Trung Quốc đã rút khỏi bãi cạn Scarborough trên Biển Đông và ngư dân Philippine có thể trở lại đánh bắt cá, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines tuyên bố hôm qua, theo Reuters.

Ngư dân Philippines, lần đầu tiên trong bốn năm qua, có thể tiếp cận vào khu vực bãi cạn Scarborough mà không bị cản trở, Bộ trưởng Quốc phòng Delfin Lorenzana nói. Ông cho rằng đây là một “diễn biến đáng hoan nghênh” kể từ khi đất nước ông khiếu nại tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc tới một tòa án quốc tế.

“Từ ba ngày trước không còn tàu cá, lực lượng bảo vệ bờ biển hay hải quân Trung Quốc trong khu vực Scarborough”, ông Lorenzana nói với các phóng viên.

“Nếu các tàu Trung Quốc đã rời đi, điều đó có nghĩa là ngư dân của chúng tôi có thể tiếp tục đánh bắt cá trong khu vực.”

Bãi cạn Scarborough chỉ là một vài khối đá nhô lên khỏi mặt biển, cách đất liền Philippines 124 hải lý. Tuy nhiên, đây là vùng nước tĩnh thường dùng để tránh bão, đồng thời có lượng hải sản dồi dào. Với Manila, đây là biểu tượng cho nỗ lực khẳng định chủ quyền trên biển của họ, theo Reuters.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lu Kang không đề cập đến việc lực lượng bảo vệ bờ biển của họ rút khỏi bãi cạn Scarborough.

Ông Lu phát biểu trong cuộc họp báo thường xuyên rằng hai nước “đã có thể làm việc với nhau về các vấn đề liên quan đến Biển Đông và giải quyết tranh chấp một cách thích hợp”.

Liệu có lâu dài?

Một phán quyết của Tòa Trọng tài thường trực hồi tháng 7 đã bác bỏ tuyên bố chủ quyền đường 9 đoạn của Trung Quốc và khẳng định các bên tranh chấp đều có thể tiếp cận bãi cạn Scarborough – mà Bắc Kinh gọi là đảo Hoàng Nham và còn Manila gọi là Panatag.

Tuy nhiên, Trung Quốc không công nhận phán quyết và không cho ngư dân Philippines tiếp cận bãi cạn Scarborough mà Bắc Kinh đã chiếm giữ từ năm 2012.

Tổng thống Philippines Duterte dường như đã đạt được thỏa thuận nào đó về Biển Đông với Trung Quốc, nên khi về nước ông tuyên bố rằng ngư dân Philippines sẽ có thể tiếp cận bãi cạn tranh chấp.

Theo Reuters, một số nhà bình luận Philippines nói Manila có thể sẽ phản đối nếu có ý kiến cho rằng Bắc Kinh “cho phép” họ trở lại bãi cạn. Ngược lại, dường như Bắc Kinh không muốn đưa ra tuyên bố chính thức, mà chỉ cố làm mềm lập trường của họ về bãi cạn, vì trước đó Bắc Kinh khẳng định đó là chủ quyền “không thể tranh cãi”.

Trong khi đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Mark Toner nói trong cuộc họp báo thường kỳ rằng: “Chúng tôi hy vọng đây chắc chắn không phải là một biện pháp tạm thời”.

“Chúng tôi muốn nó là một dấu hiệu cho thấy Trung Quốc và Philippines đang tiến tới một thỏa thuận về việc tiếp cận đánh bắt cá tại bãi Scarborough, phù hợp với phán quyết trọng tài vào ngày 12/7.”

Biển Đông bãi cạn Scarborough
Tranh biếm họa mối tranh chấp của Trung Quốc và Philippines về bãi cạn Scarborough trên Biển Đông (Ảnh: EDITORIAL CARTOON)

‘Nhánh ô liu’?

Tuy nhiên, khả năng diễn biến này chỉ là một ‘nhánh ô liu’ để làm vui lòng Tổng thống Duterte, người mới đây tuyên bố ‘chia tay’ Hoa Kỳ và sẵn sàng hợp tác sâu rộng với Trung Quốc.

Ông Greg poling, một chuyên gia về Biển Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) của Mỹ cho rằng việc Trung Quốc rút quân khỏi bãi cạn Scarborough sẽ là “một vấn đề lớn, nếu đó là sự thật và nếu nó được duy trì.”

“Nhưng có rất nhiều vẫn chưa rõ ràng”, ông nói.

“Đây có phải là một dấu hiệu cho một hiện trạng mới, theo đó Trung Quốc sẽ thật sự thi hành phán quyết của trọng tài bằng cách cho phép ngư dân Philippines tiếp cận Scarborough? Hay nó chỉ là một nhánh ô liu trong khi hai bên đang mặc cả về một thỏa thuận dài hạn, mà thỏa thuận này không thể đạt được nếu Bắc Kinh khăng khăng rằng họ ‘cho phép’ Philippines tiếp cận bãi cạn?”.

Mai Lan

Xem thêm: