Các phóng viên Hàn Quốc tại Wonsan, Triều Tiên, thông báo chính quyền Bình Nhưỡng đã sẵn sàng phá hủy bãi thử hạt nhân lớn nhất nước này Punggye-ri vào ngày hôm nay (24/5).

“Nếu ngày mai thời tiết thuận lợi, chúng tôi có thể tiến hành tháo dỡ bãi thử hạt nhân”, hãng tin Yonhap ngày 23/5 dẫn lời một quan chức của Triều Tiên.

Đây là thông báo đầu tiên liên quan đến thời gian dỡ bỏ bãi thử hạt nhân sau khi Triều Tiên tuyên bố rằng sẽ phá bỏ tất cả hầm ngầm và cơ sở có liên quan ở bãi thử Punggye-ri trong khoảng thời gian từ ngày 23-25/5.

Trước đó, Triều Tiên đã chấp thuận danh sách các phóng viên Hàn Quốc tới dự lễ phá hủy bãi thử Punggye-ri qua kênh liên lạc tại Panmumjom (Bàn Môn Điếm).

Yonhap dẫn thông cáo ngày 23/5 của Bộ thống nhất Hàn Quốc cho biết: “Chính phủ sẽ thực hiện các bước cần thiết liên quan đến việc Triều Tiên cho phép nhóm phóng viên tới bãi thử hạt nhân, bao gồm cung cấp phương tiện di chuyển” . Danh sách này gồm 8 phóng viên đến từ hãng tin News1 và đài truyền hình MBC.

Trước đó một ngày, dù Bộ Thống nhất Hàn Quốc tiếp tục gửi danh sách phóng viên nhưng Triều Tiên không phản hồi và tắt luôn kênh liên lạc.

Triều Tiên sẵn sàng phá bãi thử hạt nhân Punggye-ri, âm mưu chôn vùi bằng chứng quan trọng?
Hình ảnh mới nhất về hoạt động tại bãi thử Punggye-ri. (Ảnh: 38 North)

Nhóm phóng viên quốc tế của các hãng tin Trung Quốc, Nga, Anh, Mỹ và Hàn Quốc đã có mặt tại Triều Tiên để chuẩn bị đưa tin về sự kiện mang tính bước ngoặt này.

Họ được sắp xếp nghỉ tại một khách sạn ở thành phố Wonsan, sau đó được hướng dẫn lên một chuyến tàu đặc biệt tới bãi thử Punggye-ri.

Khoảng cách giữa Wonsan và ga Jaedok là 416 km. Với tốc độ di chuyển khoảng 35km/h, đoàn tàu mất khoảng 12 tiếng để đưa các phóng viên quốc tế tới điểm cần đến. Khi tới ga Jaedok, các phóng viên sẽ sử dụng phương tiện khác để tới bãi thử Punggye-ri cách đó khoảng 21 km.

Trong chuyến đi trước đó đến Wonsan, phóng viên CNN phải đáp máy bay đến Bình Nhưỡng trước, sau đó di chuyển bằng đường bộ tới thành phố biển này.

Phóng viên Sky News Tom Cheshire cho biết, điện thoại vệ tinh và thiết bị đo bức xạ hạt nhân của nhóm phóng viên đã bị lực lượng an ninh tại sân bay Wonsan tịch thu. Các phóng viên Trung Quốc cũng bị tịch thu thiết bị.

Trong một diễn biến khác, các chuyên gia về giải trừ vũ khí hạt nhân cho rằng phá hủy bãi thử hạt nhân Punggye-ri là hành động giúp chính quyền Bình Nhưỡng chôn vùi các bằng chứng quan trọng.

Cheryl Rofer, một chuyên gia hóa học nói rằng bà rất lấy làm tiếc khi Triều Tiên chỉ mời các nhà báo mà không mời các chuyên gia tới chứng kiến việc phá hủy bãi thử Punggye-ri, theo CNN.

Bà Rofer có 35 năm kinh nghiệm trong việc phá hủy, vô hiệu hóa vũ khí hạt nhân và giám sát việc phá hủy vũ khí hóa học.

