Kho vũ khí tên lửa hạt nhân đang phát triển của CHDCND Triều Tiên rõ ràng là mối đe doạ quân sự tức thời đối với Nhật Bản, nhưng các nhà hoạch định quốc phòng ở Tokyo đang tập trung vào một kẻ thù lớn hơn và thách thức hơn nhiều trong tương lai gần, đó chính là Trung Quốc.

Trung Quốc đã tăng cường chi phí quân sự và đã chiếm ưu thế trên Biển Đông (Biển Nam Trung Hoa), ảnh hưởng đến thương mại của Nhật Bản với các thị trường lớn bao gồm châu Âu và Trung Đông.

Hiện nay, các chuyên gia quân sự ở Tokyo đang lo lắng Bắc Kinh có thể đang trên đường mở cánh cửa tiếp cận Thái Bình Dương thông qua một chuỗi đảo tranh chấp giữa Nhật Bản và Trung Quốc trong nhiều thập kỷ.

Tokyo nhận thấy đường đi mở rộng của  tàu chiến và máy bay chiến đấu Trung Quốc qua chuỗi đảo Okinawa là mối đe dọa đối với các tuyến đường biển quan trọng. Đối với Trung Quốc, việc tiếp cận này là một phần của việc trở thành một siêu cường toàn cầu.

Nozomu Yoshitomi, giáo sư của Đại học Nihon ở Tokyo, cho biết: “Bây giờ, chúng ta đang đối mặt với nhau một cách đúng mực, nhưng thực tế Nhật Bản đang phải đối mặt với Trung Quốc trong tư thế của kẻ thua cuộc”.

Tham vọng của Trung Quốc

Quân đội Nhật Bản được bảo vệ bởi quân đội Hoa Kỳ, và Nhật Bản là một trong những căn cứ quân sự châu Á chính yếu của Hoa Kỳ sau khi kết thúc Thế chiến thứ Hai. Theo một hiệp định an ninh, Washington có nghĩa vụ phải hỗ trợ Tokyo nếu lãnh thổ của họ bị tấn công.

Bắc Kinh đang tăng cường chi phí quân sự để xây dựng lực chiến đấu mang đẳng cấp quốc tế trước năm 2050 với các máy móc tiên tiến, trong đó có các máy bay phản lực tàng hình, và các tàu sân bay chạy bằng năng lượng nguyên tử.

Năm 2018, Bắc Kinh dự định sẽ sử dụng 1.11 nghìn tỷ Nhân Dân Tệ (khoảng 175 tỷ đô-la Mỹ) để hiện đại hóa các lực lượng vũ trang, gấp ba lần so với kinh phí của Nhật Bản.

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Nhật Bản Itsunori Onodera cho biết: “Tốc độ hoạt động của Trung Quốc trong các vùng biển xung quanh lãnh thổ Nhật Bản đã được mở rộng và tăng tốc. Trung Quốc đang đẩy mạnh xây dựng hoạt động ở các vùng biển xa xôi và có thể nhìn thấy điều này khi Trung Quốc mua lại tàu sân bay đầu tiên và xây dựng các căn cứ trên biển”.

Nhật Bản ẩn mình chờ thời

Các khoản chi tiêu quốc phòng của Nhật Bản trong 5 năm qua chỉ tăng 1% mỗi năm. Một tài liệu khác của Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho biết: “Tài chính là điểm yếu của chúng ta, nhưng sức mạnh của chúng ta là khả năng phục hồi của xã hội”. Nếu Nhật Bản có thể nhẫn nhịn được lâu, mối đe dọa từ Trung Quốc sẽ suy giảm bởi vì các vấn đề nội bộ trong tương lai của họ, hay những vấn đề về kinh tế hoặc các vấn đề khác, theo như nhận định của một quan chức Nhật Bản giấu tên.

Để kiềm chế Bắc Kinh trong thời gian chờ đợi, Tokyo cần nhiều hơn nữa các loại vũ khí tiên tiến mà có thể tấn công các mục tiêu xa hơn.

Các thiết bị quân sự mới có thể bao gồm các tàu đổ bộ cùng với máy bay không người lái để giám sát các hoạt động của Trung Quốc và có khả năng nhắm vào các tên lửa trong giai đoạn tăng tốc của bất kỳ lần phóng nào.

Quân đội Nhật Bản sẽ có được tên lửa có khả năng đạt được mục tiêu tấn công ở phạm vi lớn hơn. Nhật Bản cũng sẽ đặt hàng mua các máy bay chiến đấu tàng hình F-35 của Lockheed Martin, bao gồm các phiên bản cất cánh và hạ cánh thẳng đứng.

Shinzo Abe
Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe (bên trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong hội nghị thượng đỉnh G20 diễn ra tại Đức hồi tháng Bảy năm ngoái. (Ảnh: Nikkei)

Áp lực từ Trung Quốc

Tuy nhiên, khi Tokyo hoạch định các kế hoạch đó, Bắc Kinh đã và đang kiểm tra hệ thống phòng thủ của Nhật Bản.

Trong một động thái vào tháng 1, mà Nhật Bản phản đối như là một “bước tiến nghiêm trọng”, tàu ngầm Trung Quốc đã xâm chiếm vùng biển tiếp giáp với các hòn đảo đang tranh chấp ở Biển Hoa Đông, được tuyên bố là Senkaku ở Nhật Bản và Diaoyu ở Trung Quốc. Điều đó theo sau một loạt các loại máy bay ném bom và máy bay chiến đấu của Trung Quốc.

Trung Quốc có thể “kiểm tra sự sẵn sàng phản ứng của các lực lượng quân sự Nhật Bản, để hiểu rõ hơn về các biện pháp phòng thủ của Nhật Bản và, theo thời gian, để tham gia vào việc xóa bỏ hòa bình”, Toshi Yoshihara, giáo sư và cũng là thành viên cao cấp tại Trung tâm Đánh giá Chiến lược và Ngân sách ở Washington, nhận định, “Nếu hoạt động của Trung Quốc trở nên thường xuyên, họ buộc Nhật Bản phải chấp nhận sự hiện diện ngày càng tăng của PLA như là một thực tế của cuộc sống”.

Tokyo đã đặc biệt báo động vào tháng 11, khi 6 máy bay ném bom Xian H-6 bay qua khoảng cách 290 km (180 dặm) trên tuyến đảo của Nhật Bản giữa Okinawa và Miyakojima, kèm theo một thiết bị chiến tranh điện tử TU-154 và máy bay giám sát Y-8.

Một quan chức quốc phòng cao cấp của Nhật Bản cho biết cuộc tập trận này “giống như một gói tấn công tập trận trên đảo Guam”, một căn cứ quân sự lớn khác của Mỹ. Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã không bình luận về việc này.

Chính trị gia Nhật Bản Gen Nakatani cho biết: “Tốc độ hoạt động của Trung Quốc nhanh hơn chúng tôi dự đoán. Môi trường an ninh của Nhật Bản đã không khắc nghiệt như thế kể từ Chiến tranh thế giới lần thứ Hai”.

An Tuệ