Tổng thống Philippine Rodrigo Duterte hôm thứ Sáu (31/5) kêu gọi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đưa ra một bộ quy tắc ứng xử Biển Đông, cảnh báo tuyến đường thủy tranh chấp ngày càng trở thành một “điểm nóng” tiềm năng cho xung đột.

Trong một bài phát biểu ở Hội nghị Tương lai châu Á của Nikkei, ông Duterte đã bày tỏ sự thất vọng về những vấn đề căng thẳng trên Biển Đông.

“Tôi yêu Trung Quốc“, ông Duterte nói. “Họ đã giúp chúng tôi, nhưng họ khiến chúng tôi phải hỏi: Liệu một quốc gia có đúng đắn khi tuyên bố chủ quyền đối với toàn bộ đại dương hay không?”

Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền đường 9 đoạn đối với hầu hết Biển Đông, dù phán quyết của tòa án quốc tế La Hay đã bác bỏ cơ sở pháp lý cho tuyên bố này. Việt Nam, Philippines, Brunei, Malaysia, Indonesia và Đài Loan cũng có tuyên bố chủ quyền trong khu vực.

Bản đồ mô tả tuyên bố chủ quyền của các nước tại Biển Đông. Đường màu xanh là của Việt Nam. Đường màu đỏ là tuyên bố chủ quyền 9 đoạn – còn gọi là đường lưỡi bò của Trung Quốc (Ảnh: Wikipedia)

“Tôi buồn và hoang mang nhưng không tức giận – bởi vì tôi không thể làm bất cứ điều gì”, ông Duterter cho biết và bày tỏ “hy vọng Trung Quốc sớm đi đến thông nhất bộ quy tắc”.

Trung Quốc và Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đang xây dựng một bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) nhằm kiểm soát những căng thẳng và tránh đụng độ vũ trang trong khu vực.

Ông Duterte nói rằng, COC có thể được hoàn tất trong vòng 2 năm, nhưng một số nhà ngoại giao trong khu vực trước đây đã cáo buộc Trung Quốc trì hoãn quá trình này.

Ông Duterte nói rằng “càng mất nhiều thời gian” để thỏa thuận về COC, thì càng có khả năng vùng biển sẽ trở thành một “điểm nóng rắc rối”.

videoinfo__video2.dkn.tv||19a8e30db__

Ngay từ đầu nhiệm kỳ tổng thống của mình, ông Duterte gạt bỏ phán quyết của tòa án La Hay – một chiến thắng theo đơn kiện của Philippines  – nhằm theo đuổi mối quan hệ gần gũi hơn với Trung Quốc. Tuy nhiên, sự hiện diện của hơn 200 con tàu Trung Quốc gần các khu vực do Philippines kiểm soát quanh quần đảo Trường Sa hồi đầu năm nay là thực tế mà ông Duterte khó phớt lờ, theo Nikkei.

Hoa Kỳ cùng các đồng minh Pháp và Anh gần đây đã có những động thái thách thức các yêu sách chủ quyền của Trung Quốc, thông qua các chuyến tàu tự do hàng hải qua Biển Đông. Chính quyền Tổng thống Trump đang thực thi chính sách cứng rắn với Trung Quốc trên nhiều lĩnh vực, trong đó có Biển Đông, một thực tế khác xa với lập trường mềm mỏng của người tiền nhiệm Obama.

Tổng thống Obama bị chỉ trích vì đã phớt lờ cho Trung Quốc xây dựng các đảo nhân tạo và quân sự hóa Biển Đông trong những năm cầm quyền của ông.

Thành Minh

videoinfo__video2.dkn.tv||a165f96eb__