Tóm tắt bài viết

  • Trung Quốc đang thử nghiệm dùng trí thông minh nhân tạo (AI) để tư vấn chính sách ngoại giao.
  • AI được xem có thể đưa ra nhiều khuyến nghị chính sách chỉ trong một cái chớp mắt và không bị chi phối bởi xúc cảm. Tuy nhiên, nó cũng có những vấn đề riêng.
  • Mỹ cũng có ứng dụng AI trong hoạch định chính sách, nhưng không công bố chi tiết.

Trí thông minh nhân tạo (AI) không bị ảnh hưởng bởi sợ hãi hay thiên vị, nên được Bắc Kinh kỳ vọng sẽ giúp họ đưa ra những chính sách đối ngoại tối ưu.

Các chương trình AI sẽ thu thập các dữ liệu lớn (big data), từ thông tin về các cuộc tán gẫu tại các bữa tiệc cocktail đến hình ảnh vệ tinh, sẽ góp phần định hình chiến luợc của Bắc Kinh.

Trung Quốc xem hoạt động ngoại giao như một bàn cờ chiến lược. Một quốc gia có một động thái, quốc gia kia đáp lại. Tất cả đều muốn thắng.

Trí thông minh nhân tạo được biết đến rất giỏi việc chơi cờ. Để bắt đầu cuộc chơi, hệ thống phân tích các ván cờ trước đó, học các bài học từ thất bại, ngay cả tự đấu để tìm ra chiến luợc mà con người không bao giờ nghĩ đến trước đây.

AI đã đánh bại các nhà vô địch thế giới trong cờ vua và Go. Gần đây, nó đã giành được không giới hạn Texas Hold’em poker, một “trò chơi thông tin không hoàn hảo” trong đó người chơi không có quyền truy cập vào tất cả các thông tin mọi lúc, một tình huống quen thuộc trong thế giới ngoại giao.

Một số nguyên mẫu của một hệ thống ngoại giao sử dụng AI đang được phát triển ở Trung Quốc, theo các nhà nghiên cứu tham gia hoặc quen thuộc với các dự án. Một máy giai đoạn đầu, được xây dựng bởi Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, đã được Bộ Ngoại giao sử dụng.

Bộ đã xác nhận với tờ South China Morning Post rằng thực sự đã có kế hoạch sử dụng AI trong lĩnh vực ngoại giao.

“Công nghệ tiên tiến, bao gồm cả dữ liệu lớn và trí thông minh nhân tạo, đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với cách mọi người làm việc và sinh sống. Được ứng dụng trong nhiều ngành công nghiệp và lĩnh vực đang gia tăng trên cơ sở hàng ngày”, một phát ngôn viên bộ cho biết hồi tháng 6.

Bộ “sẽ tích cực thích nghi với xu hướng này và khám phá việc sử dụng công nghệ mới để cải thiện hiệu quả và chất lượng công việc”, người này cho biết thêm.

Tham vọng của Trung Quốc trong việc trở thành một nhà lãnh đạo thế giới đã tăng đáng kể gánh nặng và thách thức cho các nhà ngoại giao của Bắc Kinh. Ví dụ, “Sáng kiến ​​Vành đai và con đường” bao gồm gần 70 quốc gia với 65% dân số thế giới.

Chiến trình chưa từng có này đòi hỏi phải đầu tư 900 tỷ USD mỗi năm để xây dựng cơ sở hạ tầng, một số ở những khu vực có rủi ro chính trị, kinh tế hoặc môi trường cao.

Các nhà nghiên cứu cho biết AI “hoạch định chính sách” là một hệ thống hỗ trợ đưa ra các quyết định chiến lược, nhưng quyết định cuối cùng thuộc về con người.

Hệ thống AI nghiên cứu chiến lược chính trị quốc tế bằng cách thu thập một lượng lớn dữ liệu, có thể chứa thông tin khác nhau từ tin đồn bên bàn cocktail đến hình ảnh được chụp bởi các vệ tinh gián điệp.

Khi một nhà hoạch định chính sách cần đưa ra quyết định nhanh chóng, chính xác để đạt được mục tiêu cụ thể trong một tình huống phức tạp, khẩn cấp, hệ thống AI có thể cung cấp một loạt khuyến nghị, đôi khi trong nháy mắt.

Tiến sĩ Feng Shuai, thành viên cao cấp của Viện nghiên cứu quốc tế Thượng Hải, nghiên cứu tập trung vào các ứng dụng AI, cho biết công nghệ của hệ thống hoạch định chính sách AI đã thu hút sự chú ý mặc dù chỉ ở giai đoạn đầu.

Một số nhóm nghiên cứu đã phát triển các hệ thống này, Tiến sĩ Feng nói. Ông nói: “Hệ thống trí thông minh nhân tạo có thể sử dụng sức mạnh khoa học và công nghệ để đọc và phân tích dữ liệu theo cách mà con người không thể sánh được”.

