Ning Jizhe, phó chủ tịch Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC) của Trung Quốc, và ông Makhdoom Khusro Bakhtiar, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Phát triển Liên bang Pakistan. Tuy nhiên, vòng họp này kết thúc mà không có bước đột phá lớn nào về các dự án mới.

Bước tiến triển chính đã đạt được trong cuộc họp là khởi công đường cao tốc Multan-Sukkur, trên tuyến đường phía đông của CPEC.

Các đại biểu cũng đã thảo luận về dự án đường sắt Tuyến số 1 (ML 1 – Main Line 1), trị giá 9,2 tỷ USD. Đây là dự án đơn lẻ lớn nhất của CPEC, nối thành phố Peshawar ở phía Tây Bắc, với thành phố Karachi ở phía Nam Pakistan. Hai bên đã cân nhắc về một khuôn khổ tài trợ cho dự án ML-1, nhưng không đưa ra được quyết định cụ thể nào. Do đó, một ủy ban khác được thành lập để huy động nguồn tài chính cho dự án ML-1.

Một công nhân đường sắt ở Karachi: Trung Quốc trở nên ‘cảnh giác’ khi rót thêm tiền vào các dự án ở Pakistan, với nền kinh tế đang bất ổn. (Ảnh: Reuters).

Phía Pakistan đã yêu cầu Trung Quốc mở rộng phạm vi CPEC bằng cách đầu tư vào lĩnh vực dầu khí, và đề nghị bán nhà máy thép đang thua lỗ của Pakistan cho Trung Quốc. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã không đưa ra bất kỳ cam kết tài chính nào để đáp lại những lời đề nghị này.

Vào cuộc họp lần này của Ủy ban Hợp tác Chung, chính phủ Pakistan từng mong đợi Trung Quốc bổ sung một số dự án mới trong CPEC. Điều này cho thấy đất nước đông dân nhất thế giới đang tiếp cận một cách thận trọng đối với các dự án CPEC. Các chuyên gia cho rằng Trung Quốc rõ ràng đã áp dụng chính sách hoàn thành các dự án hiện có trong CPEC, trước khi đưa ra các cam kết tài chính bổ sung cho các dự án mới.

Theo ông Malik Siraj Akbar, một nhà phân tích tại Washington D.C, Trung Quốc đã đầu tư đáng kể vào Pakistan, nhưng Bắc Kinh cảm thấy Islamabad chưa có đủ năng lực và cũng không có một bộ máy chính quyền hiệu quả để hoàn thành tốt các dự án khác nhau.

Phát biểu với tờ Nikkei, ông Akbar nhận xét: “Trung Quốc đã quyết định đi chậm lại để đảm bảo tất cả các dự án CPEC đang được triển khai sẽ hoàn thành đúng hạn, chứ không rót thêm tiền vào Pakistan”.

Theo ông Akbar, lý do cho cách tiếp cận thận trọng của Trung Quốc đối với CPEC là cuộc khủng hoảng kinh tế đang diễn ra ở Pakistan.

Ông Michael Kugelman, Phó giám đốc Chương trình châu Á tại Trung tâm Wilson, Washington, nhận định: “Trung Quốc nhận thấy những rủi ro của việc cung cấp nhiều khoản vay cho một quốc gia, vốn đang bị mắc nợ trầm trọng, và sa lầy trong cuộc khủng hoảng cán cân thanh toán, mà chính phủ của họ dường như không thể chấm dứt”.

Theo ông Kugelman, Trung Quốc có thể sẽ thận trọng về các khoản vay mới liên quan đến CPEC.

videoinfo__video3.dkn.tv||45a5d22ae__

Trung Quốc tỏ ra lạnh nhạt trong vòng họp này bất chấp đề nghị thiện chí mà Pakistan đưa ra vào tháng trước. Islamabad vội vàng thành lập một cơ quan CPEC, phớt lờ ý kiến của quốc hội, để xúc tiến các dự án CPEC.

Chính phủ Islamabad cũng tuyên bố miễn thuế 23 năm cho các công ty Trung Quốc hoạt động tại cảng Gwadar ở phía Tây Nam Pakistan. Tuy nhiên, những ưu đãi này cũng không thể thuyết phục Trung Quốc bổ sung thêm các dự án mới.

Các chuyên gia coi đây là những động thái liều lĩnh để đảm bảo với Bắc Kinh rằng Pakistan vẫn cam kết thực hiện các dự án CPEC.

“Thông qua các biện pháp này, Pakistan muốn nhắn nhủ với người Trung Quốc rằng, chúng tôi (Pakistan) có thể chậm trong việc khắc phục những hạn chế của mình, nhưng chúng tôi không ngừng cố gắng nâng cao năng lực để hoàn thành các dự án CPEC đúng hạn”, ông Akbar bình luận.

Đồng ý với nhà phân tích Akbar, ông Kugelman tin rằng các đặc quyền mới cho các công ty Trung Quốc, sẽ không thể ngay lập tức làm giảm mối lo ngại của Bắc Kinh về các rủi ro tài chính liên quan đến CPEC.

“Trung Quốc cần được đảm bảo rằng, Islamabad vẫn đang nỗ lực giải quyết khủng hoảng kinh tế, hay thực tế hơn, là Islamabad vẫn cần các khoản vay, ngay cả khi khủng hoảng kinh tế diễn ra”, ông Kugelman nói với tờ Nikkei.

Mặc dù Trung Quốc không đưa ra bất kỳ cam kết tài chính mới nào, nhưng nước này cho thấy Bắc Kinh vẫn có ý định hỗ trợ vững chắc các dự án CPEC hiện tại. Trên thực tế, Bắc Kinh đã cử phái đoàn đông nhất của họ từ trước đến nay tới tham dự vòng họp này.

Ông Ning Jizhe, phó chủ tịch NDRC, đã đề cập đến điểm này vào cuối cuộc họp, để biểu thị sự hỗ trợ của Trung Quốc cho CPEC, như một dự án.

Theo bà Katharine Adeney, Giám đốc Viện nghiên cứu châu Á tại Đại học Nottingham, Anh, mặc dù nhiều dự án cơ sở hạ tầng ban đầu dường như không thể hoàn thành, nhưng sẽ là một sai lầm khi kết luận rằng toàn bộ dự án sẽ ngừng hoạt động.

“Đó là lợi ích của cả Trung Quốc và Pakistan để tiếp tục dự án này. Một thất bại của CPEC sẽ gửi một tín hiệu đáng lo ngại cho thế giới về Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc”, bà Adeney nói với tờ Nikkei.

Còn theo ông Kugelman, để CPEC hoạt động, cả Islamabad và Bắc Kinh sẽ phải tìm cách xúc tiến dự án, bất chấp những khó khăn.