Tóm tắt bài viết

  • Vị trí trạm quan sát đại dương tại Makunudhoo, đảo san hô cực tây ở phía bắc, không xa Ấn Độ, cho phép Trung Quốc có một vị trí thuận lợi trong tuyến đường biển huyết mạch qua Ấn Độ Dương.
  • Theo các chuyên gia, Trung Quốc được cho là có kế hoạch thiết lập một trung tâm quan sát ở Maldives, có thể tạo ra một mặt trận hàng hải, chống lại Ấn Độ.
  • Sau yêu sách “đường lưỡi bò” vô căn cứ ở Biển Đông, Trung Quốc tung ra chiến lược “Chuỗi ngọc trai” với tham vọng mở rộng ảnh hưởng của mình từ Biển Đông đến Ấn Độ Dương, với mục tiêu chủ yếu là kiềm chế Ấn Độ, bảo đảm an ninh năng lượng và kiểm soát những tuyến hàng hải quan trọng.   

Trung Quốc đang cố gắng thiết lập một Trạm Quan sát Đại dương Chung ở Maldives, tạo ra một mối thách thức an ninh nữa cho Ấn Độ, khi những lãnh đạo đối lập ở Maldives tuyên bố nó cũng sẽ phục vụ cho mục đích quân sự, theo Thời báo Ấn Độ.

Nguồn tin chính trị tại thủ đô Male của Maldives tiết lộ vị trí trạm quan sát được đặt tại Makunudhoo, đảo san hô cực tây ở phía bắc (không xa Ấn Độ), tạo cho Trung Quốc một vị trí thuận lợi trên tuyến đường biển quốc tế ở Ấn Độ Dương, một tuyến đường huyết mạch mà nhiều tàu buôn và các loại tàu khác qua lại. Vị trí trạm quan sát này là gần vùng biển của Ấn Độ một cách đáng lo ngại, thử thách ‘lằn ranh đỏ’ của Ấn Độ liên quan đến mối quan hệ với Maldives.

Các quan chức Ấn Độ xác nhận rằng một thỏa thuận chính thức với tên gọi ‘Nghị định thư về Thiết lập Trạm Quan sát Đại dương Chung’ giữa Trung Quốc và Maldives, đã được hoàn thành vào năm ngoái, vào cùng thời điểm khi hai quốc gia này ký kết Hiệp định Thương mại Tự do (FTA). Tuy nhiên, các quan chức Ấn Độ cho rằng họ sẽ phải kiểm tra các điều khoản chi tiết của thỏa thuận, trước khi đưa ra bất cứ bình luận nào.

Mặc dù cả Trung Quốc và Maldives đều chia sẻ rất ít thông tin về dự án chung này, một nhà lãnh đạo Đảng Dân chủ Maldives (MDP), đảng đối lập lớn nhất ở Maldives, cho rằng thách thức đặt ra cho Ấn Độ, là phải đảm bảo sao cho trạm quan sát này không bị biến thành một sự bổ sung quan trọng cho cái được gọi là ‘Chuỗi ngọc trai’ của Bắc Kinh, nhằm bao vây và làm suy yếu mối quan hệ an ninh truyền thống giữa Ấn Độ và Maldives.

Được biết, sau yêu sách “đường lưỡi bò” vô căn cứ ở Biển Đông, Trung Quốc tung ra chiến lược “Chuỗi ngọc trai” với tham vọng mở rộng ảnh hưởng của mình từ đảo Hải Nam ở biển Đông, xuyên qua những tuyến đường biển nhộn nhịp nhất thế giới, hướng tới vịnh Ba Tư, mục tiêu chủ yếu là kiềm chế Ấn Độ, bảo đảm an ninh năng lượng và kiểm soát những tuyến hàng hải quan trọng.

Bản đồ biểu thị “chuỗi ngọc trai” (Ảnh: Marinebuzz)
Bản đồ biểu thị “chuỗi ngọc trai” (Ảnh: Marinebuzz)

Vấn đề đặt ra cho Ấn Độ là trạm quan sát biển ngoài khơi trên có vẻ cũng đáng lo ngại như công trình tương tự mà Bắc Kinh đã thông báo ở Biển Đông vào năm ngoái. Với trạm quan sát tại Biển Đông, Trung Quốc muốn khẳng định sự kiểm soát khu vực này không chỉ với Mỹ, mà với toàn thế giới.

