Tại sự kiện nhân Ngày Thế giới phòng chống AIDS ở Bình Nhưỡng vào tháng 12 năm 2018, các quan chức chính phủ và nhân viên Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã ăn mừng một chiến công bất ngờ: một góc trên hành tinh của chúng ta vẫn chưa bị nhiễm HIV.

Thushara Fernando đại diện của WHO tại Bắc Triều Tiên vào lúc đó cho biết, không có trường hợp nhiễm HIV nào được báo cáo tại quốc gia này, ít nhất là theo hiểu biết của ông. Fernando cho rằng đó là một thành công đáng kinh ngạc trong việc phòng ngừa và xét nghiệm HIV trên diện rộng.

Nhưng trên thực tế, các quan chức y tế của Triều Tiên đã âm thầm theo dõi một mối đe dọa bùng phát căn bệnh thế kỷ AIDS. Vào năm 2018, Triều Tiên thực sự có 8.362 cá nhân dương tính với HIV, đây là ước tính từ một báo cáo của nhóm các nhà nghiên cứu từ Bắc Triều Tiên và Hoa Kỳ gửi vào máy chủ của cơ sở dữ liệu medRxiv (cơ sở dữ liệu cho cộng đồng nghiên cứu lâm sàng, cho phép gửi dữ liệu lên trước khi được xuất bản trên các tạp chí khoa học).

Các nhà nghiên cứu cho biết, ca nhiễm bệnh đầu tiên của công dân Triều Tiên được xác nhận là  vào tháng Một năm 1999, và tốc độ nhiễm AIDS đã gia tăng trong vài năm qua.

“Đó là một tốc độ đáng kinh ngạc”, Chris Thatrer, một nhà dịch tễ học tại Đại học Johns Hopkins ở Baltimore, Maryland, người đã thực hiện nghiên cứu sâu rộng về HIV/AIDS ở châu Á cho biết. Nhà dịch tễ học tại Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Trung Quốc ở Bắc Kinh, Zunyou Wu cũng nói rằng: “Tỷ lệ nhiễm HIV ở Triều Tiên cao hơn nhiều so với tôi dự đoán”.

Các chuyên gia kêu gọi cộng đồng quốc tế hãy làm nhiều hơn để giúp đất nước này chống lại HIV/AIDS. Đồng thời họ cảnh báo rằng sự gia tăng các ca nhiễm bệnh có thể khiến chính phủ Triều Tiên áp dụng các “biện pháp nghiêm khắc để ngăn chặn căn bệnh này”, bao gồm việc hình sự hóa tình trạng nhiễm HIV và giam giữ hoặc trục xuất những người nhiễm virus.

videoinfo__video3.dkn.tv||4ea9e27a9__

Taehoon Kim, đồng sáng lập của DoDaum – một tổ chức phi lợi nhuận ở thành phố New York, điều hành các dự án giáo dục và y tế ở Bắc Triều Tiên, nói rằng chính phủ Triều Tiên tự tìm tới họ và sự hợp tác bất ngờ này bắt nguồn từ năm 2013. “Trước tiên, họ bày tỏ mối quan ngại về HIV ở các vùng nông thôn và hỏi liệu chúng tôi có thể làm gì về vấn đề này hay không. Chúng tôi bắt đầu đi đến những vùng xa hơn của đất nước để gặp gỡ bệnh nhân và hiểu những vấn đề đang diễn ra”, ông Kim cho biết.

Nhóm đã hiểu được rằng các báo cáo nội bộ cho thấy một bức tranh đen tối hơn rất nhiều về tỷ lệ nhiễm HIV so với kết quả công khai. Vào năm 2015, Trung tâm kiểm soát dịch bệnh của Bắc Triều Tiên đã ghi nhận sự gia tăng ổn định trong các bệnh nhiễm trùng trong thập kỷ trước. Nhưng vào tháng 9 năm 2018, Ủy ban AIDS Quốc gia Hàn Quốc đã kết thúc một cuộc khảo sát trên toàn quốc chỉ ra sự leo thang mạnh mẽ các ca nhiễm bệnh.

Triều Tiên đang tìm cách chống lại vấn đề này. Nhưng việc chẩn đoán và điều trị không thật sự tốt. Chỉ có ba phòng thí nghiệm trên toàn quốc sử dụng các xét nghiệm hiện đại để sàng lọc HIV. Kim nói DoDaum đã áp dụng liệu pháp kháng vi-rút kết hợp (ARV) cho khoảng 3.000 bệnh nhân Triều Tiên. Nhưng các lệnh trừng phạt quốc tế thắt chặt đối với Triều Tiên đã khiến việc nhập khẩu thuốc trở nên khó khăn hơn. Hiện nay, ước tính 30% đến 40% số thuốc là đi qua biên giới Trung Quốc với nguồn gốc không rõ ràng.

Các nỗ lực điều trị càng khó khăn hơn trước tỷ lệ mắc bệnh lao cao của dân Triều Tiên, bao gồm cả các chủng đa kháng thuốc. Người bị nhiễm HIV tiến triển xấu với tốc độ nhanh hơn nếu họ mắc bệnh lao, ông Bey Beyer nói.

Lúc đầu, các quan chức Triều Tiên yêu cầu DoDaum giữ im lặng về việc lây nhiễm HIV. Nhưng khi tình hình trở nên tồi tệ hơn, người liên lạc của DoDaum, ông Kim Mun Song, cũng là bác sỹ và Giám đốc đối ngoại của Bộ Y tế Công cộng Triều Tiên ở Bình Nhưỡng, thấy rằng họ phải lên tiếng.

“Một mặt, báo cáo về sự tồn tại của những bệnh nhân này có thể dẫn đến phản ứng dữ dội từ chính quyền trung ương, vì họ rất sợ các bệnh truyền nhiễm nói chung”, ông Kim Mun Song nói với Science. “Mặt khác, không báo cáo và không nhận ra sự tồn tại của vấn đề sẽ càng làm tình trạng tội tệ hơn khi không có phương pháp điều trị”.

Cộng đồng quốc tế nên phát động một chiến dịch khẩn cấp để cung cấp thuốc ARV cho những người nhiễm bệnh ở Triều Tiên, các tác giả nói, cũng như nỗ lực lâu dài để xây dựng lại hệ thống y tế quốc gia và thiết lập các trao đổi học thuật. Văn phòng WHO ở Bình Nhưỡng có thể cung cấp hỗ trợ kỹ thuật rất cần thiết, Smith Fawzi cho biết. Nhưng tới hiện tại, WHO vẫn chưa hồi đáp.

Nếu tỷ lệ nhiễm HIV tiếp tục gia tăng, Triều Tiên có thể sẽ phải áp dụng các biện pháp hà khắc để phòng ngừa căn bệnh này bằng mọi giá, Taehoon Kim cảnh báo. Các đạo luật của Triều Tiên cho phép chính phủ di chuyển những người bệnh bất chấp ý muốn của họ hoặc trục xuất họ, ông lưu ý. Các quan chức khác coi đây là một mối quan tâm địa chính trị có thể gây ra mối đe dọa cho chế độ, ông nói.

Những lo ngại về cách phản ứng của chính phủ là hoàn toàn có cơ sở, ông Kim Mun Song nói, “tuy nhiên, chúng tôi hy vọng sẽ không có các biện pháp vi phạm nhân quyền”.

Tất Thăng

videoinfo__video3.dkn.tv||a5d8c9edb__