Đại dịch viêm phổi Vũ Hán đã làm bộc lộ rõ hơn mối quan hệ “không bình thường” vẫn được đồn thổi giữa Tổng giám đốc của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ông Tedros Adhanom Ghebreyesus với Bắc Kinh. Những phát biểu của ông Tedros về Trung Quốc cho thấy ông có “cảm tình” đặc biệt với chính quyền Trung Quốc, và phía sau có “lý do khó nói”.

Ông Tedros đã khởi động ngày Thứ Sáu (20/3) của mình bằng cách ca ngợi những nỗ lực của Trung Quốc trong việc ngăn chặn và kiểm soát dịch virus Vũ Hán. Trong một tweet vào sáng sớm, Tổng giám đốc WHO đã hoan nghênh những nỗ lực và kết quả xử lý đại dịch của Bắc Kinh.

“Lần đầu tiên, vào ngày hôm qua, Trung Quốc đã báo cáo không còn ca COVID19 nào. Đây quả là một thành tích đáng kinh ngạc, khiến chúng ta yên tâm rằng virus corona có thể bị đánh bại”, ông Tedros viết trên Twitter.

Nội dung Twitter của Tổng giám đốc WHO (ảnh chụp màn hình).

Theo Fox News, lời khen này của lãnh đạo cao nhất WHO trên bề mặt thì không thấy vấn đề gì, nhưng tờ báo của Mỹ cho rằng, nếu nhìn sâu vào mối quan hệ giữa ông Tedros và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ thấy được nhiều điều.

Trước đó, vào ngày 11/3, WHO cuối cùng cũng đã tuyên bố COVID-19 là đại dịch toàn cầu. Trong khi một số người ca ngợi động thái này, thì nhiều người lại có ý kiến khác. Ông Bradley Thayer, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Texas, San Antonio và ông Lianchao Han, phó chủ tịch của Tổ chức Sáng kiến cho quyền công dân của Trung Quốc, đặt ra câu hỏi rằng tại sao WHO lại trì hoãn quá lâu mới làm việc này khi từ trước đó nhiều tuần, các quan chức y tế của nhiều nước đã cảnh báo về khả năng lây lan nhanh chóng trên diện rộng của virus Vũ Hán.

Theo ông Thayer và ông Han, ông Tedros đã “nhắm mắt làm ngơ trước thực tế xảy ra ở Vũ Hán và phần còn lại của Trung Quốc”, và sau cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình vào tháng Một, ông Tedros đã giúp ông Tập che đậy “mức độ nghiêm trọng, tốc độ lây lan và quy mô của dịch COVID-19”.

Fox News cho hay, khi đại dịch viêm phổi Vũ Hán đang bùng phát khắp nơi trên thế giới, thông qua sự trợ giúp tích cực của ông Tedros, Trung Quốc đã trở thành một vị cứu tinh với các gói viện trợ, bao gồm cả người và của, cho các nước đang trông ngóng sự giúp đỡ. Ví như việc Bắc Kinh đã cử đoàn chuyên gia y tế cùng hàng viện trợ tới giúp Ý chống dịch, hay việc tỷ phú Trung Quốc Jack Ma, người bị nghi ngờ có quan hệ mật thiết với Trung Nam Hải, tài trợ cho Úc hay châu Phi hàng triệu đô la để đối phó với virus Vũ Hán.

Trong những ngày qua, Trung Quốc và Hoa Kỳ trở nên căng thẳng hơn khi Tổng thống Trump gọi virus corona là “virus Trung Quốc”. Trong các tranh luận, những lời khen của WHO dành cho Trung Quốc đã được Bắc Kinh tận dụng tối đa để tấn công đối phương.

Trong một cuộc phỏng vấn trên Fox News, Ngoại trưởng Mỹ nói đại ý rằng Bắc Kinh đã lãng phí khoảng thời gian vàng để dập dịch khi biết về sự tồn tại của virus Vũ Hán nhưng vẫn cho hàng trăm ngàn người, trong đó có nhiều người mang mầm bệnh, ở tâm dịch Vũ Hán đi tới nhiều nơi trên thế giới, trong đó có Ý, để giờ đây quốc gia này đang phải chịu đựng sự tàn phá của dịch bệnh. 