Chuyên gia chiến lược Brahma Chellaney cho rằng Ấn Độ cần coi Maldives như một vấn đề ‘lằn ranh đỏ’, và cần cảnh báo chính phủ Maldives và Trung Quốc rằng Ấn Độ sẽ không cho phép xây dựng một trạm quan sát đại dương như vậy.

Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng chính trị hiện tại ở Maldives khiến Ấn Độ gặp nhiều khó khăn trong việc xử lý vấn đề; bất cứ động thái nào, dựa dẫm quá nhiều vào chính phủ hiện thời, đều có thể khiến tình hình tồi tệ hơn, thậm chí gia tăng khả năng bất ổn xã hội.

Cộng đồng quốc tế hiện rất quan tâm đến phản ứng của Ấn Độ trước cục diện chính trị ở Maldives, và cuộc chạy đua của Trung Quốc trong việc tranh giành ảnh hưởng tại nơi vốn được coi là sân sau của Ấn Độ này. Cho đến nay, Ấn Độ vẫn yêu cầu Tổng thống Abdulla Yameen khôi phục nền dân chủ, nhưng cần tránh việc can thiệp bằng quân đội.

Tổng thống Maldives Abdulla Yameen. (Ảnh: AFP).
Tổng thống Maldives Abdulla Yameen. (Ảnh: AFP).

Ông Chellaney nhận thấy: “Trung tâm quan sát đại dương dưới mặt nước tại Biển Đông được dùng cho cả mục đích dân sự và quân sự. Trung Quốc được cho là có kế hoạch thiết lập một trung tâm quan sát ở Maldives, có thể tạo ra một mặt trận hàng hải chống lại Ấn Độ, cũng giống như cách âm thầm mà Trung Quốc đã mở ra một mặt trận chống Ấn Độ tại dãy núi Himalaya vào những năm 1950″.

Các nguồn tin cũng cho biết, vào một giai đoạn nào đó, cũng giống như đã làm với Hiệp định Tự do Thương mại, Ấn Độ sẽ phải yêu cầu Maldives làm sáng tỏ mục đích của việc xây dựng trạm quan sát là gì.

Trong một cuộc phỏng vấn vào tháng trước, cựu Tổng thống Maldives Mohamed Nasheed nói với tờ Thời đại Ấn Độ rằng Trung Quốc đã chiếm 17 hòn đảo ở Maldives, nhưng không rõ về những hoạt động của Trung Quốc trên những hòn đảo này.

Cựu tổng thống Maldives Mohamed Nasheed. (Ảnh: Reuters).
Cựu tổng thống Maldives Mohamed Nasheed. (Ảnh: Reuters).

Trong vài năm qua, nhiều báo cáo, trong đó đưa tin rằng Trung Quốc đang tìm cách xây dựng một cảng biển ở phía nam Maldvies, trên đảo san hô Laamu, đã làm xôn xao quốc gia này. Mặc dù chính phủ của Tổng thống Abdulla Yameen đã phủ nhận thông tin này, nhưng nó cũng không thể giúp chính phủ che đậy được bởi vì người dân tại đảo Laamu đã phải di tản và người ta phát hiện người Trung Quốc đang xây dựng đường xá ở khu vực đó.

Như tờ Thời đại Ấn Độ đã chỉ ra trong một báo cáo trước đó, hòn đảo này nằm ở đường kinh độ 1.5, là một tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới đi qua Maldives.

Tuần trước, Tổng thống Yameen đã tuyên bố kéo dài tình trạng khẩn cấp ở Maldives, không quan tâm nhiều đến lời kêu gọi của Ấn Độ, khôi phục lại tiến trình dân chủ, hoặc thậm chí đến lời kêu gọi của Trưởng Công tố viên của ông, trong đó mô tả lệnh kéo dài này là vi hiến.

Nằm ở vị trí chiến lược sát với một số tuyến đường hàng hải quan trọng của thế giới, Maldives có thể đang tạo điều kiện cho Trung Quốc thực hiện dự án ‘Một vành đai, Một con đường (OBOR) tại khu vực Ấn Độ Dương. Tuy nhiên, đối với Ấn Độ, các khoản đầu tư và dự án của Trung Quốc được xem là thiếu minh bạch, trong khi các khoản cho vay thương mại mặc dù có lãi suất ưu đãi, nhưng lại được bù đắp bằng chi phí gia tăng của dự án.

Tâm Minh