Sau cuộc họp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị thượng đỉnh G20, Tổng thống Donald Trump cho biết ông và đồng cấp Trung Quốc đã đi tới một thỏa thuận ngăn chặn dòng chảy bất hợp pháp fentanyl từ Trung Quốc tới Mỹ.

Nhà Trắng cho biết trong một tuyên bố hôm thứ Bảy (1/12), Trung Quốc đã chấp thuận chỉ định fentanyl là một chất được kiểm soát, “có nghĩa người bán fentanyl tới Mỹ sẽ bị xử phạt theo mức tối đa trong luật của Trung Quốc”. 

Nhà Trắng khen ngợi động thái này của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, và tin tức này được chào đón với sự lạc quan thận trọng của các nhà lập pháp và chuyên gia, theo CNBC.

Tuy nhiên các điều khoản của thỏa thuận vẫn chưa rõ ràng. Các phương tiện truyền thông do nhà nước Trung Quốc kiểm soát hôm Chủ nhật đã không nói rõ rằng fentanyl sẽ được chỉ định là một chất bị kiểm soát theo tuyên bố của Nhà Trắng, mà đưa tin rằng Trung Quốc sẽ chỉ tiến tới kiểm soát fentanyl.

Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thỏa thuận tại G20, Arghentina. (Ảnh: Getty Images/ SCMP)

“Cuộc họp của tôi tại Argentina với Chủ tịch Tập của Trung Quốc là một điều đặc biệt”, Tổng thống Trump viết trên Twitter hôm thứ Hai khi các nhà quan sát cố gắng phân tích cách làm thế nào hai người khổng lồ thực sự đi đến thảo luận các vấn đề thương mại và các vấn đề khác tại Argentina.

Chính quyền Tổng thống Trump đã tạm dừng leo thang thuế quan khi cả hai bên đàm phán cho 90 ngày kế tiếp. Tin tức về fentanyl đưa ra vào thời điểm các nhà lập pháp đang cố kiểm soát “dịch opioid” đang gia tăng tại các tiểu bang.

Trong một báo cáo được công bố tuần trước, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) cho biết các trường hợp tử vong quá liều liên quan đến opioid cũng như fentanyl đã tăng từ 45% giữa 2016-2017. Fentanyl mạnh gấp 100 lần so với morphine và gấp nhiều lần heroin, theo CDC.

Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình gặp gỡ tại G20 cùng các quan chức cấp cao 2 nước. (Ảnh: GettyImages)

Hồi tháng 10, Tổng thống Trump đã ký Đạo luật Hỗ trợ bệnh nhân và cộng đồng, nhằm mở rộng điều trị nghiện opioid và tài trợ nghiên cứu thuốc giảm đau không opioid.

Luật cũng kết hợp đạo luật STOP Act, yêu cầu Cơ quan Bưu chính Mỹ gửi dữ liệu điện tử tiên tiến về những kiện hàng thuốc quốc tế đến cơ quan Hải quan và Bảo vệ biên giới, nhằm ngăn chặn fentanyl từ nước ngoài xâm nhập vào quốc gia qua thư.

Các thành viên của Nghị viện từ cả 2 đảng đều hoan nghênh động thái của Tổng thống Trump, nhưng dường như vẫn cảnh giác chính phủ Trung Quốc.

Thượng nghị sỹ Lamar Alexander, đảng Cộng hòa bang Tennessee, cho biết trong một tuyên bố: “Tổng thống xứng đáng được ghi nhận cho việc thuyết phục Trung Quốc bán fentanyl sẽ bị xử phạt tối đa theo luật pháp Trung Quốc”.

Tennessee có tỷ lệ tử vong liên quan tới thuốc gây nghiện cao hơn so với trung bình cả nước.

“Chúng ta phải làm tất cả những gì có thể để Trung Quốc chịu trách nhiệm và đảm bảo rằng họ tuân theo cam kết này”, Thượng nghị sỹ Maggie Hassan, đảng Dân chủ bang New Hampshire, cho hay.

Fentanyl là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong quá liều tại New Hampshire, Nghị sỹ Jeanne Shaheen (đảng Dân chủ, bang New Hampshire) cho biết. Bà Jeanne cũng gọi công bố của Tổng thống Trump là “một bước đột phá quan trọng sẽ giúp cứu mạng sống của con người, nhưng chính phủ Trung Quốc phải thực hiện cam kết”.

Sean O’Connor, nhà phân tích chính sách tại Ủy ban Đánh giá kinh tế và An ninh Mỹ – Trung, đồng thời cũng là tác giả bài báo về nạn buôn bán fentanyl từ Trung Quốc, hoài nghi: “Sau khi một chất mới được kiểm soát tại Trung Quốc, các nhà sản xuất sẽ thay đổi cấu trúc hóa học để tạo ra các chất hóa học “mới” tương tự mà không được kiểm soát tại Trung Quốc”.

Triệu Hằng