Tuần trước Philippines tuyên bố Trung Quốc đã rút toàn bộ các tàu ra khỏi bãi cạn Scarborough ở Biển Đông và các ngư dân của Philippines có thể trở lại hoạt động ở khu vực này. Nhưng nay họ phải đính chính lại sự việc.

Philippines vui mừng khi không thấy tàu Trung Quốc ở bãi cạn Scarborough

Ngày 29/10, người phát ngôn của Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte cho biết không còn dấu hiệu cho thấy các tàu Trung Quốc tại vùng biển nói trên, sau chuyến thăm của ông Duterte đến Bắc Kinh nhằm củng cố mối quan hệ giữa hai nước.

Kể từ 3 ngày trước, đã không còn tàu Trung Quốc, cả tàu cảnh sát biển hay tàu hải quân, hiện diện ở khu vực Scarborough”, Reuters dẫn lời Bộ trưởng Quốc phòng Delfin Lorenzana phát biểu trước báo giới. “Nếu tàu Trung Quốc đã rời đi thì đồng nghĩa với việc các ngư dân Philippines có thể quay lại khu vực này để đánh bắt”, ông Lorenzana nói.

Chuyến thăm của tổng thống Philippines gác vấn đề tranh chấp lãnh thổ sang một bên và tập trung vào viện trợ của Trung Quốc. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nói với ông Duterte rằng không có lý do nào cho sự thù địch (giữa hai bên) và các chủ đề khó giải quyết “có thể tạm thời hoãn lại”.

Sau khi trở về, ông Duterte đã úp mở về khả năng Trung Quốc rút quân khỏi khu vực này. “Chúng ta chỉ phải chờ trong một vài ngày nữa, sau đó có thể quay trở lại bãi cạn Scarborough”, tổng thống Philippines nói.

Hôm qua, nhiều kênh truyền thông cũng cho biết ngư dân từ các tỉnh phía bắc Pangasinan đã có thể câu cá tại bãi cạn Scarborough với sự giám sát nhưng không can thiệp từ phía Trung Quốc. Nhiều ngư dân Philippines trở về sau nhiều ngày đánh bắt tại vùng biển quanh Scarborough đã kể lại chuyến đi của mình.

Trang Philstar dẫn lời Gilbert Baoya, ngư dân tỉnh Pangasinan vừa có thu hoạch lớn sau chuyến đánh bắt 5 ngày tại Scarborough, cho biết họ hoạt động tại khu vực này một cách tự do và không bị ngăn cản. Ngư dân Baoya phấn khởi nói: “Những ngày tươi đẹp đã trở lại rồi. Chúng tôi thực sự rất vui mừng”.

…Nhưng niềm vui có vẻ quá sớm

Hãng thông tấn AP ngày 30/10 đưa tin, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana cho biết, máy bay giám sát quân đội nước này vừa phát hiện 4 tàu hải cảnh Trung Quốc vẫn án ngữ tại bãi cạn Scarborough chứ không phải chúng đã rút đi như những báo cáo trước đó.

Philippines cho biết tàu cảnh sát biển Trung Quốc vẫn hiện diện quanh bãi cạn Scarborough - Ảnh: ARF
Philippines cho biết tàu cảnh sát biển Trung Quốc vẫn hiện diện quanh bãi cạn Scarborough – Ảnh: ARF

Tuy nhiên, ngư dân Philippines đã đánh bắt cá ở đó mà lần đầu tiên không bị tàu Trung Quốc sách nhiễu như trước đây. Ông Delfin Lorenzana cho rằng đây là một sự phát triển rất đáng hoan nghênh.

Theo Reuters, khi được hỏi về việc cho phép ngư dân Philippines quay lại đánh bắt cá tại bãi cạn Scarborough, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lu Kang từ chối bình luận và cũng không đề cập đến việc rút các tàu Trung Quốc ra khỏi khu vực này.

Hai nước có thể hợp tác với nhau trong các vấn đề liên quan đến Biển Đông và giải quyết các tranh chấp theo hướng phù hợp”, phát ngôn viên Lu Kang nói trong cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao Trung Quốc.

Trung Quốc sẽ không từ bỏ bãi cạn Scarborough?

Trong khi Manila vui mừng miêu tả động thái của Trung Quốc là một “diễn biến tích cực” thì nhiều người tin rằng, đó chỉ là một sự nhượng bộ tạm thời để phục vụ lợi ích trước mắt và Bắc Kinh sẽ không từ bỏ ý định chiếm bãi cạn Scarborough.

Bắc Kinh rút lui tạm thời để tranh thủ thời cơ tăng cường quan hệ với Philippines và khoét sâu mâu thuẫn giữa chính quyền Tổng thống Duterte với đồng minh Mỹ. Điều này sẽ giúp Trung Quốc làm suy yếu liên minh của Mỹ trong khu vực – một liên minh mà Bắc Kinh tin là đang tìm cách bao vây, kiềm chế sự nổi lên của họ.

Bãi cạn Scarborough tranh chấp giữa Philippines và Trung Quốc. (Ảnh: Wikipedia)
Bãi cạn Scarborough tranh chấp giữa Philippines và Trung Quốc. (Ảnh: Wikipedia)

Bãi cạn Scarborough nằm cách đảo chính Luzon của Philippines chỉ khoảng 230km. Trong khi đó, khu vực đất liền gần nhất của Trung Quốc là tỉnh Hải Nam cũng cách bãi cạn Scarborough đến 1.200km. Mặc dù bãi cạn Scarborough chỉ bao gồm vài bãi đá nổi lên trên mặt biển nhưng nó được xem là biểu tượng trong nỗ lực của Manila nhằm khẳng định chủ quyền và các quyền hàng hải của họ ở Biển Đông.

Từ năm 2012, Trung Quốc nắm quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough, cách đảo Luzon của Philippines 230 km về phía tây. Bắc Kinh ngăn ngư dân Philippines tiếp cận với ngư trường dồi dào này, thậm chí đôi khi còn sử dụng vòi rồng. Việc Trung Quốc chiếm đóng khu vực bãi cạn Scarborough trở thành vấn đề nhức nhối trong quan hệ giữa Manila và Bắc Kinh.

Dương Lương