“Tôi đã hy vọng các phóng viên có thể đưa tôi đi cùng”, bà chia sẻ. Các nhà báo Mỹ, Nga, Trung Quốc và Anh được mời đến nhưng chỉ có thể theo dõi sự kiện từ xa, họ thực sự không hiểu điều gì đang xảy ra bên trong các đường hầm ở bãi thử.

Theo bà Rofer, tình trạng của bãi thử hạt nhân sẽ tiết lộ nhiều điều liên quan đến chương trình phát triển vũ khí của nước này. Nếu các chuyên gia được tiếp cận, họ vẫn có thể thu thập được nhiều thông tin về loại vũ khí đã được thử nghiệm.

Triều Tiên sẵn sàng phá bãi thử hạt nhân Punggye-ri, âm mưu chôn vùi bằng chứng quan trọng?
Đồ họa các vụ thử hạt nhân của Triều Tiên từ năm 2006 đến nay. (Khu thử hạt nhân Punggye-ri ở vị trí chấm đỏ). (Ảnh: BBC)

Bruce Bechtol – giáo sư về khoa học chính trị tại Đại học Angelo (Mỹ) – cho biết, những bằng chứng có thể thu thập từ bãi thử này sẽ hoàn toàn biến mất.

“Triều Tiên đã thực hiện tất cả các vụ thử nghiệm ở đây. Vì vậy, nếu họ để chuyên gia xem các đường hầm thì nhiều khả năng chúng tôi sẽ phát hiện ra điều gì đó”, Bechtol nói.

“Các phép đo đồng vị có thể nói cho bạn biết cấu tạo của thiết bị, loại bom mà họ đã và đang chế tạo, bao nhiêu uranium và plutonium trong những quả bom”, bà nói.

Các chuyên gia cho rằng, nếu nắm được những thông tin đó, các nhà đàm phán sẽ có lợi thế hơn khi thỏa thuận với Triều Tiên.

Triều Tiên sẵn sàng phá bãi thử hạt nhân Punggye-ri, âm mưu chôn vùi bằng chứng quan trọng?
Hình ảnh mới nhất về hoạt động tại bãi thử Punggye-ri. (Ảnh: 38 North)

Liên quan tới tình trạng hiện tại của bãi thử Punggye-ri, một số chuyên gia nhận định Triều Tiên thực ra đang đóng cửa một khu thử hạt nhân vốn không còn nguyên vẹn.

“Họ có lẽ đã khiến khu thử này bị hư hại sau vụ thử hạt nhân mới nhất và có thể lấy cớ để đóng cửa đường hầm mà họ không còn muốn sử dụng. Họ cũng đang dọn dẹp khu thử này, di dời các ngôi nhà để chúng ta không thể biết được họ từng làm gì ở đây và cũng để đảm bảo rằng không ai có chuyên môn về kỹ thuật hạt nhân có thể thị sát khu vực này”, Vipin Narang, giáo sư chính trị chuyên nghiên cứu về hạt nhân tại Viện Công nghệ Massachusetts, nói với Guardian.

Cheon Seong-whun, một nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Chính sách Asan, Hàn Quốc, nhấn mạnh thế giới đang bỏ lỡ cơ hội khi cho phép Triều Tiên được đơn phương phá hủy bãi thử nghiệm mà không thanh sát trước.

“Đó là bằng chứng rất quan trọng giúp chúng tôi hiểu lịch sử chương trình hạt nhân của Triều Tiên và liệu Triều Tiên có thành ý từ bỏ vũ khí hạt nhân hay không”, ông nói.

Theo kế hoạch, lễ phá dỡ bãi thử hạt nhân Punggye-ri sẽ được tổ chức vào một trong các ngày từ 23/5 đến 25/5, phụ thuộc vào điều kiện thời tiết.

Triều Tiên sẵn sàng phá bãi thử hạt nhân Punggye-ri, âm mưu chôn vùi bằng chứng quan trọng?
Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo. (Ảnh: Getty)

Trong một diễn biến liên quan, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo ngày 23/5 khẳng định, nước này sẵn sàng rời bỏ các cuộc thương lượng với Triều Tiên, nếu các cuộc đàm phán sắp tới về chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng đi chệch hướng.

Linh Lan