Ngày 20/3, bà Hoa Xuân Oánh, phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, đã đưa lên Twitter một dòng trạng thái phản đối phát biểu của ông Pompeo: “Hãy dừng thốt ra những lời dối trá! Vì các chuyên gia WHO nói rằng, những nỗ lực của Trung Quốc đã tránh cho hàng trăm ngàn người không nhiễm bệnh”, bà Hoa ám chỉ phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ và trích dẫn ý kiến của WHO để “kéo lẽ phải” về phía Bắc Kinh.

Nội dung Tweet chỉ trích Ngoại trưởng Mỹ của bà Hoa Xuân Oánh.

Hành động của Tổng giám đốc WHO Tedros cho thấy, ông đã luôn bảo vệ Bắc Kinh trong mọi trường hợp.

“Đáng ra ông ta nên tập trung vào các nỗ lực đối phó với đại dịch toàn cầu, thì Tedros đã chính trị hóa cuộc khủng hoảng và giúp Tập trốn tránh trách nhiệm của mình đối với một loạt các hành động sai lầm trong việc xử lý dịch bệnh”, ông Thayer và ông Han nêu quan điểm. Bộ đôi này cũng cáo buộc ông Tedros lợi dụng WHO để “bảo vệ sự vi phạm nhân quyền trắng trợn của chính quyền Trung Quốc”.

Cấp dưới của ông Tập đã tìm mọi cách để làm những người muốn cảnh báo nguy cơ về dịch bệnh hay phản ánh thực tế diễn ra trong đại dịch viêm phổi Vũ Hán phải im lặng. Những người như vậy đã bị lực lượng an ninh Trung Quốc gây sức ép làm cho không thể tiếp tục lên tiếng, trong khi một số khác đã mất tích.

Mặc dù vậy, ông Tedros vẫn tuyên bố rằng Trung Quốc đã “minh bạch” thông tin đại dịch. Theo Fox News, một số người cho rằng, sở dĩ ông Tedros cố gắng bảo vệ Bắc Kinh là vì chính quyền Trung Quốc đã mang lại nhiều quyền lợi cho WHO và cả Ethiopia, quê hương của ông Tedros.

Trong hơn một thập niên qua, nền kinh tế của Ethiopia chủ yếu phụ thuộc vào Trung Quốc. Bắc Kinh đã bỏ ra hàng trăm triệu đô la đầu tư các dự án lớn ở nước này, bao gồm một sân vận động thể thao quốc gia trị giá 160 triệu USD mới được khánh thành ở Addis Ababa, thủ đô của Ethiopia.

Fox News cho hay, ông Tedros không được đào tạo để trở thành một bác sĩ y khoa, không có kinh nghiệm quản lý y tế toàn cầu và đã thực hiện một số hoạt động đáng ngờ sau khi được bầu làm Tổng giám đốc WHO vào năm 2017, bao gồm việc cố gắng bổ nhiệm cựu Thủ tướng Zimbabwe, một người được xem là độc tài, làm đại sứ thiện chí của WHO.

“Đại dịch nCoV đã chỉ ra rằng Tedros không phù hợp để lãnh đạo WHO”, ông Thayer và ông Han đánh giá. “Dưới sự lãnh đạo của ông ta, thế giới có thể đã bỏ lỡ khoảng thời gian vàng để ngăn chặn đại dịch hoặc giảm thiểu tác hại của nó”.

“Hiện tại thế giới đang phải chiến đấu với sự lây lan nhanh chóng củanCoV và nhiều nước đã phải áp đặt các hạn chế [người dân đi lại để kiềm chế dịch]. Là lãnh đạo của WHO, Tedros phải chịu trách nhiệm về vai trò của mình trong những quyết định sai lầm đối với kế hoạch kiểm soát virus”, ông Thayer và ông Han kết luận.