Tóm tắt bài viết

  • Gần đến kỷ niệm 30 năm thảm sát Lục Tứ, tại quảng trường Thiên An Môn, một sự kiện mà chính quyền Trung Quốc luôn muốn "phong toả".
  • Trung Quốc lại kiểm duyệt và cấm một đoạn phim quảng cáo máy ảnh của nhà sản xuất Leica, Đức, gợi nhớ đến Lục Tứ
  • Trong năm nay, Trung Quốc đã kiểm duyệt hai tác phẩm nghệ thuật có chứa yếu tố Lục Tứ.

Đã 30 năm từ ngày thảm sát Lục Tứ, chính quyền Trung Quốc chưa bao giờ dừng kiểm duyệt những tác phẩm có thể gợi nhớ đến cuộc tàn sát nhân loại thảm khốc. Gần đây, họ tiếp tục “kiểm duyệt” thêm một đoạn phim quảng cáo  máy ảnh có tên “The Hunt” (Tạm dịch: Cuộc săn ảnh) của nhà sản xuất máy ảnh Leica, Đức.

Đoạn phim quảng cáo cho thương hiệu máy ảnh nổi tiếng, đã lấy một số bối cảnh lịch sử, mang tính tiêu biểu, và ý nghĩa tượng trưng chung, để tạo nên một câu chuyện cảm động. Nhưng thông qua đó, đoạn phim được xem là âm thầm lên án tội ác tàn sát những người vô tội.

Trong The Hunt, có một vài phân cảnh đã khiến Đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCSTQ) sợ hãi, vì thế, họ đưa Leica và The Hunt vào “danh sách nhạy cảm” và bị cấm ở Trung Quốc.

Kịch bản của The Hunt lấy cảm hứng từ những sự kiện lớn của thế giới

Theo tờ báo Hồng Kông Bưu Điện Nam Hoa Buổi Sáng (SCMP), đoạn phim quảng cáo dài 5 phút của Leica, mô tả những khoảnh khắc đen tối khác nhau của chiến tranh và xung đột thông qua lăng kính của các phóng viên ảnh.

Cốt truyện chính của The Hunt, là theo chân một nhà báo phương Tây vào bên trong một khách sạn Bắc Kinh vào năm 1989, và khi anh cố gắng đi ra ngoài để ghi lại vụ thảm sát nhân quyền lịch sử.

Chỉ trong cảnh quay đầu tiên của The Hunt, người xem có thể nhìn thấy vài sự kiện lịch sử tiêu biểu như: những tên cướp có súng; những phụ nữ Trung Đông sắp bị hành quyết; vài con sói đi trong tuyết; những người tị nạn chạy trốn; cảnh quân đội Trung Quốc cầm súng đi qua biển lửa ở quãng trường Thiên An Môn.

Và tiếp đó là một phóng viên ảnh với ống kính dài, với biểu đạt sẵn sàng ghi lại lịch sử bằng hình ảnh. Sau đó, màn hình hiện lên dòng chữ “Bắc Kinh, năm 1989” (năm xảy ra thảm sát Lục Tứ).

Diễn viên chính đoạn phim quảng cáo của Leica. (Ảnh: chụp màn hình từ youtube).

Trong The Hunt, đã lấy một bối cảnh dựa trên sự kiện “Thảm sát Thiên An Môn” – một phong trào dân chủ do giới tri thức trẻ ở Trung Quốc khởi xướng cách đây 30 năm, tại quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh vào ngày 4/6/1989.

ĐCSTQ đã dùng thiết quân lực để trấn áp cuộc thỉnh nguyện dân chủ ôn hoà của học sinh, sinh viên, dân thường không bạo lực không vũ khí.

Những người trí thức, thanh niên trẻ tuổi, đã đối diện, và đặt bản thân họ dưới những chiếc xe tăng, xe thiếp giáp, và phía đầu ngọn súng của chính quyền Trung Quốc lúc bấy giờ là xương máu những người yêu đất nước, chống tham nhũng, chống cường quyền Trung Hoa.

Theo nhiều tài liệu thống kê, có khoảng hơn 10.000 người tử vong trong thảm sát Lục Tứ, tuy nhiên con số thương vong thật sự là điều mà ĐCSTQ chưa bao giờ thừa nhận hay tiết lộ ra bên ngoài.

Cho đến nay số người tử vong trong thảm sát Lục Tứ vẫn còn là bí ẩn. (Ảnh: TU8964.com)

Đoạn phim quảng cáo đã khắc họa chân dung những phóng viên ảnh gan dạ, không sợ cường quyền, bất chấp sinh mạng để mang đến cho độc giả không chỉ là những bức ảnh mà còn là câu chuyện sống động với sự hy sinh thông qua lăng kính.

Trong The Hunt, có phân cảnh một số sĩ quan quân đội Trung Quốc đang lục soát một khách sạn gần Quảng trường Thiên An Môn, cách đó không xa, có một phóng viên ảnh da đen nói với đồng nghiệp da trắng rằng: “Bên ngoài thật sự hỗn loạn, tôi phải đi đây, họ đang lục soát toà nhà này”.

