Tóm tắt bài viết

  • Bắc Kinh thành công trong việc thuyết phục Cộng hòa Dominica thừa nhận Đài Loan thuộc Trung Quốc
  • Đài Bắc tài trợ hàng triệu USD cho phát triển Dominica, tuy nhiên Trung Quốc tinh vi hơn trong trò chơi ngoại giao tiền bạc
  • Dominica đổi hướng chính sách ngoại giao dựa trên "nhu cầu, những triển vọng tiềm năng và tương lai" quốc gia.

Thành công của Bắc Kinh trong thuyết phục Cộng hòa Dominica cắt đứt mối quan hệ ngoại giao với Đài Loan không chỉ là một cảnh báo tới Đài Bắc mà còn là cảnh báo tới Mỹ, theo Business Insider.

Quyết định này (của cộng hòa Dominica) là trở ngại ngoại giao mới nhất cho Đài Loan, theo sau việc Panama quyết định chuyển quan hệ ưu tiên từ Đài Loan sang Bắc Kinh vào năm ngoái. Cho đến nay, Đài Loan chỉ được một số ít nước chính thức công nhận là quốc gia.

Trung Quốc đã tăng cường áp lực ngoại giao và kinh tế đối với Đài Loan kể từ khi chính quyền Lãnh đạo Thái Anh Văn nắm quyền năm 2016.

Bắc Kinh xem hòn đảo là một phần không thể chuyển nhượng của Trung Quốc và chưa bao giờ từ bỏ việc sử dụng vũ lực nhằm chiếm lại quyền kiểm soát.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng bày tỏ quyết tâm thúc đẩy sự thống nhất đất nước, được xem là một phần trong kế hoạch tái tạo quốc gia của ông.

Tuy nhiên, Đảng Dân tiến của Lãnh đạo Thái Anh Văn đã từ chối xác nhận nguyên tắc “một Trung Quốc”.

Ngoại trưởng Cộng hòa Dominica và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị sau một buổi lễ ký kết tại Bắc Kinh, ngày 1/5/2018. (Ảnh: GREG BAKER/AFP/Getty Images)

Trung Quốc tinh vi hơn trong trò chơi ngoại giao tiền bạc

Ông Wang Kung-yi, Giáo sư chuyên ngành khoa học chính trị tại Đại học Văn hóa Trung Quốc ở Đài Bắc, cho biết ngoài việc ra sức ép Đài Loan, cuộc tấn công ngoại giao cũng là một hình thức “đấu vật chính trị” giữa Washington và Bắc Kinh tại châu Mỹ Latinh.

“Bắc Kinh càng ngày càng trở nên tinh vi hơn trong trò chơi ngoại giao tiền bạc”, ông Wang cho hay.

Ông nói thêm rằng bên cạnh việc cung cấp một lượng tiền lớn cho Cộng hòa Dominica, Trung Quốc cũng cung cấp nguồn nhân lực và kỹ thuật tới giúp quốc gia vùng Caribbea cải thiện phát triển cơ sở hạ tầng.

“Bằng cách này, Bắc Kinh không chỉ giành được sự ủng hộ của chính phủ Dominica, mà còn cả từ công chúng, có nghĩa là một thỏa thuận lớn trong nỗ lực đấu vật với Washington”, ông Wang nói.

“Đây là lý do tại sao chính quyền Tổng thống Trump sẵn sàng tăng cường thắt chặt quan hệ với Đài Loan và các quốc gia láng giềng nhằm chống lại Bắc Kinh”, ông Wang cho biết. 

Ông Yang Liqian, một chuyên gia về Đài Loan tại Bắc Kinh, nói động thái mới nhất của Bắc Kinh cũng có thể là một cảnh báo gửi tới Mỹ, rằng Washington không được sử dụng Đài Loan như một đòn bẩy chống lại Trung Quốc. 

Hồi tháng 3, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã ký Đạo luật du lịch Đài Loan, cho phép các chuyến thăm cấp cao giữa các quan chức Mỹ và Đài Loan, bất chấp sự phản đối của Bắc Kinh.