“Con người không bao giờ có thể thoát khỏi sự can thiệp của kích thích tố hoặc glucose”, ông Feng nói. Tuy nhiên, “nhà hoạch định chính sách” AI sẽ miễn nhiễm với đam mê, danh dự, sợ hãi hoặc các yếu tố chủ quan khác. “Nó thậm chí sẽ không xem xét các yếu tố đạo đức xung đột với các mục tiêu chiến lược”, Feng nói thêm.

Các quốc gia khác được cho là đang tiến hành nghiên cứu tương tự về sử dụng AI trong các lĩnh vực hoạch định chính sách, mặc dù chi tiết không được công khai.

Nhưng các nhà nghiên cứu nói rằng AI cũng có những vấn đề riêng. Nó đòi hỏi một lượng lớn dữ liệu, một số dữ liệu có thể không có sẵn tại một số quốc gia hoặc khu vực nhất định. Nó đòi hỏi một bộ mục tiêu rõ ràng, đôi khi không có lúc bắt đầu tương tác ngoại giao. Một nhà điều hành hệ thống cũng có thể thao túng kết quả bằng cách thay đổi một số tham số.

Nhưng công nghệ sẽ tìm thấy ứng dụng ngày càng tăng và “mở rộng hơn nữa khoảng cách trong khả năng cạnh tranh giữa các quốc gia”, Tiến sỹ Feng nói.

“Nếu một bên của trò chơi chiến lược có công nghệ trí tuệ nhân tạo, còn phía bên kia không có, thì loại trò chơi chiến lược này gần như là một cuộc đối đầu một chiều”, ông nói. “Những người chơi thiếu sự hỗ trợ của AI sẽ có một bất lợi tuyệt đối trong nhiều khía cạnh như phán đoán rủi ro, lựa chọn chiến lược, đưa ra quyết định và hiệu quả thực hiện, cũng như độ tin cậy khi đưa ra quyết định”, ông nói. “Toàn bộ cấu trúc trò chơi chiến lược sẽ hoàn toàn mất cân bằng.”

Liu Yu, một nhà nghiên cứu liên kết tại Viện Tự động hóa thuộc Học viện Khoa học Trung Quốc ở Bắc Kinh và đã tham gia vào việc phát triển hệ thống trò chơi chiến tranh AI từng đoạt giải thưởng cho Quân đội Trung Quốc, nói: “AI có thể nghĩ nhiều bước trước con người. Nó có thể suy nghĩ sâu sắc trong nhiều tình huống có thể xảy ra và đưa ra chiến lược tốt nhất”.

Một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho biết cơ quan này có “nhiều công cụ công nghệ” để giúp họ đưa ra quyết định. Tuy nhiên, không có thông tin cụ thể về AI có thể được chia sẻ với công chúng, ông nói.

Theo Kế hoạch chiến lược công nghệ thông tin của bộ phận từ năm 2017 đến năm 2019, các nhà ngoại giao Mỹ đang sử dụng các công nghệ mới mạnh mẽ để ủng hộ chiến lược chính sách, nâng cao nhận thức và nâng cao tính minh bạch.

Kế hoạch nhấn mạnh tầm quan trọng của công nghệ dữ liệu lớn như một công cụ để “cung cấp những hiểu biết có ý nghĩa hơn cần thiết cho quyết định sáng suốt, giải quyết vấn đề và phân tích rủi ro”. Nó không đề cập đến trí tuệ nhân tạo.

Dữ liệu lớn và trí thông minh nhân tạo có liên quan chặt chẽ nhưng khác nhau.

Công nghệ dữ liệu lớn phân tích các bộ dữ liệu phức tạp để tạo ra thông tin chi tiết và đã được nhiều chính phủ trên khắp thế giới sử dụng rộng rãi. Nó không cho bạn biết phải làm gì.

Trí thông minh nhân tạo sẽ tiến thêm một bước nữa. Nó hoạt động trên các kết quả. Nó có thể là một điểm dừng tự động ở đèn giao thông, nước đi trò chơi trên bàn cờ, hoặc phán quyết đi hoặc không đi cho một tuyến đường sắt cao tốc nối Moscow và Bắc Kinh.

Một nhà nghiên cứu liên kết với Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc ở Bắc Kinh, cho biết một phiên bản sớm của hệ thống AI được phát triển bởi viện đã được sử dụng trong bộ ngoại giao.

Hệ thống này được điều hành bởi bộ phận các vấn đề an ninh bên ngoài, bà nói. Cũng như đối phó với các vấn đề an ninh, đưa ra các khuyến nghị chính sách về hoạt động của các cơ quan ngoại giao ở nước ngoài của Trung Quốc, theo trang web của bộ.

Trung Dung