Phóng viên ảnh da trắng đang tập trung chụp ảnh, và anh hỏi lại đồng nghiệp: “Anh nói cái gì?”, người kia trả lời: “Anh bạn, tôi còn có con nhỏ”. 

Hình ảnh hai phóng viên ảnh khác trong MV, một người bị súng chĩa thẳng vào đầu, một nữ nghiếp ảnh đang tác nghiệp xém bị trúng đạn, nhưng sau đó cô đã dũng cảm chạy ra giúp đỡ một phụ nữ Trung Đông bị trúng đạn khác. (Ảnh: ET ghép ảnh).

Tiếp theo là một cảnh tượng kinh hoàng nào đó đã khiến phóng viên ảnh da trắng quyết định rời đi, nhưng khi anh bước ra khỏi căn phòng, anh đã trạm chán với 3 cảnh sát Trung Quốc đã tới khách sạn.

Một cảnh sát hét lớn ra lệnh bắt anh xuất trình giấy tờ, phóng viên ảnh phương Tây liên tục nói: “Tôi là khách thuê trong khách sạn, tôi không biết nói tiếng Trung”, còn cảnh sát kia đứng phía sau lục soát khắp người phóng viên ảnh.

Phân cảnh khác cho thấy, trong lúc đó, một cảnh sát Trung Quốc khác đang ở trong phòng nhiếp ảnh gia da trắng, tìm kiếm và ném tứ tung những đồ vật trong phòng. Sau đó nhiếp ảnh gia được phép rời đi, nhưng dường như có điều gì đó ước thúc anh quay trở lại, anh đứng nép người sau vách tường, trong khi chứng kiến hai cảnh sát Trung Quốc đang cưỡng chế bắt giam người bị tình nghi đã đi biểu tình ở Thiên An Môn.

Cảnh trạm chán với ba cảnh sát Trung Quốc. (Ảnh: ET ghép ảnh).

Cảnh quay tiếp theo là hình ảnh Thiên An Môn đầy khói lửa trong vụ thảm sát, một đồng nghiệp của nhiếp ảnh gia đang ghi lại khoảng khắc lịch sử hiện trường với tâm trang não nề. Khi anh về đến căn phòng, mọi thứ đang nằm ngổn ngang dưới đất, anh nhìn thấy một cuộn phim bị cảnh sát Trung Quốc làm hỏng, nhưng chiếc máy ảnh nhỏ của anh vẫn còn nguyên vẹn và không bị phát hiện.

Anh cầm máy ảnh đi, nhưng không ngờ khi tiến đến phía cầu thang lại bắt gặp một cảnh sát Trung Quốc đang đi lên, anh liền chạy thật nhanh vào phòng, mặc cho cảnh sát Trung Quốc vừa đuổi theo vừa la hét: “Đứng lại”, “Mở cửa ra”, “bắt hắn lại”. Anh nhanh tay lấy máy ảnh ra tác nghiệp, ghi lại những bức ảnh có giá trị lịch sử.

Cảnh cuối đoạn quảng cáo là hình ảnh một chiếc xe tăng trên quảng trường Thiên An Môn phản chiếu lên mặt gương của ống kính, gợi nhớ đến hình ảnh “Tank Man” (người thanh niên đứng đối diện xe tăng) – nổi tiếng của trong phong trào Lục Tứ.

videoinfo__video2.dkn.tv||aa1575eb4__

Tank Man 

Hình ảnh người thanh niên mặc chiếc áo sơ mi trắng, tay không tấc sắt, đứng chặn cả đoàn xe tăng, hy vọng chính phủ không dùng thiết quân luật đàn áp phong trào dân chủ, đã trở thành biểu tượng thỉnh nguyện hoà bình nổi tiếng của sự kiện Lục Tứ.

Người thanh niên Trung Quốc chặn xe tăng năm đó, tên là Vương Duy Lâm, khi ấy, Vương mới 19 tuổi. Anh được mệnh danh là “Tank Man”, và được ca ngợi là “người anh hùng của thế kỷ 20”.

Nhiều tạp chí đã đánh giá người thanh niên này là một trong số những người có ảnh hưởng lớn nhất thế giới của thế kỷ 20.

Tank Man Vương Duy Lâm đã hiện hữu trong ống kính máy ảnh của phóng viên. (Ảnh: ET ghép ảnh).

Năm 1990, bà Barbara Walters – một phóng viên truyền hình nổi tiếng của Mỹ – khi phỏng vấn cựu lãnh đạo Trung Quốc Giang Trạch Dân, bà đã cầm bức ảnh “Tank Man”, và hỏi về tung tích của anh Vương, ông Giang khi đó úp mở nói rằng: “Người này không bị xe tăng nghiền chết, nhưng không biết tung tích của anh ta”.