Hoa Kỳ cũng xem xét đặt cứ điểm hải quân tại Đài Loan – một điều chưa từng xảy ra kể từ năm 1970, khi Washington bắt đầu nối lại quan hệ với Trung Quốc đại lục.

Những người lính tại triển lãm Hàng hải quốc tế và Công nghiệp quốc phòng tại Cao Hùng, Đài Loan, ngày 16/9/2016. (Ảnh: Reuters)

Trong những tháng gần đây, Bắc Kinh đã uốn nắn các lực lượng quân sự trong khu vực bằng cách gửi các máy bay ném bom chiến lược vòng quanh Đài Loan, và tổ chức một cuộc tấn công trực tiếp vào eo biển Đài Loan vào tháng trước.

Sau khi ký thông báo chung về thiết lập thắt chặt ngoại giao với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị vào sáng thứ Ba (1/5), người đồng cấp Dominica Miguel Vargas đã được phó Chủ tịch Trung Quốc Vương Kỳ Sơn tiếp đón tại khu phức hợp Zhongnanhai.

Thái độ quay ngoắt của Dominica – Cú sốc đối với chính quyền Thái Anh Văn

Tân Hoa Xã đưa tin ông Vương đã nói với ông Vargas rằng quyết định của chính phủ Dominica “phù hợp với xu hướng của thời đại” và là lợi ích lâu dài của hai nước và nhân dân.

Chính phủ bà Thái Anh Văn lên án hành động của Bắc Kinh đã “đơn phương làm suy yếu trạng thái yên bình nguyên trạng 2 bên eo biển và không phải là điều mà một thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế nên làm”. Ngoại trưởng Đài Loan, Joseph Wu bổ sung rằng Đài Loan cảm thấy “rất tức giận”.

Tại Đài Bắc, phát ngôn viên của Viện Châu Mỹ tại Đài Loan, Đại sứ Hoa Kỳ tại Đài Loan nói: “Những nỗ lực nhằm thay đổi hiện trạng không đóng góp cho sự ổn định khu vực”.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Nghiên cứu Mỹ Latinh của Trung Quốc, Xu Shicheng, cho biết mất đi sự ủng hộ của Cộng hòa Dominican sẽ là một cú sốc lớn cho chính phủ bà Thái Anh Văn: “Mỹ Latinh và một mục tiêu quan trọng cho ngoại giao Đài Loan, và Cộng hòa Dominica là nền kinh tế phát triển thứ 2 trong khu vực sau Panama”.

Đài Loan
Lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn trong một chuyến thăm khu công nghiệp dệt may tại Managua, Nicaragua hôm 10/1/2017. (Ảnh: Oswaldo Rivas/Reuters)

“Các cuộc đàm phán để chuyển đổi công nhận thuộc Trung Quốc đã diễn ra trong 1 thời gian dài. Nhưng quyết định hiện tại là một cảnh báo cứng rắn chống lại sự độc lập của Đài Loan”, ông Xu nói.

Đài Loan chỉ mới được 19 quốc gia nhỏ thừa nhận là một quốc gia có chủ quyền, 10 trong số đó thuộc châu Mỹ Latinh và Caribbea.

Flavio Dario Espinal, cố vấn pháp lý văn phòng Tổng thống Dominca, trong một cuộc họp báo hôm thứ Hai (1/5) đã nói rằng sự thay đổi chính sách ngoại giao dựa trên “nhu cầu, những triển vọng tiềm năng và tương lai” quốc gia. Ông bổ sung: “Lịch sử và thực tế kinh tế xã hội hiện nay buộc chúng ta phải thay đổi chiều hướng”.

Cộng hòa Dominica đã nhận được hàng triệu USD tài trợ cho các chương trình phát triển từ Đài Loan, nhưng Đài Bắc ngay lập tức đình chỉ các dự án của họ sau thông báo.

Tầm ảnh hưởng của Trung Quốc đại lục đã gia tăng trong những năm gần đây đối với chính phủ Dominica khi thương mại song phương giữa 2 nước đạt tới 2 tỷ USD mỗi năm, trở thành đối tác thương mại lớn thứ 2 của Trung Quốc thuộc vùng Caribbea và các quốc gia Trung Mỹ.

Triệu Hằng