Trong cuộc phỏng vấn với CBS năm 2000, khi phóng viên Mike Wallace chìa ảnh Vương Duy Lâm chặn xe tăng hỏi: “Có phải ông cũng rất khâm phục lòng dũng cảm của cậu thanh niên này không?”, ông Giang Trạch Dân bất ngờ trả lời: “Cậu ta chưa từng bị ai bắt. Tôi không biết cậu ta hiện đang ở đâu”. 

Đoạn phim quảng cáo phát hành trong thời gian “nhạy cảm”

Đoạn phim quảng cáo The Hunt được Leica cho ra mắt trong tuần nà – một thời điểm nhạy cảm về chính trị đối với chính phủ Trung Quốc – vài tuần trước khi đến lễ kỷ niệm 30 năm thảm sát Lục Tứ 4/6/1898 – 4/6/2019.

SCMP đưa tin, nhưng đến tối thứ Năm (18/4) theo giờ Bắc Kinh, đều không còn bất kỳ bài đăng tải trên mạng xã hội Weibo có chứa từ khóa từ Leica – bằng tiếng Anh hay tiếng Trung Quốc.

Từ khóa Leica đã bị cấm trên mạng xã hội của Trung Quốc, với lý do “vi phạm luật pháp và quy định có liên quan hoặc thoả thuận cộng đồng của Weibo”. Phát ngôn viên của Leica cho biết, quảng cáo có kết thúc bằng logo Leica, không phải là một video tiếp thị chính thức do công ty ủy quyền.

“Vì thế, Leica Camera AG phải rút ra khỏi các nội dung hiển thị trong đoạn video và hối tiếc về bất cứ hiểu lầm hoặc những kết luận sai lầm rằng có thể đã được đưa ra” – Emily Anderson cho biết qua email – Công ty sẽ thực hiện các biện pháp để đảm bảo rằng bộ phim không được chia sẻ trên các kênh truyền thông xã hội riêng của Leica, cô nói thêm.

videoinfo__video3.dkn.tv||8543718ac__

Nhà sản xuất video, F / Nazca Saatchi Saatchi, người đã thực hiện nhiều bộ phim giành giải thưởng cho Leica trong vài năm qua, đã không trả lời bình luận về nguồn gốc của video quảng cáo.

Tài khoản Weibo của Leica đã bị vô hiệu hóa tính năng bình luận dưới bài đăng mới nhất của họ, nhưng người dùng đã để lại hàng trăm bình luận dưới các bài đăng cũ của Leica.

Ngoài ta, Leica cũng là đối tác của Huawei – nhà sản xuất điện thoại thông minh lớn nhất Trung Quốc, camera của Leica được Huawei sử dụng trong những chiếc điện thoại của mình.

Huawei từ chối bình luận về quảng cáo Leica.

Apple gỡ bỏ một bài hát chứa yếu tố Lục Tứ theo yêu cầu Trung Quốc

Trước đó, bài hát “Ren jian dao” (Tạm dịch: Đạo nhân gian) cũng bị Bắc Kinh ngăn chặn.

Thông tấn xã Trung ương Đài Loan đưa tin, một số cư dân mạng đại lục đăng trên mạng xã hội Weibo nói rằng, bài hát “Đạo nhân gian” đã bị xóa khỏi ứng dụng Apple Music Trung Quốc, tuy nhiên bài hát vẫn có thể tìm thấy trong phiên bản Apple Music Bắc Mỹ, và phiên bản Đài Loan, và rõ ràng nó bị xoá không phải vì vấn đề bản quyền.

“Đạo nhân gian” do nghệ sỹ nổi tiếng Hồng Kông Trương Học Hữu (Jacky Cheung) thể hiện – đã bị xóa khỏi tất cả các website âm nhạc của Trung Quốc. Lý do là chính quyền Bắc Kinh cho rằng ca từ có chứa đựng yếu tố Lục Tứ, theo NTD

Trương Học Hữu là một trong “Tứ đại thiên vương” Hồng Kông hồi cuối những năm 1980 đầu 1990, anh là ca sỹ có sức ảnh hưởng ở Trung Quốc và cả châu Á.

“Đạo nhân gian” là một trong những ca khúc nổi tiếng của cố nhạc sỹ nổi danh Hồng Kông, Hoàng Triêm – người còn được mệnh danh là một trong “Tứ đại tài tử” Hồng Kông – cùng nhà văn Kim Dung, Nghệ Khuông và Tsai Lan. 

Hoàng Triêm đã sáng tác “Đạo nhân gian” trong bối cảnh sau vụ thảm sát Lục Tứ, lời bài hát có những ca từ như: “Thiếu niên kêu trời khóc đất”, “Giang sơn ngày xưa giờ đây sao lại biến thành biển máu cuồn cuộn”, và “Con đường cố hương sao lại không thể về” – những ca từ mà chính quyền Trung Quốc gán mác là ám chỉ Lục Tứ.

Thục Lan

Xem thêm:

CLIP HAY